Unión del Pueblo Navarro
| Nafar Herriaren Batasuna Unión del Pueblo Navarro (UPN) |
|
|---|---|
 |
|
| Presidentea | Yolanda Barcina |
| Sorrera | 1979 |
| Egoitza nagusia | Iruñea |
| Ideologia politikoa | eskuinekoa, kontserbadorea, kristau-demokrata eta liberala |
| Nazioarteko afiliazioa | Ez du |
| www.upn.org | |
Nafar Herriaren Batasuna (berezko izena Union del Pueblo Navarro UPN gaztelaniaz) Nafarroako alderdi politiko erregionalista da. 1979an sortu zen eta 1991tik 2008ra bitartean Alderdi Popularraren (PP) ordezkaria izan da Nafarroan; akordioa hautsi arte. Alderdiko presidentea 1997tik Miguel Sanz Sesma da. Nafarroako Gobernua, UPNk gidatzen du CDNren laguntzaz.
Eduki-taula |
[aldatu] Historia
Jesus Aizpun Tuerok, Jose Angel Zubiaur, Maria Isabel Beriain, Ignacio Javier Gomara, Ramon Echeverria, Feliciano Aramendia eta Javier Chourrautekin batera, sortu zuen 1979ko urtarrilaren 3an. Alderdi eskuindar, kontserbadore, eta nafarzalea da. Nafartzale (navarrista) terminoa euskaltzale terminoarekin kontrajartzen dute. Hau da, Nafarroa Euskal Autonomia Erkidegoarekin bat egitearen aurka agertzen da hasiera-hasieratik. Hori dela eta, euskararekiko jarrera ez da oso aldekoa izan, aurkari politikoek, batik bat euskaltzaleek, leporatzen dioten bezala, eta egungo egoera linguistikoa, hiru eremutan (euskalduna, mistoa eta ez-euskalduna) banandutakoa, mantentzearen alde egiten du.
Espainiako UCD zentro-eskuineko alderdiaren desagerpenarekin, 1983 urtean, alderdi horretako kideen bi herenak sartu ziren UPNn. 1987an Iruñeko alkatetza lortu zuten Javier Chorrautekin, eta, 1991n, Nafarroako presidentetza.
Espainiako PPrekin elkarlanerako akordioa sinatu zuten 1991n ere. Itun honen arabera, UPN alderdi horren ordezkaria izan zen Nafarroan, eta, Espainiako mailako hauteskundeetan, UPN PPren taldearekin elkartu zen, talde berean egoteko.
1995 Juan Cruz Alli Arangurenek, garaiko UPNko Nafarroako presidenteak, CDN sortu zuen UPNtik zatiketa eraginez. Hurrengo hauteskundeetan, Allik gobernu taldea sortu zuen PSN eta EArekin, UPN oposiziora eramanda. Hala ere, hurrengo urtean, 1996an, Javier Otano gobernuko lehendakariak (PSN) Urralburu kasuan parte hartu zuela jakinarazi zen. Otanoren dimisioarekin, PSNk muzin egin zion gobernuan jarraitzeari, eta Miguel Sanz lehendakaria izaten ahalbidetu zen. Hortik aurrera, Nafarroako presidentetza UPNren esku geratu da, azken urteotan bere eszisioa den CDNrekin egindako hitzarmenari esker.
2007ko hauteskundeetan, UPN-CDN koalizioak gehiengo absolutua galdu arren, oposizioak (Na-Bai, PSN eta IUN-NEB) ezin izan zuen boterea eskuratu, PSOEk PSNri gobernu horretan parte hartzea galarazi baitzion. Hortaz, legegintzaldi horretan ere UPNk boterean jarraitu ahal izan du Nafarroan.
[aldatu] UPN-PP akordioa
1991tik 2008ra UPN eta Espainiako Alderdi Popularraren artean akordioa izan zen, zeinaren arabera UPN PPren ordezkaria zen Nafarroan, eta PP UPNrena Espainia mailan eta Europako instituzioetan. Itun honi esker lortutako emaitza onak gorabehera, azken urteotan Miguel Sanzek PPri autonomia gehiago Espainiako Parlamentuan eskatu zion, batik bat Na-Baiko Uxue Barkosenak zirudielako nafarren ahots bakar[1]. PPk muzin egin zion proposamenari[2].
Nolanahi ere, bi alderdien arteko benetako krisia 2008ko urrian gertatu zen. Espainiako Aurrekontu Orokorren bozketan UPNko diputatutak abstenituko zirela aditzera eman zuen Miguel Sanzek, PPk kontra bozkatzen bazuen ere. Gainera, PSNk jakinarazi zuen Nafarroan UPNren aurrekontuen alde bozkatzeko prest zegoela, Madrilen UPNk egiten zuena egiten zuela. Hala ere, urriaren 10ean UPNren Kontseilu Politikoak abstenitzeko erabakia hartu zuen[3]. Diputatuen Kongresuko bozketan, UPNko diputatu batek, Carlos Salvadorrek, alderdiak esan zuen bezala egin zuen, baina besteak, Santiago Cerverak, ez zuen hala jokatu, horrela UPN eta PPren arteko ituna errespetatzen ari zelakoan[4]. Horiek horrela, urriaren 22an, Alderdi Popularrak UPNrekiko harremanak "etetzea" erabaki zuen[5]. Askorez ustez, tartean Yolanda Barcina[6], ituna guztiz ez apurtzea oraindik posible bazen ere, UPNk Santiago Cervera eta Jaime Ignacio del Burgo alderditik bota zituen[7]. Horrela, urriaren 28an PPk akordioa apurtutzat jo zuen, Nafarroako Alderdi Popularra sortuz[8].
[aldatu] Emaitzak hauteskundeetan
[aldatu] Nafarroako Parlamenturako
| Urtea | Botoak | Portzentaia | Eserlekuak |
|---|---|---|---|
| 1979 | 40.764 | %16,06 | 13 |
| 1983 | 62.072 | %23,51 | 13 |
| 1987 | 69.419 | %24,84 | 14 |
| 1991[9] | 96.005 | %34,95 | 20 |
| 1995[10] | 93.163 | %31,34 | 17 |
| 1999 | 125.497 | %41,37 | 22 |
| 2003 | 127.460 | %41,48 | 23 |
| 2007 | 139.122 | %42,20 | 22 |
[aldatu] Espainiako Parlamenturako
| Urtea | Botoak | Portzentaia | Eserlekuak | Parlamentariak |
|---|---|---|---|---|
| 1979 | 28.248 | %11,17 | 1 | Jesus Aizpun |
| 1982 | 76.255 | %25,59 | 2 (UPN-AP-PDP) | |
| 1986 | 80.922 | %29,63 | 2 (AP-PL-UPN) | |
| 1989 | 92.216 | %33,18 | 3 (UPN-PP) | Jaime Ignacio del Burgo |
| 1993 | 112.228 | %36,13 | 3 (UPN-PP) | Jaime Ignacio del Burgo |
| 1996 | 120.335 | %37,12 | 2 (UPN-PP) | Jaime Ignacio del Burgo |
| 2000 | 150.995 | %49,89 | 3 (UPN-PP) | Jaime Ignacio del Burgo |
| 2004 | 127.653 | %37,60 | 2 (UPN-PP) | Jaime Ignacio del Burgo Carlos Salvador |
| 2008 | 131.618 | %39,29 | 2 (UPN-PP) | Santiago Cervera Carlos Salvador |
[aldatu] Erreferentziak
- ↑ Sanz defiende que no es ningún "estrambote" que UPN tenga un grupo en el congreso Miguel Sanzen hitzak: "PPri ere komeni zaio UPNk bere kabuz hitz egitea komeni zaio, Nafarroa Bai gutxiengoa dela argi erakusteko".
- ↑ [http://www.diariodenoticias.com/ediciones/2007/12/20/politica/navarra/d20nav18.1101149.php (Diario de Noticias, 2007ko abenduan)
- ↑ http://www.abc.es/20081010/nacional-politica/ruptura-entre-evidencia-segun-200810102036.html
- ↑ http://www.diariodenavarra.es/20081022/navarra/cervera-desobedece-upn-vota-pp-contra-presupuestos.html?not=2008102211415659&idnot=2008102211415659&dia=20081022&seccion=navarra&seccion2=politica&chnl=10
- ↑ Diario de Navarra: PPk UPNrekiko harremanak eten ditu
- ↑ http://www.elcorreodigital.com/vizcaya/20081024/politica/arreglo-entre-posible-como-20081024.html "Gauzak horrela, UPN eta PPren artean konpondu gaitezke."
- ↑ http://www.rtve.es/noticias/20081027/upn-suspende-militancia-cervera-que-voto-con-contra-los-pge-del-burgo/184548.shtml
- ↑ PPk alderdia sortuko du Nafarroan Berria, 2008ko urriaren 28a
- ↑ Urte honetatik aurrera PPrekin koalizioan aurkeztu zen
- ↑ Urte honetatik aurrera CDN eszisioa ere aurkeztu zen hauteskundeetan
[aldatu] Ikus, gainera
[aldatu] Kanpo loturak
- (Gaztelaniaz) UPNren webgunea
.svg){kind=small} |
Nafarroako Foru Erkidegoko alderdi politikoak | |
|---|---|---|
|
Nafarroako Parlamentuan ordezkapena duten alderdi politikoak: Ikus, gainera: EAEko alderdi politikoak |
||
