Brusela

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Brusela Hiria

 Brusela-Hiriburua
00 Bruxelles - Mont des Arts.jpg

Bruselako armarria

Izen ofiziala Ville de Bruxelles / Stad Brussel
Estatua
Eskualdea
 Belgika
 Brusela-Hiriburua
Alkatea Yvan Mayeur
Koordenatuak 50°51′0″N 04°21′0″E / 50.85000°N 4.35000°E / 50.85000; 4.35000Koordenatuak: 50°51′0″N 04°21′0″E / 50.85000°N 4.35000°E / 50.85000; 4.35000
Brusela Hiria non dagoen adierazten duen Belgika-ko/-go/-eko mapa
Brusela Hiria
Eremua 32,61 km2
Biztanleria 166.497 bizt. (2012)
Dentsitatea 5.105,7 bizt./km²
Sorrera 979
http://www.brucity.be

Brusela[1] (nederlanderaz: Brussel, ˈbrʏ.s̪əl̪ ahoskatua; frantsesez: Bruxelles, ˈbʀyˈsɛl ahoskatua; alemanez: Brüssel) Belgika, Flandes eta Europar Batasuneko hiriburua da. NATOk bertan du egoitza politikoa. Bruselar ia guztiek frantsesa dute ama-hizkuntza eta zati txiki batek nederlandera.

Brusela izena bi unitate administratibo desberdini aplikatzen zaie:

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bruselaren sorrera ofiziala 979 aldera seinalatu ohi da. Brujas-Kolonia eta Gent arteko merkataritza bideen artean zegoenez Brusela etengabe hazi zen. 1830ean Belgika independente bihurtzean bertako hiriburu izendatu zuten. Aleman tropek okupatu zuten bi mundu gerletan.

Belgikaren independentzia unean, Bruselako populazioaren bi heren hizkuntzaz nederlanderadunak ziren. Eliteen hizkuntza, ordea, frantsesa zen, eta XIX-XX. mendeetan zehar azken hau bihurtu zen hiriko biztanle gehienen hizkuntza.

Europar Batasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bruselak Europar Batasuneko hiriburu funtzioak betetzen ditu. Berez EBk ez du hiriburu ofizialik, baina Amsterdameko Itunak formalki aitortzen dio Bruselari batasuneko hiru erakunde politiko nagusien kokagunea: Europako Batzordearena, Europako Kontseiluarena eta Europar Legebiltzarrarena (azken erakunde honek bi egoitza ditu, bata Estrasburgon osoko bilkuretarako, eta bestea Bruselan komiteen eta alderdi politikoen bilkuretarako).

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Atomium[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: Atomium

103 metroko eraikin bitxia da, eta burdin kristal bat irudikatzen du, 165 mila milioi handiz handiagoa. Eraikin hau, André Waterkeyn arkitektoak diseinatu zuen, 1958an, Bruselan bertan ospatu zen Lehen Mailako Erakusketa Orokorraren ondorioz. Altzairu eta aluminiozko 9 esferaz osaturik dago. Horietako bakoitzak, 18 metroko diametroa du.

Manneken Pis[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: Manneken Pis

50 cm inguruko brontzezko estatutxoa da, Bruselako erdigunean dagoena. Iturriaren barnera txiza egiten ari den mutiko biluzi bat irudikatzen du. Bruselako hizkeran (nederlandera oinarrikoa) Menneke Pis esapideak "mutikoa txiza egiten" esan nahi du.

Atomiuma eta Enparantza Nagusiarekin batera, hiriko ikurretako bat da, baita bertako toki turistikoenetako bat ere, bertako biztanleen izpiritu independentearen ikur ere badela.

Turista guztiek egiten dute argazki bat bertan.

Argazkiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Brussels)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 15.3 20.0 24.2 28.7 34.1 38.8 37.1 36.5 34.9 27.8 20.6 16.7 38.8
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 5.7 6.6 10.4 14.2 18.1 20.6 23.0 22.6 19.0 14.7 9.5 6.1 14.2
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.3 3.7 6.8 9.8 13.6 16.2 18.4 18.0 14.9 11.1 6.8 3.9 10.5
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -21.1 -18.3 -13.6 -5.7 -2.2 0.3 4.4 3.9 0.0 -6.8 -12.8 -17.7 -21.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 0.7 0.7 3.1 5.3 9.2 11.9 14.0 13.6 10.9 7.8 4.1 1.6 6.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 76.1 63.1 70.0 51.3 66.5 71.8 73.5 79.3 68.9 74.9 76.4 81.0 852.4
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 19.2 16.3 17.8 15.9 16.2 15.0 14.3 14.5 15.7 16.6 18.8 19.3 199
Elur egunak (≥ 1 mm) 5,2 5,9 3,2 2,4 0,4 0 0 0 0 0 2,4 4,6 24,1
Eguzki orduak 59 77 114 159 191 188 201 190 143 113 66 45 1546
Hezetasuna (%) 86.6 82.5 78.5 72.5 73.2 74.1 74.3 75.5 80.9 84.6 88.2 88.8 80
Iturria: [2]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urtea 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Biztanleria 183.686 177.078 154.801 200.433 184.838 170.489 161.080 152.850
Iturria: Nationaal Instituut voor de Statistiek

Biztanleriaren bilakaera udalerrien batzearen ondoren[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urtea 1977 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010
Biztanleria 152.850 143.957 136.569 136.706 135.681 133.859 142.853 157.673
Iturria: Nationaal Instituut voor de Statistiek

Garraiobideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bruselako metroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: Bruselako metroa

Brusela hiriko garraiobide publikoa da. 1976ko irailaren 20an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 32,2 kilometro dauzka.

2008an 136 milioi bidaiarik erabili zuten.

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Brusela ondorengo hiriekin senidetuta dago:

Bruselar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Brusela Aldatu lotura Wikidatan