Gilen I.a Alemaniakoa

Artikulu hau Alemaniako enperadoreari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Gilen I.a.

Gilen I.a
Prusiako erregea eta Alemaniako erregea
Ondorengoa	Frederiko III.a Alemaniakoa
Jaiotza	1797ko martxoaren 22a Berlin, Prusia
Heriotza	1888ko martxoaren 9a Berlin, Prusia
Ezkontidea	Augusta Saxonia-Weimar-Eisenachekoa
Senideak	Aita: Frederiko-Gilen III.a Prusiakoa Ama: Luisa Mecklemburgo-Strelitzekoa
Seme-alabak	Frederiko III.a Luisa Prusiakoa

Gilen I.a (jaiotza-izena: Wilhelm Friedrich Ludwig) (Berlin, 1797ko martxoaren 22a – 1888ko martxoaren 9a) Prusiako errege izan zen 1861eko urtarrilaren 2tik aurrera eta Alemaniako enperadore (lehenengo kaiserra) 1871ko urtarrilaren 18tik hil bitartean.

Biografia

Elisa Radziwill

Augusta Saxonia-Weimar-Eisenach

Gilen I.a gaztea

Gilen I.a Prusiako enperadore egiten ari diren unea, 1861

Gilen I.a Alemaniako enperadore egiten ari diren unea, 1871

Gilen I.a 1887an

Wilhelm Friedrich Ludwig Berlinen jaio zen 1797ko martxoaren 22an. Aita Frederiko-Gilen III.a Prusiakoa eta ama, berriz, Luisa Mecklemburgo-Strelitzekoa izan zituen eta bikotearen bigarren semea izan zen.

1814tik aurrera, Prusiako armadan aritu zen eta, 1815etik, hainbat misio diplomatikoren ardura eman zioten.

1926an, aitaren desioei jarraitu eta betiko amodioa zuen Elisa Radziwill (1803-1834) utzi zuen. Poloniako printze baten alaba zen hau, baina ez zien Prusiako errege familiaren beharrei erantzuten.

1829ko ekainaren 11n, aitaren gustuko zen Augusta Saxonia-Weimar-Eisenachekoarekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituzten:

• Frederiko (1831-1888), Alemaniako enperadore izango zena 1888an (martxoaren 9a – ekainaren 15a).
• Luisa Prusiakoa (1838-1923)

Ezkontza egokitua izan zuen, baina ez ziren sekula ondo etorri. Politikoki ere, senar-emazteak iritzi ezberdinekoak ziren: Augusta liberalismoaren aldekoa eta Wilhelm, berriz, guztiz kontrakoa.

1857an, anaia zaharrena zuen Frederiko-Gilen IV.a Prusiakoa erregeak krisialdia jasan zuen eta eragin zizkion osasun arazo mentalek heriotzera arte iraungo zioten. Horren aurrean, handik urtebetera, Wilhelm Friedrich Ludwigek erregeordetzaren ardura hartu behar izan zuen.

1861eko urtarrilaren 2an, Frederiko-Gilen IV.a Prusiakoa erregea semerik gabe hil zen eta anaia gazteak hartuko zuen haren ordea Prusiako tronuan, Gilen I.a izena hartu zuelarik.

Erregeordetza aurretik ez zuen politikan parte handirik hartu, baina, tronura iritsitakoan, politika kontserbadorearen aldeko agertu zen eta Otto von Bismarck (1862) izendatu zuen kantzelari, Alemaniaren bateratzearen ardura eramango zuena.

Frantzia-Prusia Gerraren ondoren, 1871ko urtarrilaren 18an, Prusiako errege zen Gilen I.a Alemaniako enperadore egin zuten Versailles Jauregiko Ispilu Gelan. Une hartan, Ipar Alemaniako Konfederazioa (1867-1871) Alemaniar Inperio bilakatu zen (Deutsches Kaiserreich, 1871-1918). Estatu federal bakar batean bildu ziren, Prusiako erregea estatuburu hartuko zuelarik, enperadore eta presidente izango zen federatu ziren erresumetan: Bavaria, Württemberg, Saxonia, Badengo Dukerri Handia eta Hesseko Dukerri Handia. Hanburgo, Lübeck eta Bremen hiri askeak ere sartu ziren. Hamburgo, Lübeck eta Bremen hiri askeak ere Alemaniaan sartu ziren.

1888ko martxoaren 9an hil zen Gilen eta bere seme Frederiko III.a izan zen oinordeko. Ez denbora luzez, ordea, minbiziak hartu baitzuen eta 3 hilabeteko kontuan hil zen errege berria. Gilen II.ak jarraitu zion tronuan eta aitonaren antzera gobernatzen saiatu zen.

Aurrekoa: Inor ez (Titulu sortu berria)
	Alemaniako enperadore 1871 - 1888	Oinordekoa: Frederiko III.a Alemaniakoa
Aurrekoa: Frederiko Gilen IV.a Alemaniakoa	Prusiako erregea 1861 - 1888