Stephen King

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Stephen King
Stephen King, Comicon.jpg
Bizitza
Izen osoa Stephen Edwin King
Jaiotza Portland1947ko irailaren  21a (72 urte)
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Bizilekua Portland
Maine
Bangor
Fort Wayne
Stratford (Connecticut)
Familia
Ezkontidea(k) Tabitha King  (1971-01-07 -
Seme-alabak
Hezkuntza
Heziketa Lisbon High School Itzuli 1962)
University of Maine Itzuli
(1966 - 1971) Artean graduatu : ingeles
Hizkuntzak ingelesa
Jarduerak
Jarduerak idazlea, telebista-ekoizlea, aktorea, musikaria, gidoilaria, kazetaria eta errealizadorea
Lan nabarmenak Carrie
'Salem's Lot
The Shining
The Stand
Misery
It
The Dark Tower Itzuli
The Dead Zone
Firestarter Itzuli
Cujo
Christine
Pet Sematary
Cycle of the Werewolf
The Talisman Itzuli
The Eyes of the Dragon Itzuli
Needful Things
Dolores Claiborne Itzuli
Insomnia Itzuli
Rose Madder Itzuli
The Green Mile Itzuli
Desperation Itzuli
The Regulators Itzuli
The Dark Tower IV: Wizard and Glass Itzuli
Bag of Bones Itzuli
The Girl Who Loved Tom Gordon Itzuli
Dreamcatcher Itzuli
Black House Itzuli
From a Buick 8 Itzuli
The Dark Tower V: Wolves of the Calla Itzuli
The Dark Tower VI: Song of Susannah Itzuli
The Dark Tower VII: The Dark Tower Itzuli
The Colorado Kid Itzuli
Cell Itzuli
Doctor Sleep Itzuli
Joyland Itzuli
The Mist Itzuli
Jasotako sariak
Nominazioak
Influentziak Bram Stoker, Edgar Allan Poe, Shirley Jackson Itzuli, Howard Phillips Lovecraft, Richard Matheson, Ray Bradbury, John D. MacDonald Itzuli, Don Robertson Itzuli eta Burton Hatlen Itzuli
Izengoitia(k) Richard Bachman
Genero artistikoa beldurrezko literatura
fantasia
zientzia-fikzioa
Drama
epistolary genrea Itzuli
Gothic literaturea Itzuli
Zientzia-fikzio post-apokaliptikoa
thrillerra
detektibe-fizkioa
Sinesmenak eta ideologia
Alderdi politikoa Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata
IMDb nm0000175
stephenking.com/
Stephen King Signature.svg

Stephen Edwin King (1947ko irailaren 21a, Portland) AEBetako idazle ospetsu eta emankorra da, beldurrezko generoan espezializatuta. Richard Bachman ezizenarekin ere idatzi izan du; gainera, haren kontakizun asko bere sorleku Maine estatuan kokatuta daude. Idatzi dituen best-seller artean, The Dark Tower, The Green Mile, The Stand, The Shining, 'Salem's Lot, Carrie eta It daude. Haietako gehienak zinemaratu dituzte.

Lehen urteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Stephen Edwin King 1947ko irailaren 21ean Portlanden, Maine, jaio zen. Haren gurasoak Donald Edwin King eta Nellie Ruth izan ziren. Stephen Kingek bi urte zituela aitak alde egin zuenez familia egoera ekonomiko txarrean utzita, haurtzaroa eta gaztaroa diruz eskas bizi zituen. Erlijio heziketa metodista izan zuen eta heldutasunean hala izaten segitzen du[1].[2] Durham Elementary Eskolan ikasi zuen eta  Lisbon Falls Institutuan graduatu. Oso gazte hasi zen idazten entretenimendu gisa bere anaiaren aldizkarian eta, geroago, ikusitako filmetan oinarritutako ipuinak bere ikaskideei saltzen hasi zen. Argitaratu zioten lehen ipuina I Was a Teenage Grave Robber izan zen Comics Review aldizkarian 1965ean[3]. 1966tik 1970era Maineko Unibertsitatean ikasi zuen ingelesez arteetan lizentziatura lortu zuen arte[4]. Ikasketak ordaintzeko lan-saio erdiko hainbat lanetan jardun zuen. Bertako liburutegian ezagutu zuen 1971n bere emaztea, Tabitha King[5].

Idazle ibilbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hasierak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Unibertsitatea amaituta eta institutuetan irakasteko ziurtagiria lortuta, ez zuen irakasle lanik berehalakoan aurkitu eta diruren bat lortzeko gizonezkoentzako aldizkariei istorio laburrak saltzen zizkien. Tabitharekin ezkondu ostean, Hampden Akademian lana lortu arren, aldizkarietarako istorioak idazten eta nobelentzako ideiak biltzen segiitu zuen. Garai hartan, Kingek alkoholarekin arazoak izan zituen eta hamarkada batez, hainbat menpekotasun ere bai [6].

1973an argitaratu zuen Carrie, bere lehen nobela, Doubleday argitaletxearen bidez. Nahiz eta hasieran Stephenek zakarretara bota zuen, amore emanda, emazteak berreskuratu eta amaitzera animatu zuen[7]. King eta bere familia Mainera joan ziren amak minbiziak jota gaixotu eta aurrerago hil baitzen. Garai hartan idatzia da Salem’s lot (1975ean argitaratua), hasieran Second coming izendatua[8].

Amaren heriotzaz geroztik, The Shining (1977an) eta The Stand (1978an) idatzi zituen, etxe aldaketa batzuk bitartean izan zituela. 1977an Mainera behin betikoz itzuli eta bertako unibertsitatean sormenezko idazketa irakasten hasi zen[9].

1985ean Heroes for Hope Starring the X-Men komikian hartu zuen parte, beste egile batzuekin batera, Afrikako gosetearen aurkako dirua biltzeko[10].

The Dark Tower[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1978 eta 2004 artean, The Dark Tower saila idatzi zuen. Protagonista Roland da, Gizon Ilunaren bila dabilen pistolari bakartia, Tolkienen eta Mendebalde Urrunaren arteko nahasketa dirudien mundu alternatibo batean. Hasieran, zaletu multzo txiki batek bakarrik atsegingo zuelakoan, ale gutxi argitaratu zituen, baina arrakastaren ondorioz 1980ko hamarkadaren bukaeran modu komertzialagoan atera zituen. Lehen eta azken liburuen artean tarte handia zegoenez, Stephenek lehenengo alea gainbegiratu eta egokitu zuen, estilo eta itxuraz antzeragokoak izan zitezen[11].

Ezizenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1970-1980 hamarkadetan Stephen Kingek zenbait nobela idatzi zituen Richard Bachman ezizenaz. Hasiera batean, argitaratze irizpideek ziotenez idazle batek urtean liburu bakarra atera zezakeen eta modu horretara urtean bitan kaleratu ahal izan zituen. 1985ean, goitizena agerian geratu eta gero, Richard Bachman “hil” egin zen[12]. Rage (1977), The long walk (1979), Roadwork (1981), The running man (1982), Thinner (1984), The regulators (1996) eta Blaze (2007) idatzi zituen (haren esanetan, azken hori ganbara batean “aurkitu” zuen)[13]. Tarteka erabili dituen beste bi ezizen John Swithen[14] eta Beryl Evans dira[15].

Garai digitala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2000. hamarkadatik aurrera zenbait formatu digitaletan idatzi du; Web bidez atalka (The Plant)[16], animaziozko sail gisan jaits zitekeen nobela bat (''N.''), Amazonentzat soilik idatzi zuen liburu digitala (Ur) eta beste[17].

Beste nobelak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1999an furgoneta batek harrapatu eta larriki zauritu zuen Stephen King. Hainbat ebakuntza eta errehabilitazio lanak egin ondoren, idazteari ekin zion berriz ere, nahiz hasieran mina zela eta denbora jarrai gutxian ahal zuen. 2002 urtean, idazteari utziko ziola adierazi zuen, dirudienez, zauriek eta minek mugatzean sortzen zioten frustrazioagatik. Aurrerago berriz ekin dio lanari baina, bere esanetan, “oso mantxo”[18]. Hala ere, Stephen Kingek idazle oparoa da oraindik, XXI. mendeko lehen hamarkadan, beste batzuen artean, Cell (2006), ''Duma Key'' (2008), Under the dome (2009). Azken hori It (1986) idatzi zuenetik, haren lanik luzeena da, 1074 orrialde baititu, 22/11/63 (2011), Joyland (2012), The Bazaar of Bad Dreams (2015) eta abar.

Bere betiko ildotik pixka bat ateraz eta beldurra eta fantasia alde batera utziz, misteriozko nobela poliziako bat idatzi zuen, Mr. Mercedes (2014), trilogia baten lehen zatia, Finders Keepers (2014) eta End of Watch (2016) liburuek burutua[19].

Elkarlanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zenbaitetan, bere seme Joe Hill eta Owen Kingekin idatzi izan du, hala nola, Throttle (2009) Joerekin[20] eta Sleeping Beauties (2017) Owenekin[21]. Beste zenbait idazlerekin ere nobelak argitaratu ditu elkarlanean, adibidez, Peter Straub, Stewart O'Nan, Richard Chizmar eta abar.

Sariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere idazle ibilbidean zehar, sari ugari jaso ditu, besteak beste[22]:

  • American Library Association Best Books for Young Adults
  • Bram Stoker Award
  • British Fantasy Award
  • Hugo Award 
  • Locus Awards
  • National Book Award
  • World Fantasy Award

Bibliografia hautatua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Stephen King Egilearen web orria (Ingelesez)
  2. The Guardian Egilea erlijioari buruz (Ingelesez)
  3. The Complete Works of Stephen King (Ingelesez)
  4. Bangor Daily News UM scholar Hatlen, mentor to Stephen King, dies at 71 (Ingelesez)
  5. Fiction writers Stephen King (Ingelesez)
  6. The Guardian Egilearekin elkarrizketa (Ingelesez)
  7. The Daily Mail Carrie (Ingelesez)
  8. Stephen King revisited Salem's lot (Ingelesez)
  9. Famous author Stephen King
  10. Comic Book DB Heroes for Hope Starring the X-Men (1985) (Ingelesez)
  11. The Dark Tower wiki The Dark Tower (Gaztelaniaz)
  12. Stephenking.comFAQ (Ingelesez)
  13. El disparaletras ¿Qué fue de Richard bachman? (Gaztelaniaz)
  14. Nostalgio 80 La zona muerta (Gaztelaniaz)
  15. Darktower wikia Beryl Evans (Gaztelaniaz)
  16. Slashdot Stephen King's Net Horror Story (Ingelesez)
  17. The Guardian Egilearekin elkarrizketa, bigarren zatia (Ingelesez)
  18. Lijas library Stephen King hit by car (Ingelesez)
  19. Lecturalia Stephen King (Gaztelaniaz)
  20. The Goodreads Throttle {en}}
  21. The Fire Wire Sleeping beauties (Ingelesez)
  22. "Forums du Club Stephen King (CSK)" (Ingelesez)

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikiesanetan badira aipuak, gai hau dutenak: Stephen King
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Stephen King Aldatu lotura Wikidatan