Irungo geltokia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Infobox train2.png
Irun
Irun - Estacion de tren.jpg
Geltokiaren eraikina
Kokapen mapa
Lineak

« Ventas de Irún Cercanias Logo.svg C-1 red.svg  Geltoki-burua
« Lezo-Errenteria Renfe Media distancia.svg 25 Geltoki-burua
Kokapena
Helbidea Geltoki kalea, z/g; 20301
Udalerria Irun,  Gipuzkoa
Geltokiaren datuak
Kodea 11600
Gunea 2 gunea
Irekiera 1863ko urriaren 18a
Bidaiariak 221.000 (2013) Renfe Aldiriak kanpo[1]
Irisgarria Geltoki irisgarria 
Zerbitzuak Aparkalekua Aiga elevator inv.svg Aiga coffeeshop inv.svg Aiga toilets inv.svg Aiga mail inverted.svg Aiga telephone inv.svg Pertsonaldun txarteldegia 
Aldageltokia Trena Autobusa Taxi 
Nasa kopurua 5
Trenbide kopurua 6
Jabea ADIF
Eragilea(k) Renfe Operadora
SNCF
Garraio zerbitzuak
Abiadura handia Alvia
TGV
Distantzia luzea Intercity
Trenhotel
Intercités
Distantzia ertaina 25  Irun - Miranda Ebro
Renfe Aldiriak C-1  Irun - Brinkola
Euskotren E2  Lasarte-Oria - Hendaia
Irunbus L1  Ospitalea - Zaisa
G2  Gautxori Bentak
Bestelakoak Autobusa  Autobus geltokia
Taxi  Taxi

Irun (gaztelaniaz Irún) izen bereko udalerriko tren geltoki nagusia da, Geltoki kalean kokatuta dagoena. Hendaiako geltokiarekin batera nazioarteko geltoki funtzioa betetzen du. Eraikina 1863ko urriaren 18an inauguratu zuen Norteko konpainiak,[2] eta gaur egun jabea ADIF enpresa publiko espainiarra da. Burdinbide azpiegitura bidaiarientzako geltokiak eta Irún Mercancías izeneko zama sailkapen geltokiak ere osatzen dute.[3] 2013an 221.000 bidaiari jaso zituen, aldirietako zerbitzuak kanpo.[4] Hala, Gipuzkoako bigarren tren-geltoki nagusia da, Donostiako Norteko geltokiaren ondoren.

Geltokiak Renfe Operadoraren Alvia, Intercity, Trenhotel eta Aldirikoen zerbitzuak biltzen ditu, Aldirien sareko 2. tarifa-guneari dagokiola eta C-1 linearen geltoki-buru izanik. Gainera, SNCF frantziar trenbide operadorearekin adostuta, Hendaiako geltokian geldialdia egiten duten SNCFren distantzia luzeko TGV eta Intercités zerbitzuek Irunera jarraitzen dute, bidaiariak uzteko baino ez. Burdinbide konplexuaren baitan Irún Mercancías izeneko sailkapen geltokia dago.[3] Euskal Y-a martxan jartzen denean, abiadura handiko zerbitzuek ere geltokian geldialdia egingo dute. Kanpoaldean Irungo autobus geltokia dago, eta 50 metrora Euskotren Trenaren E2 lineari dagokion Irun Colón geltokia.

Kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltokia, itsas mailatik 16,56 metrora, hurrengo trenbideen parte da:

  • Nazioarteko zabalera (1.435 mm) duen Bordele-Irun burdinbidea, 235,063. puntu kilometrikoa.[6]

Aintzina zabalera metrikoko (1.000 mm) Bidasoko trenaren (Irun - Elizondo trenbidea) parte ere izan zen, Tren Txikito ezizenez ezaguna, 1956ko abenduaren 31n itxi zuten arte.[7]

Irun eta Hendaiako geltokiek mugarteko geltoki parea osatzen dute, Bidasoa ibaiaren alde banara eta bi kilometrotara daudenak. Bi geltokien arteko trenbide tartea bai zabalera iberriarrean baita nazioartekoan ere eraikita dago, bi geltokien artean zerbitzuak luzatuz, hau da, Renfe Operadoraren distantzia luzeko zerbitzuek Irunera heldu ondoren Hendaiara jarraitzen dute, eta SNCFren distantzia luzeko zerbitzuek Hendaiara heldu ondoren Irunera jarraitzen dute. Gaur egun, muga zeharkatzen dituzten zerbitzuek bidaiariak utzi baino ez dute egiten, eta ez dute baimentzen bidaiariak trenera igotzea. Bere aldetik, distantzia erdiko zerbitzuek ez dute muga zeharkatzen, ezta Renfeko Aldirien trenek ere. «Francisco de Goya» Trenhotel zerbitzua, Madril-Chamartin eta Paris-Austerlitz geltokiak gauez lotzen zituen trena, alegia, muga zeharkatu eta jarraitzen zuen bidaiarientzako tren bakarra izan zen. Zabalera aldaketa egiteko azpiegitura zeharkatu ondoren, espainiar eta frantziar trenbide sareen arteko zerbitzuak egiten zituen. Gaur egun, ordea, zama garraiorako trenek baino ez dute zabalera aldatzen Irun eta Hendaia artean.

Sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltokiak sarbide bakarra du, kaleko kotan. Nasa aldaketa trenbideak behetik zeharkatzen dituen pasabidearen bidez egiten da, eskailera zein igogailuz hornitutakoa.

  • Arrapala bidezko sarbidea Aparkalekua Autobusa Taxi Sarbide irisgarria  Geltoki kalea, z/g

Irisgarritasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltokia irisgarria den arren, nasa eta trenen arteko tarteak handiak izan daitezke mugikortasun urriko pertsona talde batuzek laguntzarik gabe erabili ahal izateko.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1863ko urriaren 18an burdinbidea Irunera heldu zen, Norteko Konpainiak Madril eta Frantziako muga lotuko zituen trenbidearen Donostia eta Irun arteko tartea eraikitzearekin batera. Hurrengo urteko abuztuan trazadura Hendaiara heldu zen, Bidasoa gaineko zubia eraiki ondoren. Espainiar eta frantziar trenbide sareak lehenengo aldiz lotu ziren.

Jatorrizko instalazioak 1881an ordeztu ziren, eta behin-betiko geltokia eraiki zen, Avillume ingeniariaren planoei jarraiki. Geltokia bi eraikinetan banatu zen: bata, solairu bakarrekoa, trafiko nazionalerako, eta bestea, bi solairukoa, nazioarteko trafikorako.

1941an RENFE enpresa publikoa sortzearekin batera trenbidea eta geltokia bere esku gelditu ziren.

2005eko urtarrilaren 1.tik trenbidea eta geltokiaren jabea ADIF enpresa publikoa da.

2010ean Euskal Y-a geltokira heltzeko proiektua aurkeztu zen, zeinaren arabera trenbide berria geldialdia izango duen Irungo geltokian.

2017 eta 2018an bitartean nazioarteko eraikinean zaharberritze lanak egin ziren, maiatzaren 30ean amaitu zirenak. Estalkia berritu, egitura birgaitu eta leihoak aldatu ziren. Gainera, lehenengo solairua ere birgaitu zen, komunak, instalazio elektrikoa, argiztapena, suteen kontrako babes sistema, klimatizazioa eta aireztapen sitemak ere berrituz.[8]

2016ko apirilaren 1.an Espainiako Sustapen Ministerioak Euskal Y-aren Donostia-Irun tartea esleitu zuen, 20,43 milioi euroko aurrekontuarekin. Tarte honetan egiten ari den lana hirugarren erraila ezartzean datza, zabalera iberiarreko trenbidea eta nazioarteko zabalerako ibilbideak bateragarri egiteko.[9] Lan horiek direla eta, 2017ko apirilaren 18tik eta 2018ko uztailaren 10era arte, Lezo-Errenteria eta Irungo geltokien arteko zerbitzuak mugatuta daude. Bi trenbideetariko bat zerbitzuz kanpo dago 10 kilometroko luzeran, eta horren eraginez aldirikoen zerbitzu askok Lezo-Errenteriako geltokia dute geltoki-buru. Gainera, 22:30etatik 6:30etara trenbidea moztuta mantentzen da. Egoerari aurre egiteko, hurrengo baliabideak jarri zaizkie bidaiariei lanak irauten duten bitartean:[10][11]

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aldirien zerbitzuak

Zerbitzua Jatorria Tarteko geltokiak Helmuga
Logotipo de Renfe Operadora.svg Cercanias Logo.svg Aldiriak Brinkola LegazpiZumarragaOrmaiztegiBeasainOrdiziaItsasondoLegorretaIkaztegietaAlegiaTolosaTolosa ErdiaAnoetaVillabona-ZikurkilAndoain ErdiaAndoainUrnietaHernani ErdiaHernaniAstigarragaMartuteneLoiolaSan Sebastián - DonostiaGrosAtegorrietaIntxaurrondoHerreraPasaiaLezo-ErrenteriaVentas de Irún Irun

Distantzia ertaineko zerbitzuak

Zerbitzua Jatorria Tarteko geltokiak Helmuga Oharrak
Logotipo de Renfe Operadora.svg Renfe Media distancia.svg 25 Irun Lezo-ErrenteriaPasaia San Sebastián - DonostiaTolosaOrdiziaBeasainZumarragaLegazpiZegama-OtzaurteAltsasuAraiaAgurain-SalvatierraAlegría-DulantziVitoria-GasteizNanclares-LangraizLa Puebla de ArganzónManzanos Miranda de Ebro Irun eta Donostia arteko zerbitzua bertan behera dago, lanak direla eta.
Logotipo de Renfe Operadora.svg Renfe Media distancia.svg  Irun Lezo-Errenteria San Sebastián - DonostiaHernani CentroAndoain CentroVillabona-ZizurkilTolosaOrdiziaBeasainZumarragaLegazpiAltsasuAraiaAgurain-SalvatierraAlegría-DulantziVitoria-GasteizMiranda de EbroBriviescaBurgos-Rosa de LimaPalencia • Venta de Baños • Valladolid-Campo Grande • Medina del Campo • Arévalo • Ávila • El Escorial • Villalba del Guadarrama Madrid-Chamartín Irun eta Donostia arteko zerbitzua bertan behera dago, lanak direla eta.
Logotipo de Renfe Operadora.svg Renfe Media distancia.svg  Irun Lezo-Errenteria San Sebastián - DonostiaHernani CentroAndoain CentroVillabona-ZizurkilTolosaOrdiziaBeasainZumarragaLegazpiAltsasuAraiaAgurain-SalvatierraAlegría-DulantziVitoria-GasteizMiranda de EbroBriviescaBurgos-Rosa de LimaPalencia • Venta de Baños • Valladolid-Campo GrandeMedina del CampoArévaloÁvilaGuimorcondoHerradón-La CañadaNavalperalLas Navas del MarquésEl PimpollarSanta María de la AlamedaRobledo de ChavelaZarzalejoEl EscorialVillalba de Guadarrama Madrid-Chamartín Irun eta Donostia arteko zerbitzua bertan behera dago, lanak direla eta.

Distantzia luzeko zerbitzuak

Zerbitzua Jatorria Tarteko geltokiak Helmuga Oharrak
Logotipo de Renfe Operadora.svg Alvia  Hendaia / Irun San Sebastián - DonostiaTolosaZumarragaAltsasuVitoria-GasteizMiranda de EbroBurgos-Rosa de LimaValladolid-Campo GrandeSegovia-Guiomar Madrid-Chamartín Zentzu bakoitzeko 2 tren egunero.
Valladoliden trenbide zabaleraren aldaketa.
Hendaian bidaiariak jaitsi baino ez.
Irun eta Donostia arteko zerbitzua bertan behera dago, lanak direla eta.
Logotipo de Renfe Operadora.svg Alvia  Hendaia / Irun San Sebastián - DonostiaZumarragaPamplona-IruñaTafallaTudela de Navarra Madrid-Puerta de Atocha Madriletik soilik ostegun eta igandeetan.
Irunetik soilik astelehen eta ostiraletan.
Hendaian bidaiariak jaitsi baino ez.
Irun eta Donostia arteko zerbitzua bertan behera dago, lanak direla eta.
Logotipo de Renfe Operadora.svg Alvia  Hendaia / Irun San Sebastián - DonostiaTolosaZumarragaAltsasuPamplona-IruñaTafallaCastejón de EbroTudela de NavarraZaragoza-DeliciasLleida PirineusCamp de Tarragona Barcelona-Sants Zentzu bakoitzeko 2 tren egunero.
Zaragozan trenbide zabalera aldaketa.
Hendaian bidaiariak jaitsi baino ez.
Irun eta Donostia arteko zerbitzua bertan behera dago, lanak direla eta.
Logotipo de Renfe Operadora.svg Intercity Hendaia / Irun San Sebastián - DonostiaZumarragaAltsasuVitoria-GasteizMiranda de EbroBriviescaBurgos-Rosa de LimaPalentziaSahagúnLeónAstorgaBembibrePonferradaO Barco de ValdeorrasA Rúa-PetínMonforte de LemosOurense-EmpalmeSantiago de Compostela A Coruña Zentzu bakoitzeko tren 1 egunero.
Bilbo eta Vigora loturak.
Hendaian bidaiariak jaitsi baino ez.
Irun eta Donostia arteko zerbitzua bertan behera dago, lanak direla eta.
Logotipo de Renfe Operadora.svg Intercity Hendaia / Irun Lezo-ErrenteriaPasaia San Sebastián - DonostiaTolosaOrdiziaBeasainZumarragaLegazpiAltsasuAraiaAgurain-SalvatierraAlegría-DulantziVitoria-GasteizMiranda de EbroBriviescaBurgos-Rosa de LimaPalenciaVenta de BañosValladolid-Campo GrandeMedina del CampoArévaloÁvilaHerradón-La CañadaNavalperalLas Navas del MarquésSanta María de la AlamedaRobledo de ChavelaZarzalejoEl EscorialVillalba de Guadarrama Madrid-Chamartín Zentzu bakoitzeko 2 tren egunero.
Hendaian bidaiariak jaitsi baino ez.
Irun eta Donostia arteko zerbitzua bertan behera dago, lanak direla eta.
Logotipo de Renfe Operadora.svg Trenhotel

Sud Express

Hendaia / Irun San Sebastián - DonostiaVitoria-GasteizMiranda de EbroBurgos Rosa de LimaValladolid-Campo GrandeMedina del CampoSalamanca • Fuente de San Esteban-Boadilla • Ciudad Rodrigo • Fuentes de Oñoro • Villar-Formoso • Guarda • Vila Franca das Naves • Celorico da Beira • Mangualde • Nelas • Santa Comba-Dao • Pampilhosa • Coimbra • Pombal • Fátima • Entroncamento • Lisboa-Oriente Lisboa-Santa Apolónia Zentzu bakoitzeko tren 1 egunero.
Medina del Campo eta Lisboa artean Lusitania THarekin batera.
Irun eta Donostia arteko zerbitzua bertan behera dago, lanak direla eta.
Logo SNCF 2011.svg TGV Hendaia / Irun Saint-Jean-de-Luz - CiboureBiarritzBayonneDaxBordeaux-Saint-Jean Paris-Montparnasse
Logo SNCF 2011.svg Intercités Hendaia / Irun Saint-Jean-de-Luz - CiboureBiarritzBayonnePeirahoradaOrthezePaueLurdaTarbeLannemezan Toulouse-Matabiau

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Gaztelaniaz)  Ferropedia «Número de viajeros de Renfe por estaciones» . Noiz kontsultatua: 2018-05-30 .
  2. (Gaztelaniaz)  «Spanish Railway » Blog Archive » Caminos de Hierro del Norte de España» www.spanishrailway.com . Noiz kontsultatua: 2018-05-30 .
  3. a b (Gaztelaniaz)  «Adif - Información - Irún Mercancías» www.adif.es . Noiz kontsultatua: 2018-05-30 .
  4. Datos del año 2010 extraídos del Anuario del ferrocarril 2011 editado por la Fundación de los Ferrocarriles Españoles y Vía Libre
  5. (Gaztelaniaz)  ®, © EuroFerroviarios «Irún (Est.) :: © EuroFerroviarios ® :: El Punto de Encuentro de los Trabajadores Ferroviarios» euroferroviarios.net . Noiz kontsultatua: 2018-05-30 .
  6. Red ferroviaria española Sustapen Ministerioa
  7. (Gaztelaniaz)  «El último viaje del Ferrocarril del Bidasoa. Noticias de Navarra» Noticias de Navarra . Noiz kontsultatua: 2018-05-30 .
  8.   «Adif finaliza las obras de mejora en el edificio internacional de la estación de Irún» prensa.adif.es . Noiz kontsultatua: 2018-05-30 .
  9. (Gaztelaniaz)  El Consejo de Ministros encomienda al Gobierno Vasco la ejecución de la variante sur ferroviaria de Bilbao - Noticias - Sala de Prensa - Ministerio de Fomento . Noiz kontsultatua: 2017-07-03 .
  10. (Gaztelaniaz)  «Renfe Avisos» web02.renfe.es . Noiz kontsultatua: 2018-05-31 .
  11. (Gaztelaniaz)  «Renfe altera durante 15 meses el servicio entre Lezo-Errenteria e Irun por las obras del tercer carril para el TAV» diariovasco.com 2017-04-18 . Noiz kontsultatua: 2018-05-31 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Irungo geltokia