Gante

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Gante

 Flandria
Ganteko erdigunea.
Ganteko erdigunea.
bandera

armarria

Izen ofiziala Gent
Estatua
Eskualdea
Probintzia
 Belgika
 Flandria
Ekialdeko Flandria
Koordenatuak 51°03′00″N 03°44′00″E / 51.05000°N 3.73333°E / 51.05000; 3.73333Koordenatuak: 51°03′00″N 03°44′00″E / 51.05000°N 3.73333°E / 51.05000; 3.73333
Gante non dagoen adierazten duen Belgika-ko/-go/-eko mapa
Gante
Eremua 156,18 km2
Biztanleria 248.242 bizt. (2012)
Dentsitatea 1.589,46 bizt./km²
http://www.gent.be

Gante[1] (nederlanderaz: Gent, ɣ̟ɛn̪t̪ ahoskatua; frantsesez: Gand, ɡɑ̃ ahoskatua) Belgikako iparraldeko hiria, Flandrian, herrialde osoko hirugarren populatuena.

Ekialdeko Flandriako hiriburua da. 243.366 biztanle ditu (2010).

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lys eta Eskalda ibaiak elkartzen diren tokian dago.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Gante)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 6 6 10 13 17 19 22 22 18 14 9 8 13.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 2 1 4 6 10 13 15 14 12 9 6 4 8
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 21 15 20 18 20 19 16 17 18 19 19 19 221
Iturria: Weatherbase [2]

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Barrutiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Auzoak
# Izena Azalera
(km²)
Biztanleria
(2007)
Dentsitatea
I Gante   112.831
II Mariakerke 5,20 11.883 2285
III Drongen 27,43 12.218 445
IV Wondelgem 5,82 12.407 2130
V Sint-Amandsberg 5,99 23.143 3860
VI Oostakker 10,47 12.793 1220
VII Desteldonk 5,71 897 157
VIII Mendonk 6,29 243 39
IX Sint-Kruis-Winkel   1.169
X Ledeberg 1,09 8.454 7755
XI Gentbrugge 7,86 20.317 2585
XII Afsnee 3,95 1.445 365
XIII Sint-Denijs-Westrem 6,24 5.134 825
XIV Zwijnaarde 12,04 6.822 565

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Janari-industria du (garagardoa, edariak). Oso ezagunak dira bertan egiten diren oihalak.

Portuak garrantzi handia izan du Ganteko ekonomian; portuari esker hartu dute indarra papergintzak, industria kimikoak eta metalgintzak.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aztarnak arkeologikoek eskualde honetan giza presentzia adierazi dute, Lys eta Eskalda ibaien artean. Aurkitutakoa Harri Arotik Burdin Arora doa[3]. Zenbait historialarien arabera Ganteren antzinako izena Ganda keltiar izenetik dator elkargunea esan nahi duena[4]. Beste iturriren ustez, izena Gontia izeneko jainkosarekin[5] lotura dago.

Nahiz eta erromatar erregistrorik ez egon, indusketa arkeologikoek adierazten dute Gante eskualdeak lehenagotik populazioa zuela.

Frankoek lurraldea inbaditu zutenean, (IV. mendetik V. mendera) haien hizkuntza, antzineko nederlandera, ekarri zuten, zeltera eta latina ordezkatuz.

Erdi Aroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

650. urtearen inguruan, San Amandok bi aabadia fundatu zituen Ganten: San Pedro eta San Bavo. Hiria abadiari, merkataritza-guneri eta zenbait herriguneri esker hasi zen. 800. urtearen inguruan, Luis Errukitsuak, Karlomagnoren semeak, Einhard, Karlomagnoren biografoa, jarri zuen bi abadien arduradun. 851n eta 879an bikingoek birritan arpilatu zuten hiria. Flandriako hiriburua izan zen X. mendetik aurrera, Alsaziako Filipe kondeak oihalen tratuan aberastu ziren burgesen harrokeria zapaltzeko Kondeen jauregia eraiki zuenetik. XI. mendetik hiri-estatu bilakatu zen eta XIII. mendean Gante, Parisen ondoren, Europako hiririk handiena zen, Kolonia edo Mosku baino handiagoa[6]. Hiriko harresien barruan 65.000 lagun baino gehiago bizi ziren. Belfrya, San Bavo katedrala eta San Nikolas eliza garai hartako urbanizazioaren adibideak dira. Zonalde honetako ibaiek zenbatero gainezka egiten zuten. Larreetan artaldeak bazkatzen zuten, zeinen artiletik jantziak egiten baitziren. Erdi Aroan, Gante jantziak egiteko Europako beste hiritatik gaientzen zen. Artilegintza, hasieran Brujasen kokaturikoa, Goi Erdi Aroan Gantera pasatu zen eta laster Europako hiririk industrializatuena bilakatu zen.


1567an Albako dukeak hartu zuen, eta 1705ean Marlboroughek; 1714an austriarren mende zegoen Herbehereetako lurraldea izan zen. 1830. urtea arte Holandakoa eta handik aurrera Belgikakoa izan zen. Bi mundu-gerretan Alemaniak hartu zuen.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ospetsuak dira bost urtez behin bertan egiten diren lore-erakusketak (Gentse Floraliën).

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sint-Baafs edo Saint Bavo katedrala.

Hiri zaharrean garrantzi handiko eraikuntzak daude: udaletxea (gotikoa, 1600-1622), oihal-azoka (1426-1441), dorrea (1313-1321), Saint-Bavo katedral gotikoa (1228an eraikitzen hasia), Andre Mariaren serora-etxea (1234an eraikia eta 1600 inguruan eraberritua).

Museo asko dira: Arkeologiakoa (XIII. mendeko Elisabet santuaren abatetxean), Folklore museoa (XIV. mendeko etxe batean), Arte Ederretako museoa.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilakera demografikoa (1806 – 2011)
1806 1830 1866 1900 1930 1961 1980 1990 2000 2011
58.199 83.783 115.354 160.133 170.358 157.811 241.695 230.543 224.180 247.486

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskaltzaindia - 157. araua
  2.   Weatherbase (2013), Gante, http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=13460&cityname=Gent- .
  3. Aztarnak arkeologikoek eskualde honetan giza presentzia adierazi dute, Lys eta Eskalda ibaien artean. Aurkitutakoa Harri Arotik Burdin Arora doa[1]. Zenbait historialarien arabera Ganteren antzinako izena Ganda keltiar izenetik dator elkargunea esan nahi duena"History of Ghent". www.gent.be. Archived from the original on 2012-12-22. Retrieved 2006-05-05.. Beste iturrien ustez, izena lotura dago Gontia izeneko jainkosarekin[2].
  4. "History of Ghent". www.gent.be. Archived from the original on 2012-12-22. Retrieved 2006-05-05.
  5. Adrian Room, Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for 6,600 Countries, Cities, Territories, Natural Features, and Historic Sites, McFarland, 2006, p. 144.
  6. Nicholas, David. The Domestic Life of a Medieval City: Women, Children and the Family in Fourteenth Century Ghent. p. 1.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard?uselang=eu

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gante Aldatu lotura Wikidatan

Argazkiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]