Worms

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Worms
Alemania Alemaniako udalerria
Worms Stadtmauer Torturm 2005-05-27a.jpg
DEU Worms COA.svg
Administrazioa
Herrialdea  Alemania
Estatua  Renania-Palatinatua
Barrutia Worms
Udalerria Worms
Postakodea 67547, 67549, 67550, 67551
Udal kodea 07319000
Geografia
Koordenatuak 49° 37′ 55″ N, 8° 21′ 55″ E / 49.631944444444°N,8.3652777777778°E / 49.631944444444; 8.3652777777778Koordenatuak: 49° 37′ 55″ N, 8° 21′ 55″ E / 49.631944444444°N,8.3652777777778°E / 49.631944444444; 8.3652777777778
Rhineland-Palatinate WO.svg
Worms hemen kokatua: Alemania
Worms
Worms
Eremua 108,73 km²
Demografia
Biztanleria 80.296 biztanle
Dentsitatea 738,49 bizt/km²
Bestelako informazioa
Telefono aurrizkia 06241, 06242, 06246, 06247
Ordu-eremua UTC+01:00
Webgune ofiziala

Worms, Alemaniako hiri bat da, Renania-Palatinatua estatuan dagoena, Rhin ibaiaren ertzean, Rheinhessen ardogintza eskualdean. Bere biztanleria, 80.000 biztanle ingurukoa da.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zeltek Borbetomagus (ingurune urtsuko asentamentua) izena ema zioten baina erromatarrek Drusoren agindupean K.a. 14 urtean konkistatzerakoan izena latinizatu zuten eta Augusta Vangionum. VI menderako Vormatia izena zuen eta garai hartan ugari ziren juduek Vermayza (ורמיזא) eman zioten. Honen aldaera da gaur egungo Worms.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Goian aipatu bezala erromatarrek Augusta Vangionum eratu zuten K. a. 14 urtean aurrez zelten asentamendu bat zegoen tokian. hau hartzen da hiriaren fundazio data gisa. Erromatarren garaian garrantzitsua izan behar zuen Hispaniako Betika probintziako ontziak ere aurkitu baitira. V. mendean burgundiarrek konkistatu eta beren hiriburu bihurtu zuten.

Hiriaren urrezko aroa Erdi Aroan iritsi zen. 1122an, Kalisto II.a aita santua eta Henrike V.a Germaniakoaren artean sinatutako konkordatuak, amaiera eman zion Inbestiduren Auziari. Martin Luther, herri honetan zigortu zuten inperiotik erbesteratzearekin, 1521ean. 1521eko Wormseko Dieta, Germaniako Erromatar Inperio Santuko printzeen biltzar bat izan zen.

Judaismoa Wormsen[aldatu | aldatu iturburu kodea]

X. mendean sortu zen lehenengo komunitate judua. Lehenengo sinagoga 1034ean eriki zen eta berehala inguruko judutarren zentrua bihurtu zen. 1096an ordea gurutzadako zaldunek 800 judu erail zituzten bertan. Oraindik bertan dirau XI. mendeko juduen hilerriak, Europa osoko zaharrena omen denak. Shlomo Yitzhaki (Rashi), Elazar Rokeach eta Yair Bacharach izan ziren Wormseko rabino garrantzitsu eta ezagunenak.

Monumentu eta eraikin bereizgarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herritar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Worms hiri hauekin senidetua dago:

Galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Worms Aldatu lotura Wikidatan