Brusela

Brusela Hiria
Brusela-Hiriburua
Izen ofiziala	Ville de Bruxelles / Stad Brussel
Estatua Eskualdea	Belgika Brusela-Hiriburua
Alkatea	Freddy Thielemans
Koordenatuak	50°51′0″N 04°21′0″E
Brusela Hiria
Eremua	32,61 km2
Biztanleria	144.790 bizt. (2006)
Dentsitatea	4.440,05 bizt./km²
Sorrera	979
http://www.brucity.be

Brusela (nederlanderaz Brussel, frantsesez Bruxelles, alemanez Brüssel) Belgika, Flandes eta Europar Batasuneko hiriburua da. NATOk bertan du egoitza politikoa. Bruselar ia guztiek frantsesa dute ama-hizkuntza eta zati txiki batek nederlandera.

Brusela izena bi unitate administratibo desberdini aplikatzen zaie:

• 19 udalerrik osatutako eskualde urbanoari (Brusela-Hiriburua eskualdea)
• 19 udalerri hauetako nagusiari (Brusela Hiria).

Bruselako udaletxea

Historia

Bruselaren sorrera ofiziala 979 aldera seinalatu ohi da. Brujas-Kolonia eta Gent arteko merkataritza bideen artean zegoenez Brusela etengabe hazi zen. 1830ean Belgika independente bihurtzean bertako hiriburu izendatu zuten. Aleman tropek okupatu zuten bi mundu gerletan.

Belgikaren independentzia unean, Bruselako populazioaren bi heren hizkuntzaz nederlanderadunak ziren. Eliteen hizkuntza, ordea, frantsesa zen, eta XIX-XX. mendeetan zehar azken hau bihurtu zen hiriko biztanle gehienen hizkuntza.

Europar Batasuna

Bruselak Europar Batasuneko hiriburu funtzioak betetzen ditu. Berez EBk ez du hiriburu ofizialik, baina Amsterdameko Itunak formalki aitortzen dio Bruselari batasuneko hiru erakunde politiko nagusien kokagunea: Europako Batzordearena, Europako Kontseiluarena eta Europar Legebiltzarrarena (azken erakunde honek bi egoitza ditu, bata Estrasburgon osoko bilkuretarako, eta bestea Bruselan komiteen eta alderdi politikoen bilkuretarako).

Ondasun nabarmenak

Atomium

Artikulu nagusia: Atomium

103 metroko eraikin bitxia da, eta burdin kristal bat irudikatzen du, 165 mila milioi handiz handiagoa. Eraikin hau, André Waterkeyn arkitektoak diseinatu zuen, 1958an, Bruselan bertan ospatu zen Lehen Mailako Erakusketa Orokorraren ondorioz. Altzairu eta aluminiozko 9 esferaz osaturik dago. Horietako bakoitzak, 18 metroko diametroa du.

Manneken Pis

Artikulu nagusia: Manneken Pis

50 cm inguruko brontzezko estatutxoa da, Bruselako erdigunean dagoena. Iturriaren barnera txiza egiten ari den mutiko biluzi bat irudikatzen du. Bruselako hizkeran (nederlandera oinarrikoa) Menneke Pis esapideak "mutikoa txiza egiten" esan nahi du.

Atomiuma eta Enparantza Nagusiarekin batera, hiriko ikurretako bat da, baita bertako toki turistikoenetako bat ere, bertako biztanleen izpiritu independentearen ikur ere badela.

Turista guztiek egiten dute argazki bat bertan.

Argazkiak

• 

  Hiriaren ikuspeia katedraletik.

• 

  Errege jauregia.

Klima

Datu klimatikoak (Brussels)
Hilabetea	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)	15.3	20.0	24.2	28.7	34.1	38.8	37.1	36.5	34.9	27.8	20.6	16.7	38.8
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	5.7	6.6	10.4	14.2	18.1	20.6	23.0	22.6	19.0	14.7	9.5	6.1	14.2
Batez besteko tenperatura (ºC)	3.3	3.7	6.8	9.8	13.6	16.2	18.4	18.0	14.9	11.1	6.8	3.9	10.5
Erregistraturiko tenperatura minimoa(°C)	-21.1	-18.3	-13.6	-5.7	-2.2	0.3	4.4	3.9	0.0	-6.8	-12.8	-17.7	-21.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	0.7	0.7	3.1	5.3	9.2	11.9	14.0	13.6	10.9	7.8	4.1	1.6	6.9
Pilatutako prezipitazioa (mm)	76.1	63.1	70.0	51.3	66.5	71.8	73.5	79.3	68.9	74.9	76.4	81.0	852.4
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm)	19.2	16.3	17.8	15.9	16.2	15.0	14.3	14.5	15.7	16.6	18.8	19.3	199
Elur egunak (≥ 1 mm)	5,2	5,9	3,2	2,4	0,4	0	0	0	0	0	2,4	4,6	24,1
Eguzki orduak	59	77	114	159	191	188	201	190	143	113	66	45	1546
Hezetasuna (%)	86.6	82.5	78.5	72.5	73.2	74.1	74.3	75.5	80.9	84.6	88.2	88.8	80
Iturria:

Demografia

Urtea	1900	1910	1920	1930	1947	1961	1970	1976
Biztanleria	183.686	177.078	154.801	200.433	184.838	170.489	161.080	152.850
Iturria: Nationaal Instituut voor de Statistiek

• 1921: Honako udalerriak anexionatu zituen: Haren, Laken en Neder-Over-Heembeek

Biztanleriaren bilakaera udalerrien batzearen ondoren

Urtea	1977	1980	1985	1990	1995	2000	2005	2010
Biztanleria	152.850	143.957	136.569	136.706	135.681	133.859	142.853	157.673
Iturria: Nationaal Instituut voor de Statistiek

Garraiobideak

Bruselako metroa

Artikulu nagusia: Bruselako metroa

Brusela hiriko garraiobide publikoa da. 1976ko irailaren 20an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 32,2 kilometro dauzka.

2008an 136 milioi bidaiarik erabili zuten.

Hiri senidetuak

Brusela ondorengo hiriekin senidetuta dago:

Akhisar (Turkia) Atlanta (AEB) Pekin (Txina) Berlin (Alemania) Breda (Herbehereak) Kiev (Ukraina) Kinshasa (Kongoko Errepublika Demokratikoa) Ljubljana (Eslovenia)

Macau (Txina) Madril (Espainia) Montreal (Kanada) Mosku (Errusia) Praga (Txekiar Errepublika) Sofia (Bulgaria) Tirana (Albania) Washington Hiria (AEB)

Bruselar ospetsuak

• Georges Remi "Hergé" (1907–1983), komikigilea.
• Pierre Culliford "Peyo" (1928–1992), komikigilea.
• Lara Fabian (1970-), abeslari eta pianojolea.

Kanpo loturak

• Bruselako udal webgunea (Frantsesez) (Nederlanderaz) (Ingelesez)