Cesare Borgia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Cesare Borgia
Cesareborgia.jpg
External Ornaments of a Cardinal Archbishop.svg
kardinal

1493ko irailaren 20a -
bishop-elect (en) Itzuli

1492ko abuztuaren 31 - 1499ko irailaren 6a
Alexandro VI.a
Elizbarrutia: Roman Catholic Archdiocese of Valencia (en) Itzuli
elizbarrutiko apezpiku

1491ko irailaren 12a -
Alfonso Carillo (en) Itzuli
Elizbarrutia: Iruñea eta Tuterako artxidiozesia
Gonfalonier of the Church (en) Itzuli


External Ornaments of a Cardinal (not a bishop).svg
cardinal-deacon (en) Itzuli


diocesan administrator (en) Itzuli

Bizitza
Jaiotza Subiaco1475eko irailaren 13a
Herrialdea  Aita Santuen Lurraldea
Heriotza Viana1507ko martxoaren 12a (31 urte)
Hobiratze lekua Viana
Heriotza modua gizahilketa: combat (en) Itzuli
Familia
Aita Alexandro VI.a
Ama Vannozza dei Cattanei
Ezkontidea(k) Karlota Albretekoa
Seme-alabak
Anai-arrebak
Leinua Borgia
Hezkuntza
Heziketa Pisako Unibertsitatea
University of Perugia (en) Itzuli
Hizkuntzak katalana
italiera
Irakaslea(k) Filippo Decio (en) Itzuli
Jarduerak
Jarduerak condottieroa, klerikoa, apaiz katolikoa eta diakonoa
Jasotako sariak
Zerbitzu militarra
Adar militarra Vatican Army (en) Itzuli
Gradua Generalissisisimo (en) Itzuli
Parte hartutako gatazkak Italian War of 1499–1504 (en) Itzuli
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Erromatar Eliza Katolikoa
Firma de César Borgia.jpg
Cesare Borgiaren ehorzketa-lekuan, plaka, Vianan.

Cesare Borgia (italieraz ˈtʃeːzare ˈbɔrdʒa ahoskatua; katalanez: Cèsar Borja, ˈsɛzər ˈβɔrʒə ahoskatua; gaztelaniaz: César Borja, ˈθesar ˈβorxa ahoskatua; Erroma, 1475 irailaren 13 - Viana, Nafarroa, 1507ko martxoaren 12) duke, printze, konde, condottiero, gonfaloniere, Iruñeko apezpikua, Valentziako artzapezpikua, Vaticanoko armadaren kapitaina eta kardinala izan zen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aita Rodrigo Borgia aita santua eta ama Vannozza Cattanei erromatarra, Giovanni eta Godofredo anaiak eta Lucrezia arreba zituen. Perugian ikasi zituen teologia eta zuzenbidea eta 17 urte zituela, Cesare Iruñeko apezpiku (1491) bihurtu zen. 20 urte bete baino lehen Valentziako artzapezpikua eta kardinala zen.

1497an Giovanni Borgia hil zenean Vaticanoko armadaren buruzagi bihurtu zen eta 1498an eliza utzi zuen. Luis XII.ak Valentinoiseko konde izendatu eta Joanes III.a Nafarroakoaren arreba zen Karlota Albretekoarekin ezkondu zuen. Romagna eskualdea konkistatu zuen aitarentzat, eta duke bihurtu zen 1501ean.

1503an aita pozoiturik hil eta Pio III.ak aita santu berriak Cesare atxilotu zuen. Julio II.a aita santuak Gaztelako Erresumari eman zion Cesare. Valladolideko kartzelatik ihesi egin zuen, eta Nafarroara jo zuen babes bila.

Nafarroan Joanes III.a Nafarroakoak kapitain izendatu eta Larraga berreskuratzeko misioa izan zuen, Leringo konde eta beaumontar jauntxoaren eskuetan baitzegoen. Geroago Vianako herri gehiena Nafarroako Erresumarentzat berreskuratu zuen, hura koroaren eta erresumako lege orokorren pean utziz.

Vianan setiopean zeuden azkenengo beaumontarrei eman zioten laguntzaz jabetuta, Borgiak gizon batzuen atzetik bere zaldiaren gainean abiadura bizian jarraitu zien. Leringo kondearen hiru soldaduk (Garcés de Ágreda, Pedro de Allo eta hirugarren gizon ezezagun bat) herritik Mendabiarako bidean 9 kilometrotara dagoen "La Barranca Salada" delako lekuan segada bat antolatu eta erail zuten. Viana udalerriko Andre Mariaren elizaren ate nagusiaren aurrean ehortzirik dago.[1]

Leloa Aut Cæsar aut nihil zuen (euskaraz: 'Cesare edo ezer ez'). Nikolas Makiavelok eredu gisa hartu zuen Printzea idaztean.


Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Filmografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urtea Filma Zinema zuzendaria Aktorea
2006 Los Borgia Antonio Hernández Sergio Peris
1961 Il Duca Nero Pino Mercanti Cameron Mitchell
1948 Bride of Vengeance Mitchell Leisen Macdonald Carey
1941 Prince of Foxes Henry King Tyrone Power
1922 Lucrezia Borgia Richard Oswald Conrad Veidt

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Cesare Borgia


Aurrekoa
Alfonso Carrillo
Iruñeko apezpikua
14911492
Ondorengoa
Antonio Pallavicini Gentili