Gilen I.a Alemaniakoa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau Alemaniako enperadoreari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Gilen I.a.
Gilen I.a
Gilen I.a Alemaniakoa

Ondorengoa Frederiko III.a Alemaniakoa

Jaiotza 1797ko martxoaren 22a
Flag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Berlin, Prusia
Heriotza 1888ko martxoaren 9a
Flag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Berlin, Prusia
Ezkontidea Augusta Saxonia-Weimar-Eisenachekoa
Senideak Aita: Frederiko-Gilen III.a Prusiakoa
Ama: Luisa Mecklemburgo-Strelitzekoa
Seme-alabak Frederiko III.a
Luisa Prusiakoa

Gilen I.a (jaiotza-izena: Wilhelm Friedrich Ludwig) (Berlin, 1797ko martxoaren 22a1888ko martxoaren 9a) Prusiako errege izan zen 1861eko urtarrilaren 2tik aurrera eta Alemaniako enperadore (lehenengo kaiserra) 1871ko urtarrilaren 18tik hil bitartean.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Elisa Radziwill
Augusta Saxonia-Weimar-Eisenach
Gilen I.a gaztea
Gilen I.a Prusiako enperadore egiten ari diren unea, 1861
Gilen I.a Alemaniako enperadore egiten ari diren unea, 1871
Gilen I.a 1887an

Wilhelm Friedrich Ludwig Berlinen jaio zen 1797ko martxoaren 22an. Aita Frederiko-Gilen III.a Prusiakoa eta ama, berriz, Luisa Mecklemburgo-Strelitzekoa izan zituen eta bikotearen bigarren semea izan zen.

1814tik aurrera, Prusiako armadan aritu zen eta, 1815etik, hainbat misio diplomatikoren ardura eman zioten.

1926an, aitaren desioei jarraitu eta betiko amodioa zuen Elisa Radziwill (1803-1834) utzi zuen. Poloniako printze baten alaba zen hau, baina ez zien Prusiako errege familiaren beharrei erantzuten.

1829ko ekainaren 11n, aitaren gustuko zen Augusta Saxonia-Weimar-Eisenachekoarekin [1]ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituzten:

Ezkontza egokitua izan zuen, baina ez ziren sekula ondo etorri. Politikoki ere, senar-emazteak iritzi ezberdinekoak ziren: Augusta liberalismoaren aldekoa eta Wilhelm, berriz, guztiz kontrakoa[2].

1857an, anaia zaharrena zuen Frederiko-Gilen IV.a Prusiakoa erregeak krisialdia jasan zuen eta eragin zizkion osasun arazo mentalek heriotzera arte iraungo zioten. Horren aurrean, handik urtebetera, Wilhelm Friedrich Ludwigek erregeordetzaren ardura hartu behar izan zuen.

1861eko urtarrilaren 2an, Frederiko-Gilen IV.a Prusiakoa erregea semerik gabe hil zen eta anaia gazteak hartuko zuen haren ordea Prusiako tronuan, Gilen I.a izena hartu zuelarik.

Erregeordetza aurretik ez zuen politikan parte handirik hartu, baina, tronura iritsitakoan, politika kontserbadorearen aldeko agertu zen eta Otto von Bismarck (1862) izendatu zuen kantzelari, Alemaniaren bateratzearen ardura eramango zuena[3].

Frantzia-Prusia Gerraren ondoren, 1871ko urtarrilaren 18an, Prusiako errege zen Gilen I.a Alemaniako enperadore egin zuten Versailles Jauregiko Ispilu Gelan. Une hartan, Ipar Alemaniako Konfederazioa (1867-1871) Alemaniar Inperio bilakatu zen (Deutsches Kaiserreich, 1871-1918). Estatu federal bakar batean bildu ziren, Prusiako erregea estatuburu hartuko zuelarik, enperadore eta presidente izango zen federatu ziren erresumetan: Bavaria, Württemberg, Saxonia, Badengo Dukerri Handia eta Hesseko Dukerri Handia. Hanburgo, Lübeck eta Bremen hiri askeak ere sartu ziren. Hamburgo, Lübeck eta Bremen hiri askeak ere Alemaniaan sartu ziren.

1888ko martxoaren 9an hil zen Gilen eta bere seme Frederiko III.a izan zen oinordeko. Ez denbora luzez, ordea, minbiziak hartu baitzuen eta 3 hilabeteko kontuan hil zen errege berria. Gilen II.ak jarraitu zion tronuan eta aitonaren antzera gobernatzen saiatu zen.

Aurrekoa:
Inor ez
(Titulu sortu berria)
Wappen Deutsches Reich - Reichswappen (Grosses).svg
Alemaniako enperadore

1871 - 1888
Oinordekoa:
Frederiko III.a Alemaniakoa
Aurrekoa:
Frederiko Gilen IV.a Alemaniakoa
Wappen Deutsches Reich - Königreich Preussen (Grosses).png
Prusiako erregea

1861 - 1888

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gilen I.a Alemaniakoa Aldatu lotura Wikidatan