Reggio di Calabria

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Reggio di Calabria

 Calabria
Collage Reggio Calabria.jpg
Reggio di Calabriako bandera

Reggio di Calabriako armarria

Izen ofiziala Città di Reggio di Calabria
Estatua
Eskualdea
Probintzia
 Italia
 Calabria
Reggio di Calabria
Alkatea Kudeaketa Batzordea
Koordenatuak 38°06′0″N 15°39′0″E / 38.10000°N 15.65000°E / 38.10000; 15.65000Koordenatuak: 38°06′0″N 15°39′0″E / 38.10000°N 15.65000°E / 38.10000; 15.65000
Reggio di Calabria non dagoen adierazten duen Italia-ko/-go/-eko mapa
Reggio di Calabria
Eremua 236 km2
Posta kodea 89100
Biztanleria 186.547 bizt.
Dentsitatea 790,45 bizt./km²
Sorrera K. a. 720
http://www.reggiocal.it

Reggio di Calabria[1] Italia hegoaldeko hiria eta portua da, izen bereko probintziako hiriburua, Calabriako eskualdean, Messinako itsasartearen ertzean, Messina hiriaren (Sizilia) parean.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Antzinaroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Reggioren jatorriak arkeologia eta mitologiaren artean ezkutatzen dira. Beharbada, III. milurtekotik populazio pelasgikoak (askenazioak, ausonioak Diodoro Sikuloak aipatutakoak eta enotrioak Alikarnasoko Diogenesek eta Estrabonek aipatzen dutenak) han bizi ziren. Azkenean, italoak ezarri ziren ere Erythrà (Gorria) izeneko hiriaren hondarren gainean, Eubeako kalziarrek eta meseniarrek fundatutakoa. Kumasaren atzean, greziarrek Hegoaldeko Italian fundatutako hiririk zaharrena da. Izan ere, hiri hau K. a. VIII. mendean, 730ean. Mitologiaren arabera, Delfosko orakuluak erakutsi zuen hiria fundatu behar zen tokia[2]. Lokros hiriarekin aliatuta, Sagra batailan parte hartu zuen, K. a. VI. mendean. Estrabonen ustez, Lokroseko 10.000 soldaduk eta Reggioko tropek, Crotonako 130.000 gerlariak garaitu zituzten[3]. Reggio Grezia Handiko hiri garrantzitsuenetariko bat izan zen, K. a. V., Anaxilao tiranoaren agintaldian itzal handia lortuz. Reggioko polisaren garapen artistiko eta kulturala erlazionatuta dago bere eskola filosofikoa pitagoriko eta eskultura eta poesiako eskolarekin. Peloponesoko Gerran Atenasekin aliatu zenez, Sirakusako Dioniso I.ak behin eta berriz erasotu zuen. Sirakusaren mendean egon zen K.a. 387an baina independentzia berreskuratu zuen K.a. 351n. Demokrazia onartu zen K.a. 433tik aurrera. Erromako aliatua izanik udalerri bihurtu zen K.a. 89an. Inperioaren garaian hegoaldeko kulturako gune ospetsuenetariko bat izan zen. Hiri honetan Regio III Lucania et Brutiiren (Lucania eta Bruzioko erregioa) gobernadorearen egoitza zegoen. Reggion Via Capua-Rhegium jaiotzen zen, Tirrenoko isurialdea zeharkatzen zuena.

Erdi Aroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bizantziarren mende egon zen VI. mendean. Hauek Italiako hegoaldean kontrolatzen zituzten lurraldeen metropolia bilakatu zuten. Calabriako dukerriaren hiriburua eta Italian greziar errituko ardatza izan zen. K.o. VIII. mendearen amaiera nolabaiteko oparotasuna lortu zuen apezpiku-egoitza izanik. Goiz Erdi Aroan, Reggioko populazioa handitu zen, hiriak zuen garrantzi estrategikoaren seinale. Lonbardiarren esku egon zen X. mendean, eta arabiarrek X.-XI. mendeen bitartean hiria menperatu zuten. Azkenean, 1005ean Pisako Errepublikak, longobardoek, bizantziarrek eta normandoek aliantza bat sortu zuten arabiarrak kanporatzeko. 1060an Roberto il Guiscardok eta Roger I.ak normandiarrek betirako egotzi zituzten bitzantziarrak. Hala ere, greziar kulturako eta errituko elementuek XVII. mendera arte iraun zuten, nahiz eta 1081ean Gregorio VII.ak aita santuak erritu latindarra ezarri. 1282an, Siziliar bezperetan Reggio Messinarekin batera lerrokatu zen, historia, merkataritzako eta kulturako interesak zituelako. Egoera honetan, Anjouren kontrako matxinada eta Aragoiko indarrak babestu zituen. XIV. mendean, hiria Napoli erresumera esleitu zen administrazio-botere berria lortuz.

Aro Modernoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Siziliarekin zituen merkataritza harreman nagusiak zirela eta Gonzalo Fernandez de Córdobak Reggio konkistatu zuen Fernando Katolikoaren koroarentzat. Turkiarren eta berberiarren inbasioek hiria suntsitu zuten XVI. mendean. Bestalde, espainiarren zerga zapaltzaileek eta izurriak Reggio endekapenera eraman zuten. Egoera honek behea jo zuen 1783ko lurrikararekin. Seismo honek larriki kaltetu zuen Reggio eta hegoaldeko Calabria guztia.

Aro Garaikidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1806an, Napoleonek hiria okupa eta dukerria izendatu zuen, bere kuartel nagusia ezarriz. Reggiok zerikusi izan zuen Risorgimentoko matxinadetan, geroago Italiako Erresumako parte bat izateko. 1860ko abuztuaren 21eko goizean, Piazza di Duomo bataila gertatu zen. Honen ondoren Giuseppe Garibaldik Bi Sizilietako Erresuma konkistatu zuen eta Vittorio Emmanuele II.a erregeari eman zion. Hiriko sindikoak, Brun Antonio Rossik, izan zen lehena aldarrikatzean Frantzisko II.aren agintaldia bukatu zela. 1873ko lurrikarak hiriaren erabateko gainbehera ekarri zuen. Berriki pairatu duen beste lurrikara bat 1908ko abenduaren 28an izan da. Lurrikarak itsasikara (tsunami) bat eragin zuen hiria hondatuz. Hiria berriztu zen lurrikararen kontrako irizpideak jarraituz, hala nola, garaiera gutxiko etxeak, kale elkarzutak... II. Mundu Gerran britaniar armadaren 8. erregimentuak bonbardaketa biziak egin zituen. Hiria liberatu zutenerako 1943an, 4.000 lagun hil ziren gerraren eraginez. Gerra amaitu zenean, populazioa handitu zen, gaurko 200.000 biztanleak lortu arte.

Hirurogeiko eta laurogeiko hamarkaden artean, antolatutako kriminalitatea garatu zen hiriko degradazioa sortuz, baina laurogeitamarreko hamarkadatik mugimendu berritzaile[4] bat sortu da.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Reggio di Calabria)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 14 14 16 18 22 26 30 30 27 23 18 15 21
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 8 8 9 11 15 19 23 23 20 17 12 9 15
Iturria: Weatherbase[5]

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2012ko urriaren 9an, Mario Montiren gobernupean, Italiako Barne ministro zen Anna Maria Cancellierik hiriko udal gobernua deuseztatu zuen, udal gobernuak Ndrangheta izeneko erakunde mafiosoarekin zeukan harreman zirela eta. Garaiko alkatea Demetrio Arena zen, Il Popolo della Libertà (PdL) alderdikoa. Hala, Italian gobernu bat deuseztatzearen erabakia hartu zen lehen aldia izan zen.[6][7]

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Metropoliko ehun industriala garapen askorik gabe mantentzen da 1908ko lurrikararen ondorioz. Aurretik industria, zeta eta bergamota ziren gai ekonomiko nagusiak.

Azken hamarkadetan hainbat industria garatzen hasi ziren, Colombo pakete izeneko programa publikoaren bitartez batik bat, baina ez zuten arrakastarik lortu, hala nola Saline Joniche guneko polo kimikoa, inoiz martxan jarri ez zena, edo San Gregorio ehungintza gunea, krisialdian dagoena. Gune metropolitarreko beste azpiegitura batzuk erabilera aldaketak jasan dituzte, hala nola Gioia Tauroko portua.

Azken urteotan, ekonomia jarduera moldatzen saiatu dira, turismora bideratuz, bai kokapenaz zein antzinaroko arrasto eta natur inguruez baliatuta. Bestalde, nekazaritza arloan produktu nagusia bergamota da, mundu osoko perfumeen ekoizpenean oso erabilia.

Garraiobideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiriak burdinbide gune handia du, bertan Italiako bi trenbide nagusi lotzen direlarik: Tirrenica Meridionale burdinbideak hiria Salerno, Napoli eta Erromarekin lotzen du, eta Jonica burdinbideak, aldiz, Taranto eta Barirekin.

Hirian Aeroporto dello Stretto izeneko aireportua dago, Tito Minniti izenez ezaguna.

Italiar penintsula eta Sizilia lotuz Metromare dello Stretto itsasontzi zerbitzua ibiltzen da.

Hiriarteko eta hiri barruko autobusak ere badaude.

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aipagarriak dira molde erromaniko-bizantziarrean berritutako katedrala, hondakin erromaniko eta grekoak eta Museo Nazionale della Magna Grecia museoa. Azken honek arkeologia aztarnen bilduma garrantzitsua gordetzen du.

Galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Reggio di Calabria Aldatu lotura Wikidatan


Geografia
Italia
Artikulu hau Italiako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.