Sankt Gallen

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Sankt Gallen
Suitza Suitzako udalerria
Sankt Gallen.jpg
Coa stgallen.svg
Administrazioa
Herrialdea  Suitza
Kantonamendua  Sankt Gallen
Barrutia Sankt Gallen
Udalerria Sankt Gallen
Postakodea 9000
Suitzako
udal kodea
3203
Geografia
Koordenatuak 47° 25′ 24″ N, 9° 22′ 38″ E / 47.423333333333°N,9.3772222222222°E / 47.423333333333; 9.3772222222222Koordenatuak: 47° 25′ 24″ N, 9° 22′ 38″ E / 47.423333333333°N,9.3772222222222°E / 47.423333333333; 9.3772222222222
Karte Gemeinde St. Gallen 2007.png
Sankt Gallen hemen kokatua: Suitza
Sankt Gallen
Sankt Gallen
Garaiera 675±0 metro m.
Eremua 39,38 km²
Demografia
Biztanleria 75.310 biztanle
Dentsitatea 1.912,39 bizt/km²
Bestelako informazioa
Hizkuntza ofiziala alemana
Telefono aurrizkia 071
Ordu-eremua UTC+01:00
Webgune ofiziala

Sankt Gallen edo St. Gallen (alemanez: Sankt Gallen, frantsesez: Saint-Gall, italieraz: San Gallo, erretorromanieraz: Son Gagl) Suitzako ipar-ekialdean dagoen hiria da, izen bereko kantonamenduaren hiriburua dena.

Konstantza lakuaren hegoaldetik 12 kilometrora dago, Steinach ibaiaren ertzean.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (St.Gallen)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 1.8 3 6.3 10.3 15 18 20.5 19.7 17 11.9 6.4 2.7 11.1
Batez besteko tenperatura (ºC) -1.1 -0.1 2.9 6.3 10.6 13.8 16.1 15.6 13 8.5 3.4 -0.2 7.4
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -3.8 -2.9 -0.1 2.8 6.8 9.9 12.1 11.8 9.3 5.4 0.7 -2.8 4.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 65 64 73 110 134 152 152 155 115 74 86 71 1248
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 11.8 10.2 12.4 13.4 14.3 14.3 13.4 13.5 9.8 8.6 11 11.3 144
Iturria: MeteoSchweiz [1]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

614. urtean galiar-irlandar fraide batek sortu zuen ermita batean du jatorria. Abadia bihurtu zen 720. urtean eta 747an beneditarren ordenakoa egin zen. 1803. urtean sortu zen Sankt Gallengo kantonamendua.

Hiriaren ikuspegia.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Industria (ehungintza, janari industria, tresneria mekanikoa) da ekonomia jarduera nagusia. Unibertsitatea dauka.

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aipagarriak dira abadetxe zahar baten gainean eraikitako XIV. mendeko katedral barrokoa (XVIII. mendean berritua) eta abadetxeko liburutegia (1758-1767).

Antzinako abadia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «San Galoren abadia»

Karlomagno hil (814) eta berehala, Indenen eta Aachenen bildu zen Elizaren kontzilioa (816-817), eta han finkatu ziren erromatar liturgia eta monasterioetako arauak. Sankt Gallen abade-etxerako egindako planoa da monasterioetan ordena jartzeko borondate horren erakusgarri behinena. 820 aldera marraztu zuten, eta bertan laburtu zen kontzilioan monasterioei buruz erabakitakoa. Karolingiar arkitekturako eredutzat hartzen da.

Planoan aurreikusita eta jasota daude komentu batean sor daitezkeen beharrizan guztiak : logela, jangela, sukaldeak, eritegia, kalostra eta eskola, erromes eta bisitarientzako egoitza, ukuiluak eta beste hainbat eraikin, abadearen egoitza, eta, erdiko aldea eta espazio guztiaren ia erdia hartzen duela, eliza. Elizak badu berrikuntza bat, mendebaldeko dorrearen tokian abside bat baitu, ekialdekoari kontrajarrita. Eraikina mendebaldera orientatzeko formula hori erromatar ereduetatik hartu bide zuten, eta karolingiar liturgia erromatartu izanaren frogatzat hartzen da. Basilika bat da eliza, eta gurutzadura eta korua ditu ekialdean. Erdiko habearteak eta alboetakoek -zeinetan ere aldare asko dauden- ez dute espazio bakar jarraitu bat osatzen, baizik eta esparruka daude zatituak, hesi moduko batzuen bitartez. Ate eta sarbide asko zituen : mendebaldeko absidearen ondoan bi, eta beste hainbat iparraldetik bezala hegoaldetik. Mendebaldeko absidea San Petriri eskainita dago.

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sankt Gallen ondorengo hiriarekin senidetuta dago:

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Sankt Gallen Aldatu lotura Wikidatan