Piarres Xarriton

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Piarres Xarriton
Bizitza
Izen osoa Piarres Xarriton Zabaltzagarai
Jaiotza Hazparne1921eko urriaren 19a
Herrialdea  Lapurdi, Euskal Herria
Heriotza Baiona2017ko martxoaren 17a (95 urte)
Hezkuntza
Heziketa Faculty of Arts of Paris
Lanbidea
Lanbidea politikaria, saiakeragilea, apaiz katolikoa, idazlea eta maisua
Jasotako sariak
Kidetza Euskaltzaindia
Eusko Ikaskuntza
Sinesmenak
Alderdi politikoa Eusko Alkartasuna

Piarres Xarriton Zabaltzagarai[1] (Hazparne, Lapurdi, 1921eko urriaren 12a - Baiona, 2017ko martxoaren 17a) euskal idazle eta politikaria izan zen.[2] Aditua zen Euskal literaturan, hala nola Teologian eta Filosofian. 1950ean euskaltzain urgazle izendatu zuten, eta 1985ean euskaltzain oso[3].

Idazki andana argitaratu zuen hainbat euskal idazleez; besteak beste, tesi doktorala Piarres Broussain euskaltzalearen bizitzaz eta obraz egin zuen. Hazparneko eskola teknikoaren sortzaileetarikoa eta zuzendaria izan zen. Eusko Alkartasunaren sortzailetariko bat izan zen, eta baita EAren Ipar Euskal Herriko burua ere. 1993tik 1995era, Baionako udaleko zinegotzia izan zen alderdi horrekin[4].

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Piarres Xarriton Hazparnen jaio zen, 1921eko urriaren 12an. Sei anai-arrebaren artean zaharrena izan zen. Hazparnen bertan egin zituen lehen ikasketak. Gazte-gaztetatik erabaki zuen erlijio-bizitzari ekitea eta 1935erako Uztaritzeko seminarioan zegoen. Besteak beste, Piarres Lafitte ezagutu zuen han, ordurako euskal kulturan aski ezaguna zen pertsona. Garai hartan hasi zen euskal klasikoak irakurtzen, hala nola, Oihenart, Jaurgain eta Campion[5].

21 urterekin irakasle hasi zen Biarritzen, eta urtebete geroago Hazparnen. Garai gogorrak ziren Euskal Herrian, eta 1936ko Gerratik ihesi joandako jende ugari ezagutu zuen Xarritonek, baita naziengandik gordetzen ari ziren beste asko ere. Eta etxean horietako batzuei lagundu zieten, Russel Kirby ingelesari adibidez, zenbait hilabetez gorderik eduki zutena. Bigarren Mundu Gerraren ondoren Erromara joan zen Teologia ikastera eta ondoren, 1947an, apaiztu zen. Lan horretan ari zen bitartean bihurtu zen euskaltzain[5].

1960ko hamarkadan utzi zuten haren esku Hazparneko eskolaren ardura, Langintza eskola plantan ezartzeko. Horretan ari zela ezagutu zituen Txillardegi eta Kristiane Etxaluz, besteak beste. 1970eko hamarkadaren erdialdean hartu zuen ondorengo urteak markatuko zituen erabakia: apaizgoa utzi eta ezkondu egin zen. 1980ko hamarkadan amaitu zuen Euskal Ikasketetan abiatua zuen doktoretza, Hazparneko auzapez eta kontseilari orokor izan zen Piarres Broussaini buruzko tesi batekin. Euskaltzaindian ere kide izan zuen Jean Haritxelhar izan zuen tesi-zuzendari[5]. Lan garrantzitsua egin zuen Jean Etxepare Bidegorriren (1984-1988) eta Piarres Lartzabalen idazlanak (1991) hainbat liburukitan bildu eta argitaratuz[6]. Politikan Eusko Alkartasuneko kide gisa nabarmendu zen, 1988ko hauteskundeetan hautagai izateraino[5].

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Saiakera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Eskualdunak, 1943, Aintzina
  • Eliza eta formazioa Hazparne aldean (XVIII-XX), 2000, Arizmendi
  • De re publica edo politikaz, 2003, Elkar

Biografiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]