Eusko Alkartasuna
Wikipedia(e)tik
| Artikulu hau serie honen zatia da: Abertzaletasuna |
|
|
| Oinarrizko kontzeptuak |
| Euskal Herria |
| Euskara |
| Independentzia |
| Nazioa |
| Alderdi politikoak |
| Abertzaleen Batasuna |
| Aralar |
| Batasuna |
| Eusko Alkartasuna |
| Eusko Abertzale Ekintza |
| Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Ezker Abertzalea |
| Sindikatuak |
| LAB | ELA |
| EHNE | Hiru |
| Eragileak |
| Askatasuna |
| Bai Euskal Herriari |
| ESAIT |
| Euskadi Ta Askatasuna |
| Gazte Abertzaleak |
| Segi |
| Abertzale ezagunak |
| Jose Antonio Agirre |
| Sabino Arana |
| Xabier Arzalluz |
| Jose Miguel Beñaran |
| Txabi Etxebarrieta |
| Eli Gallastegi |
| Carlos Garaikoetxea |
| Jon Idigoras |
| Txomin Iturbe |
| Telesforo Monzon |
| Arnaldo Otegi |
| Gertuko kontzeptuak |
| Sozialismoa |
| Internazionalismoa |
| Nazionalismoa |
| Euskal Foruak |
| Udalbiltza |
| Estaturik gabeko nazioak |
| Aberri Eguna |
| Marxismoa |
| Euskal Herriko historia |
| Jeltzalea |
| Gudari Eguna |
| Eusko Alkartasuna | |
|---|---|
| Presidentea | Peio Urizar |
| Buruzagia | {{{buruzagia}}} |
| Bozeramailea | {{{bozeramailea}}} |
| Sorrera urtea | 1986 |
| Desegite urtea | {{{desegitea}}} |
| Egoitza nagusia | Donostia |
| Ideologia politikoa | Sozialdemokrata, abertzale eta independentista |
| Nazioarteko afiliazioa | Europako Aliantza Librea |
| www.euskoalkartasuna.org | |
Eusko Alkartasuna (EA), Carlos Garaikoetxeak 1986ko irailean eratutako euskal alderdi politikoa da, EAJren banaketa baten ondorioz.
Eduki-taula |
[aldatu] Ideologia
EAk ezkertiar, sozialdemokrata, abertzale, independentista, europeista, internazionalista, bakezale eta akonfesionaltzat definitzen du bere burua.
[aldatu] Historia
1986.eko irailaren 30ean EA lehenbiziko aldiz aurkeztu zen hautagai (Euskal Autonomia Erkidegoko hauteskundeetara), eta 180.000 boto baino gehiago lortu zituen hiru lurralde historikoetan.
1987. urtean egin zen alderdiaren lehen kongresua, eta bertan aukeratu zen Garaikoetxea alderdiko presidente.
EAJgandik aldentzeko arrazoiak honakoak izan ziren:
- Carlos Garaikoetxea Lehendakariaren eta EAJko buru zen Xabier Arzalluzen arteko liskarrak
- Euskal Autonomia Erkidegoaren konfigurazioa:
- Legebiltzar indartsua eta probintziek botere gutxiago (EA)
- Probintzia indartsuak (EAJ)
- Ezkertiarrak-Sozialdemokratak (EA) / Eskuindarrak-Liberalak (EAJ)
Banaketa horretan hiri/herri erakunde bakoitzak EArekin edo EAJrekin jarraitzea bozkatu behar izan zuten. Ondorioz EAJren taberna politiko (batzoki) batzuk alkartetxe bihurtu ziren.
[aldatu] Izena
Banaketaren ostean, izena aldatzeko unea iritsi zenean, Eusko-Abertzaleak izena hartu nahi zuten, baina norbaitek aurreratu eta izena erregistratu zuen (egun Eusko-Abertzaleak EAJ-ren legebiltzar taldeak darabilen izena da). Beste izen baten bila, Eusko Elkartasuna aukeratu zuten, baina EE Euskadiko Ezkerra alderdiarentzat erabiltzen zen, beraz Elkartasuna Alkartasuna bizkaierazko izenaz aldatu zuten.
[aldatu] Erakundeetan
[aldatu] Euskal Herria
1991tik, EAk Eusko Jaurlaritzan parte hartu du, 1992-1995 tartean izan ezik.
1995-1996bitartean Nafarroako gobernuan egon zen PSN eta CDNrekin batera. Gobernu hark "Dieta Vasco Navarra" bultzatu nahi izan zuen, NFE eta EAEren arteko lankidetza indartuz. Proposamena ez zen inoiz indarrean sartu, 1996ko hauteskunde orokorren ondoren PPk Senatuan atzera bota zuelako.
Orain 3 Sail kontrolatzen ditu Eusko Jaularitzan: Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza, Ingurumena eta Hezkuntza, Ikerketa eta Unibertsitate sailak.
[aldatu] EAE
- 24 alkate, 349 zinegotzi eta 10 foru kide eta 6 foru diputatu (2 araban ta 4 gipuzkoan).
7 Legebiltzarkide 2005/2009: Unai Ziarreta, Rafael Larreina, Karmele Antxustegi Urkiaga, Nekane Altzelai, Onintza Lasa, Idoia Cuadra Ibañez de Elejalde, Juan Porres Azkona.
1 Legebiltzarkide 2009: Jesus Mari Larrazabal
[aldatu] Araba
Eusko Alkartasunaren lehen haziak Gasteizen daude. 1986an Gasteizko Uri Buru Batzarra (EAJ) alderdi barnean erabakiak hartzeko zegoen prozeduraren aurka altxatu zen; izan ere, prozedura horrek Gasteizi garrantzia kentzen zion Arabako beste herri txikiagoen kontura.
Eusko Alkartasuna sortu zenean, Gasteizko Uri Buru Batzar gehiena alderdi berrira pasatu zen. Horregatik, 1987ko hauteskundeetan (udal eta foru hauteskundeetan) EAk emaitza onak lortu zituen Araban, Gasteiz eta beste udalerri batzuetako alkatetzak lortuz. 2007ko udal hauteskundeetan 5 alkatetza eta batzar nagusietako 2 diputatu lortu zituen. Foru Aldundian sartu zen.
[aldatu] Bizkaia
2007ko hauteskundeetan 5 alkatetza lortu zituen; horien artean, aipagarriena Gernikakoa, trantsizioaz geroztik EAJren esku egon den udalekoa. Batzar Nagusietan ordezkari bat du.
[aldatu] Gipuzkoa
EAk Gipuzkoan lortu izan ditu emaitzarik onenak bere historian zehar. EAJren zatiketa modurik gogorrenean lurralde honetan gertatu zen; EAk indar handia lortu zuen eta EAJren indarra asko makaldu zen. Horren testigu, 1987ko hauteskundeetan alderdirik bozkatuena izan zen eta Foru Aldundia kontrolatu zuen. 14 alkatetza mantentzen ditu, horien artean garrantzitsuena Zarautzekoa. Batzar Nagusietan 7 diputatu ditu.
[aldatu] Nafarroa
Trantsizio ostean Nafarroan abertzaletasun instituzionala (EAJ) alderdi txikia zen. Zatiketa garaian EAJk APrekin itun bat egin zuen Bilboko udala ziurtatzeko; horren truke, EAJko kideak Nafarroako Parlamentuan abstenitu egin behar ziren UPNri gobernua emateko. Nafarroako EAJko kideek ez zuten hori onartu eta zatiketa gertatzean kide ia guztiak EAra pasatu ziren, Nafarroan EAJ ia desagertu egin zen. EAJk zuen ordezkaritza gehiena EAk hartu zuen. Nagusiki, EAren botoak Nafarroa iparraldean kokatzen dira, eremu euskaldunean.
Gaur egun, EAk Nafarroa Bai koalizioan parte hartzen du Aralar, EAJ eta Batzarrerekin batera.
[aldatu] Iparraldea
80. hamarkada amaieran EAk Iparraldeko lurralde antolakuntza sortu zuen. Modu horretan Hego eta Ipar Euskal Herrian batera antolatutako lehen alderdia bihurtu zen, 7 zinegotzi dituelarik.
Horrez gain, 2007ko Frantziako Parlamenturako hauteskundeetan Euskal Herria Bai koalizioan aurkeztu zen, AB eta Batasunarekin batera.
[aldatu] Europa
Europan Europako Aliantza Libreko kide da, hainbat herrialdetako alderdi nazionalistak, sozialdemokrata alternatiboak eta ekologistak elkartzen dituen alderdia. Mikel Irujo da Europako Legebiltzareko kidea.
Espainian ERC, Chunta Aragonesista, Andecha Astur, Conceju Nacionaliegu Cantabru eta beste hainbat alderdi politikorekin lotura handia du, eta ekintza-hildo bera jarraitzen dute, eta hauekin Europako legebiltzarrerako kandidatura bateratua aurkezten dute Herrien Europaren Alde.
ERCrekin koalizio batean aurkeztu da hainbatetan Europako Parlamenturako.
2005. urtean Espainian egindako Europako konstituziorako erreferendumean EAk EZezkoa bozkatzeko eskatu zuen.
[aldatu] Erreferentziak
[aldatu] Ikus, gainera
[aldatu] Kanpo loturak
| Euskal Autonomia Erkidegoko alderdi politikoak | ||
|---|---|---|
|
Legebiltzarrean ordezkapena duten alderdi politikoak: Ikus, gainera: Nafarroako alderdi politikoak |
||