Luis Errukitsua

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Luis Errukitsua

Luis I.a, ezizenaz Errukitsua ezaguna (latinez Ludovicus Pius; Chasseneuil, 778ko ekaina-abuztua - Ingelheim am Rhein, 840ko ekainaren 23a) Akitaniako errege (781-814), enperadoradorekide (813-4), Mendebaldeko enperadore eta frankoen erregea (814-833 eta 834-840) izan zen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Carolus Handiaren seme eta oinordekoa, bere erreinaldian Karolingiar Inperioak gainbehera arina jasan zuen, batez ere bere semeen arteko borrokak zirela eta.

Umea zela, aitak Akitaniako errege bihurtu zuen 781ean, eta Karolingiar Inperioko hego-mendebaldeko muga defenditu behar zuen. Hala ere, Akitania bera baino zabalagoa zen bere erresuma, tartean zirela Baskonia, Septimania eta Hispaniako Marka. Bere Tolosa Okzitaniako errege-egoitzan, Luis errege-umeak Gilen Orangekoa, Tolosako konde-duke eta Karlomagnoren konfiantzazko gizona, izan zuen zaindari adinez nagusi egin arte. 801ean, Gilenekin batera, Bartzelona konkistatu eta 813an Iruñea hartu zuen mendean, baita Hego Euskal Herriaren zati gehiena ere beharbada. Enperadore aukeratu eta luze gabe, Bernardo I.a Italiakoa bere iloba atxilotzeko agindu zuen Italian independente nahi zuelakoan, baita begiak aterarazi ere, eta Bernardo I.a hilik atera zen. Ekintza lazgarri horren damua oinazez eraman zuen, eta noblezia frankoak arbuiatu egin zuen.

Frankoen artean ohiturazkoa zenez, Lotario, Pipino eta Luis bere semeak bere administrazioan sartu zituen, Lotario nagusia izanik. Karlos Burusoila laugarren semea gehitu zuenean, seme nagusiek matxinatu eta nagusitasuna mantentzeko borrokatu zuten. 838an Pipino eta urte bi geroago Luis bera hil bazen ere, borroka ez zen gelditu 843an Verdungo Hitzarmena sinatu arte.

Ezkontza eta seme-alabak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

794-8 artean Ermengarda Hesbayekoa ezkondu eta hiru seme eta hiru alaba izan zituzten:

Judith Bavariakoa ezkondu eta seme eta alaba bana izan zituzten:

Teodolinda Sensekoa maitalearekin ere seme eta alaba bana izan zituen:

  • Arnulfo Sensekoa.
  • Alpaida.

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Luis Errukitsua Aldatu lotura Wikidatan


Aurrekoa
Lehendabizikoa
Akitaniako erregea
781 - 814
Ondorengoa
Pipino I.a Akitaniakoa


Aurrekoa
Carolus Handia
Mendebaldeko enperadore eta frankoen erregea
814 - 840
Ondorengoa
Lotario I.a