Stephen King

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Stephen King
Stephen King, Comicon.jpg
Bizitza
Izen osoa Stephen Edwin King
Jaiotza Portland1947ko irailaren 21a (70 urte)
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Bizilekua Portland
Maine
Bangor
Fort Wayne
Stratford (Connecticut)
Familia
Ezkontidea(k) Tabitha King  (1971ko urtarrilak 7 -
Seme-alabak
Hezkuntza
Heziketa Lisbon High School 1962)
University of Maine
(1966 - 1971) Artean graduatu : ingeles
Hizkuntzak ingelesa
Lanbidea
Lanbidea gidoilaria, idazlea, eleberrigilea, maisu/maistra, errealizadorea, kazetaria, zientzia-fikzio idazlea, aktorea eta zutabegilea
Lan nabarmenak Carrie
'Salem's Lot
The Shining
The Stand
Misery
It
The Dark Tower
The Dead Zone
Firestarter
Cujo
Christine
Pet Sematary
Cycle of the Werewolf
The Talisman
The Eyes of the Dragon
Needful Things
Dolores Claiborne
Insomnia
Rose Madder
The Green Mile
Desperation
The Regulators
The Dark Tower IV: Wizard and Glass
Bag of Bones
The Girl Who Loved Tom Gordon
Dreamcatcher
Black House
From a Buick 8
The Dark Tower V: Wolves of the Calla
The Dark Tower VI: Song of Susannah
The Dark Tower VII: The Dark Tower
The Colorado Kid
Cell
Doctor Sleep
Joyland
The Mist
Jasotako sariak
Nominazioak
Influentziak Bram Stoker, Edgar Allan Poe, Shirley Jackson, Howard Phillips Lovecraft, Richard Matheson, Ray Bradbury, John D. MacDonald, Don Robertson eta Burton Hatlen
Izengoitia(k) Richard Bachmann
Genero artistikoa horror literaturea
fantasia
Zientzia-fikzioa
Drama
Q2250271
fikzio gotikoa
Zientzia-fikzio post-apokaliptikoa
thrillerra
detektibe-fizkioa
Sinesmenak
Alderdi politikoa Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata
IMDb nm0000175
stephenking.com/
Stephen King Signature.png

Stephen Edwin King (1947ko irailaren 21a, Portland) AEBetako idazle ospetsu eta emankorra da, beldurrezko generoan espezializatuta. Richard Bachman ezizenarekin ere idatzi izan du.

Bere best-seller artean The Dark Tower, The Green Mile, The Stand, The Shining, 'Salem's Lot, Carrie eta It daude. Hauetako gehienak zinemaratu dituzte.

Lehen urteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Stephen Edwin King 1947ko irailaren 21ean Portlanden, Maine, jaio zen. Bere gurasoak Donald Edwin King eta Nellie Ruth izan ziren. Stephen Kingek bi urte zituela aitak alde egin zuenez familia egoera ekonomiko txarrean utzita, haurtzaroa eta gaztaroa diruz eskas bizi zituen. Erlijio heziketa Metodista izan zuen eta heldutasunean hala izaten jarraitzen du[1].[2] Durham Elementary Eskolan ikasi zuen eta  Lisbon Falls Institutuan graduatu zen. Oso gazte hasi zen idazten entretenimendu gisa bere anaiaren aldizkarian eta, geroago, ikusitako filmetan oinarritutako ipuinak bere ikaskideei saltzen hasi zen. Argitaratutako lehen ipuina I Was a Teenage Grave Robber izan zen Comics Review aldizkarian 1965ean[3]. 1966tik 1970era Maineko Unibertsitatean ikasi zuen ingelesez arteetan lizentziatura lortu zuen arte[4]. Ikasketak ordaintzeko lan-saio erdiko hainbat lanetan jardun zuen. Bertako liburutegian ezagutu zuen 1971ean bere emazte bihurtuko zena, Tabitha King[5].

Idazle ibilbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hasierak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Unibertsitatea amaituta eta institutuetan irakasteko ziurtagiria lortuta, ez zuen irakasle lanik berehalakoan aurkitu eta diruren bat lortzeko gizonezkoentzako aldizkariei istorio laburrak saltzen zizkien. Tabitharekin ezkondu ostean Hampden Akademian lana lortu arren aldizkarietarako istorioak idazten eta nobelentzako ideiak biltzen jarraitu zuen. Garai honetan, Kingek alkoholarekin arazoak izaten hasi zen, hamarkada batez hainbat menpekotasun izatera iritsiz[6].

1973an argitaratu zuen Carrie, bere lehenengo nobela, Doubleday argitaletxearen bidez. Nahiz eta hasieran Stephenek zakarretara bota zuen amore emanda, emazteak berreskuratu eta amaitzera animatu zuen[7]. King eta bere familia Mainera joan ziren amak minbiziak jota gaixotu eta aurrerago hil bait zen. Garai honetan idatzia da Salem’s lot (argit. 1975), hasieran Second coming izendatua[8].

Amaren heriotzaz geroztik, Kingek The Shining (argt. 1977) eta The Stand (argit. 1978) idatzi zituen, etxe aldaketa batzuk bitartean izan zituela. 1977an Mainera behin betikoz itzuli eta bertako Unibertsitatean sormenezko idazketa irakasten hasi zen[9].

1985an Heroes for Hope Starring the X-Men komikian hartu zuen parte, beste egile batzuekin batera, Afrikako gosetearen aurkako dirua biltzeko[10].

The Dark Tower[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1978 eta 2004 artean, Stephen Kingek The Dark Tower saila idatzi zuen. Protagonista Roland, Gizon Ilunaren bila dabilen pistolari bakarti bat da, Tolkienen eta Mendebalde Urrunaren arteko nahasketa dirudien mundu alternatibo batean. Hasieran fan multzo txiki batek bakarrik atsegingo zuelakoan ale gutxi argitaratzen zituen, baina arrakastaren ondorioz 1980ko hamarkadaren bukaeran modu komertzialago batean atera zituen. Lehenengo eta azkeneko liburuen artean tarte handia zegoenez, Stephenek lehenengo alea gainbegiratu eta egokitu zuen estilo eta itxuraz antzeragokoak izan zitezen[11].

Goitizenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1970-1980 hamarkadetan Stephen Kingek zenbait nobela idatzi zituen Richard Bachman goitizenpean. Hasiera batean, argitaratze irizpideek ziotenez idazle batek urtean liburu bakarra atera zezakeen eta modu honetara urtean bitan ahal zuen. 1985ean, goitizena agerian geratu eta gero, Richard Bachman “hil” egin zen[12]. Rage (1977), The long walk (1979), Roadwork (1981), The running man (1982), Thinner (1984), The regulators (1996) eta Blaze (2007) idatzi zituen, azken hau, Stephenek atiko batean “aurkitu” zuela esanda[13]. Tarteka erabili dituen beste goitizen batzuk John Swithen[14] eta Beryl Evans dira[15].

Garai digitala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2000. hamarkadatik aurrera zenbait formatu digitaletan idatzi du; Web bidez atalka (The Plant)[16], animaziozko sail bezala deskargatu zitekeen nobela bat (''N.''), Amazonentzako esklusiboki idatzi zuen liburu digitala (Ur) eta beste[17].

Beste nobelak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1999an furgoneta batek harrapatu eta larriki zauritu zuen Stephen King. Hainbat ebakuntza eta errehabilitazio lanak egin ondoren idazteari ekin zion berriz ere, nahiz hasieran mina zela eta denbora jarrai gutxian ahal zuen. 2002 urtean Kingek idazteari utziko ziola adierazi zuen, dirudienez, zauriek eta minek mugatzean sortzen zioten frustrazioagatik. Aurrerago berriz ekin dio lanari baina bere esanetan “oso mantxo”[18]. Hala ere, Stephen Kingek idazle oparoa izaten jarraitzen du, 2000. hamarkadan, besteren artean, Cell (2006), ''Duma Key'' (2008), Under the dome (2009), azken hau It (1986) idatzi zuenetik bere lanik luzeena 1074 orrialdeekin, 22/11/63 (2011), Joyland (2012), The Bazaar of Bad Dreams (2015) eta abar.

Bere betiko ildotik pixka bat ateraz eta beldurra eta fantasia alde batera utziz, misteriozko nobela poliziako bat idatzi zuen, Mr. Mercedes (2014), trilogia baten lehenengo zatia, Finders Keepers (2014) eta End of Watch (2016) liburuek burutzen dutelarik[19].

Elkarlanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zenbaitetan bere semeak diren Joe Hill eta Owen Kingekin idatzi izan du, hala nola, Throttle (2009) Joerekin[20] eta Sleeping Beauties (2017) Owenekin[21]. Beste zenbait idazleekin ere nobelak argitaratu ditu elkarlanean, adibidez, Peter Straub, Stewart O'Nan, Richard Chizmar eta abar.

Sariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere idazle ibilbidean zehar sari ugari jaso ditu. Garrantzienetako batzu[22]:

  • American Library Association Best Books for Young Adults
  • Bram Stoker Award
  • British Fantasy Award
  • Hugo Award 
  • Locus Awards
  • National Book Award
  • World Fantasy Award

Bibliografia hautatua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Stephen King Egilearen web orria (Ingelesez)
  2. The Guardian Egilea erlijioari buruz (Ingelesez)
  3. The Complete Works of Stephen King (Ingelesez)
  4. Bangor Daily News UM scholar Hatlen, mentor to Stephen King, dies at 71 (Ingelesez)
  5. Fiction writers Stephen King (Ingelesez)
  6. The Guardian Egilearekin elkarrizketa (Ingelesez)
  7. The Daily Mail Carrie (Ingelesez)
  8. Stephen King revisited Salem's lot (Ingelesez)
  9. Famous author Stephen King
  10. Comic Book DB Heroes for Hope Starring the X-Men (1985) (Ingelesez)
  11. The Dark Tower wiki The Dark Tower (Gaztelaniaz)
  12. Stephenking.comFAQ (Ingelesez)
  13. El disparaletras ¿Qué fue de Richard bachman? (Gaztelaniaz)
  14. Nostalgio 80 La zona muerta (Gaztelaniaz)
  15. Darktower wikia Beryl Evans (Gaztelaniaz)
  16. Slashdot Stephen King's Net Horror Story (Ingelesez)
  17. The Guardian Egilearekin elkarrizketa, bigarren zatia (Ingelesez)
  18. Lijas library Stephen King hit by car (Ingelesez)
  19. Lecturalia Stephen King (Gaztelaniaz)
  20. The Goodreads Throttle {en}}
  21. The Fire Wire Sleeping beauties (Ingelesez)
  22. "Forums du Club Stephen King (CSK)" (Ingelesez)

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikiesanetan artikulu bat dago honi buruz:
Stephen King
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Stephen King Aldatu lotura Wikidatan