Burgos
- Artikulu hau Espainiako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Burgos (argipena).
|
Burgos |
|||
|---|---|---|---|
 Gaztela eta Leon |
|||
 |
|||
|
|||
| Izen ofiziala | Burgos | ||
| Estatua Erkidegoa Probintzia Eskualdea |
 Espainia Gaztela eta Leon BurgosAlfoz de Burgos |
||
| Alkatea | Juan Carlos Aparicio (PP) | ||
| Koordenatuak | 42°21′N 03°42′W / 42.350°N 3.700°WKoordenatuak: 42°21′N 03°42′W / 42.350°N 3.700°W | ||
  Burgos
|
|||
 Burgos
|
|||
| Eremua | 108 km2 | ||
| Distantzia | 244,7 km Burgosa | ||
| Postakodea | 090xx |
||
| Biztanleria | 172,421 bizt (2005) | ||
| Dentsitatea | 1,6 bizt/km² | ||
| Sorrera | 884 | ||
| http://www.aytoburgos.es | |||
.svg)
Burgos[1] izen bereko Espainiako probintziaren hiriburua da. Gaztela eta Leon Autonomia Erkidegoaren barnean dago kokaturik, lurraldeko iparraldean. 2009an ia 180.000 biztanle zituen.
Eduki-taula |
Geografia[aldatu]
Mugakideei dagokienez ipar-mendebaldean Tardajos eta Alfoz de Quintanadueñas, iparraldean Alfoz de Quintanadueñas, Quintanilla Vivar, Villayerno Morquillas eta Hurones, ipar-ekialdean Hurones eta Rubena, mendebaldean Tardajos eta Villalbilla, ekialdean Rubena, Orbaneja Riopico eta Cardeñajimeno, hego-mendebaldean Villagonzalo Pedernales, hegoaldean Villagonzalo Pedernales, Villariezo, Modúbar de la Emparedada eta Cardeñadijo eta hego-ekialdean Cardeñajimeno eta Cardeñadijo ditu.
Itsaso mailatik 856 metrotara kokatuta dago eta Arlanzón ibaiak hiria zeharkatzen du.
-
Arlanzón ibaia udaberrian
-
Arlanzón ibaia udazkenean
-
Arlanzón ibaia neguan
| Datu klimatikoak (Burgos (1971–2000)) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hilabetea | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 6.7 | 8.9 | 12.0 | 13.3 | 17.2 | 22.0 | 26.4 | 26.7 | 22.9 | 16.5 | 10.7 | 7.6 | 15.9 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 2.7 | 4.1 | 6.3 | 7.8 | 11.4 | 15.2 | 18.7 | 18.9 | 15.7 | 10.9 | 6.2 | 3.9 | 10.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -1.2 | -0.6 | 0.6 | 2.2 | 5.6 | 8.4 | 11.0 | 11.1 | 8.5 | 5.3 | 1.6 | 0.3 | 4.4 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 46 | 42 | 31 | 65 | 69 | 46 | 30 | 27 | 36 | 50 | 56 | 57 | 555 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 8 | 8 | 6 | 9 | 10 | 6 | 4 | 4 | 5 | 8 | 8 | 9 | 85 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 5 | 4 | 3 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 3 | 19 |
| Eguzki orduak | 90 | 113 | 171 | 173 | 213 | 270 | 312 | 291 | 218 | 150 | 108 | 74 | 2183 |
| Iturria: AEMET[2] | |||||||||||||
Auzoak[aldatu]
Historian zehar, Burgosko alde zaharretik banandutako hainbat herri egon dira. XX. mendeko hirigintza hazkundeak herri hauetako batzuk hiriko auzo bihurtu ditu eta gaur egun hirigunearen zati dira, Las Huelgas, Hospital del Rey, Villargámar eta Gamonal de Riopico.
Urrutiago zeuden herriak, Burgosen menpe egon arren, fisikoki banaturik jarraitzen dute Castañares, Cortes, Cótar, Villafría de Burgos, Villagonzalo-Arenas, Villalonquéjar, Villatoro, Villayuda, La Ventilla eta Villímar.
Monumentuak[aldatu]
Burgosko katedrala estilo gotikoaren adibiderik ederrenetakoa da, hala Iberiar penintsulan nola Europa osoan ere.
Beste monumentu batzuen artean Las Huelgas monasterioa, Mirafloreseko kartusia eta Santa Mariaren arkua, besteak beste.
Kirolak[aldatu]
Burgos Club de Fútbol 1922an sortu eta 1994an birsortutako hiriko futbol talde nagusia da, Espainiako ligaren klub historikoen artean dagoena. Izan ere Lehen Mailan 6 denboralditan jardun zuen 1970eko hamarkadan. Hala ere, arazo ekonomiko larriak pairatu zituenez, Real Burgos Club de Fútbol sortu zuten, taldearen birsorketa gertatu arte. Gaur egun Hirugarren Mailan dabil. El Plantio-ko udal estadioa (12.200 ikusle) taldearen zelaia da.
Hedabideak[aldatu]
"Diario de Burgos" hiriko egunkaririk irakurriena da, eta Radio Castilla (SER) irrati-katerik entzunena.
Alkateak[aldatu]
| 1979-1983 | José María Peña San Martín (UCD) |
| 1983-1987 | José María Peña San Martín (AP-PDP-UL) |
| 1987-1991 | José María Peña San Martín (Alianza Popular) |
| 1991-1995 | José María Peña San Martín (1992 arte) / Valentín Niño Aragón (PP) |
| 1995-1999 | Valentín Niño Aragón (PP) |
| 1999-2003 | Ángel Olivares Ramírez (PSOE) |
| 2003-2007 | Juan Carlos Aparicio Pérez (PP) |
| 2007-2011 | Juan Carlos Aparicio Pérez (PP) |
| 2011-... | Fco. Javier Lacalle Lacalle (PP) |
Argazkiak[aldatu]
-
Arlanzon ibaiaren neguko ikuspegia Burgosko alde zaharretik gertu.
-
San Gilen omenezko eliza.
-
El Cid-en omenezko irudia.
_01.jpg)
Demografia[aldatu]
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 1995 | 1999 | 2003 | 2009 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 30.167 | 31.489 | 32.301 | 40.061 | 60.425 | 74.063 | 82.177 | 119.915 | 156.449 | 169.111 | 166.251 | 161.984 | 167.962 | 178.966 |
Burgostar ezagunak[aldatu]
- Frantzisko Vitoria? (1483/86-1546), fraide humanista.
- Diego de Siloé (1495?-1563), arkitekto eta eskultorea.
- Rafael Calleja (1870-1938), musikagilea.
- Regino Sainz de la Maza (1896-1981), gitarra jotzailea.
- Rosa Maria Mateo (1943-), kazetaria.
Herri eta hiri senidetuak[aldatu]
Brujas, Belgika
Loudun, Frantzia- Pessac, Frantzia
San Juan de los Lagos, Mexiko
Valentzia, Espainia
Vicenza, Italia
Erreferentziak[aldatu]
- ↑ Euskaltzaindia, 32. araua: Espainiako erresumako autonomia-erkidegoen, probintzien eta probintzia-hiriburuen izenak, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0032.pdf. Noiz kontsultatua: 2012-5-26.
- ↑ AEMET, Valores Climatológicos Normales. Burgos / B. Aérea, http://www.aemet.es/es/elclima/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=2331&k=cle.
Kanpo loturak[aldatu]
- (Gaztelaniaz) Burgosko Udalaren webgune ofiziala
- (Gaztelaniaz) Diario de Burgos
