Espainiako Vuelta

Wikipedia, Entziklopedia askea
Espainiako Vuelta Cycling (road) pictogram.svg
La Vuelta (Spain) logo.svg
Orokortasunak
KirolaErrepideko txirrindularitza
Sorrera1935
Ekitaldi kopurua75 (urtea: 2020)
Aldizkotasunaurterokoa (Urr)
MotaEtapakako lasterketa
HerrialdeaESP Espainia
Webgune ofizialaWebgune ofiziala
Palmaresa
Azken garaileaSLO Primož Roglič
Garaipen gehien lortu duenaESP Roberto Heras
(4 garaipen)
Egungo ekitaldia
Crystal Clear app kworldclock.png
azken ekitaldia ikusteko:
2020ko Espainiako Itzulia
Dokumentazioa Wikidata-logo S.svg

Espainiako Vuelta (gaztelaniaz eta ofizialki: Vuelta a España, ˈβwelta a esˈpaɲa ahoskatua) Frantziako Tourrra eta Italiako Giroarekin batera itzuli handi bat da. Txirrindulariak hiru astez lehiatzen dira Irailean, Espainiako txoko gehienetan, baita Andorran ere.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Espainiako Vuelta 1935. urtean ospatu zen, lehenengo aldiz. Lehenengo ekitaldi honetan, 50 lasterkari lehiatu ziren 3411 km-ko ibilbidea egiteko, 14 etapatan, bataz beste 240 km baino gehiago egiteko bakoitzean. Tourra eta Giroaren arrakasta ikusita, Informaciones egunkari espainiarrak itzuli handi bat antolatzea erabaki zuen, Espainian. 1937. urtean, Espainiako Gerra Zibila dela eta, ez zen itzulia ospatu. Ezta 1938, 1939 eta 1940. urteetan ere. Bigarren Mundu Gerra dela eta, 1943 eta 1944ko ekitaldiak ere ez ziren ospatu. 1945. urtean, Ya egunkariak antolatu zuen lasterketa eta hala izan zen 1949ra arte. 1955an, El Correo egunkariak antolakuntzaren ardura hartu zuen arte, ez zen berriro ospatu. 1955an, Bilbotik hasi eta Bilbon amaitu zen, hurrengo bi ekitaldiak bezala. Handik aurrera, urtero ospatu da. Momentu horretatik aurrera, Vuelta apirila eta maiatza artean egin da, eta atzerriko partaidetza handiagoa eta garrantzitsuagoa izan du.

Urte haietan, Bilbon amaitzen zen normalean, baina Donostian eta Madrilen ere amaitu ziren ekitaldi batzuk.

1963. urtean, Jacques Anquetil handiak Vuelta irabazi zuen eta historiako lehena izan zen Italiako Giroa, Frantziako Tourra eta Espainiako Vuelta irabazten.

1979. urtean, Unipublic antolatu zuen Espainiako Vuelta eta orain arte horrela izan da. Urte guztietan ia, Madrilen amaitu da Unipublic-en ardurapean.

1990 urtera arte udaberrian ospatzen zen, baina geroztik Irailean ospatzen da. Vueltako azkenengo etapa, eta beraz itzuli osoaren amaiera, Madrilen egiten da, Paseo de la Castellana etorbidean.

1999 urtean Vueltak lehenengo aldiz igo zuen Angliru mendia Asturiasen, Europan aurki daitekeen mendi porturik gogorrenetakoa.

Sailkapen orokorreko liderraren elastikoak hainbat kolore izan du historian zehar, 2010etik aurrera elastiko gorri bat izanik. Beste sailkapen txikiagoek, mendiko sariak bezala, ez dute kolore finko bat eta noizbehinka aldatu egiten dira.

Urteak Elastikoaren kolorea
1935-1936 Jersey orange.svg
1941 Jersey white.svg
1942 Jersey orange.svg
1945 Jersey red.svg
1946-1948 Jersey red number.svg
1950 Jersey red number.svg
1955-1976 Jersey yellow.svg
1977 Jersey orange.svg
1978-1998 Jersey yellow.svg
1999-2009 Jersey gold.svg
2010- Jersey red.svg

Garaipen gehien dituen txirrindularia Roberto Heras espainiarra da, lau garaipenekin. 63 ekitalditik (2009), espainiarrek 28 alditan irabazi dute Vuelta.

Palmaresa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vuelta Urtea Irabazlea Estatua Taldea
75 2020 Primoz Roglic (2) Eslovenia Team Jumbo-Visma
74 2019 Primoz Roglic Eslovenia Team LottoNL–Jumbo
73 2018 Simon Yates Erresuma Batua Mitchelton–Scott
72 2017 Chris Froome Erresuma Batua Team Sky
71 2016 Nairo Quintana Kolonbia Movistar Team
70 2015 Fabio Aru Italia Astana
69 2014 Alberto Contador (3) Espainia Saxo Bank
68 2013 Chris Horner Ameriketako Estatu Batuak RadioShack Leopard
67 2012 Alberto Contador (2) Espainia Saxo Bank
66 2011 Chris Froome Kenya Team Sky
65 2010 Vincenzo Nibali Italia Liquigas-Cannondale
64 2009 Alejandro Valverde Espainia Caisse d`Epargne
63 2008 Alberto Contador Espainia Astana
62 2007 Denis Menxov Errusia Rabobank
61 2006 Alexander Vinokurov Kazakhstan Astana
60 2005* Roberto Heras (4) Espainia Liberty Seguros
59 2004 Roberto Heras (3) Espainia Liberty Seguros
58 2003 Roberto Heras (2) Espainia U.S. Postal
57 2002 Aitor González Espainia Kelme
56 2001 Ángel Casero Espainia Festina
55 2000 Roberto Heras Espainia Kelme
54 1999 Jan Ullrich Alemania Team Telekom
53 1998 Abraham Olano Euskal Herria Team Banesto
52 1997 Alex Zülle (2) Suitza Team ONCE
51 1996 Alex Zülle Suitza Team ONCE
50 1995 Laurent Jalabert Frantzia Team ONCE
49 1994 Tony Rominger (3) Suitza Mapei-Clas
48 1993 Tony Rominger (2) Suitza Clas-Cajastur
47 1992 Tony Rominger Suitza Clas-Cajastur
46 1991 Melchor Mauri Espainia Team ONCE
45 1990 Marco Giovannetti Italia Seur
44 1989 Pedro Delgado (2) Espainia Reynolds-Banesto
43 1988 Seán Kelly Irlandako Errepublika Kas-Mavic
42 1987 Lucho Herrera Kolonbia Café de Colombia
41 1986 Álvaro Pino Espainia Zor - BH
40 1985 Pedro Delgado Espainia Orbea-Gin MG
39 1984 Éric Caritoux Frantzia Skil-Reydel-SEM-Mavic
38 1983 Bernard Hinault (2) Frantzia Renault-Elf-Gitane
37 1982 Marino Lejarreta Euskal Herria Teka
36 1981 Giovanni Battaglin Italia Inoxpran
35 1980 Faustino Ruperez Espainia Zor-Vereco
34 1979 Joop Zoetemelk Herbehereak Miko-Mercier-Vivagel
33 1978 Bernard Hinault Frantzia Renault-Gitane-Campagnolo
32 1977 Freddy Maertens Belgika Flandria-Velda-Latina
31 1976 José Pesarrodona Espainia Kas
30 1975 Agustín Tamames Espainia Super Ser
29 1974 José Manuel Fuente (2) Espainia Kas-Kaskol
28 1973 Eddy Merckx Belgika Molteni
27 1972 José Manuel Fuente Espainia Kas-Kaskol
26 1971 Ferdinand Bracke Belgika Peugeot-BP-Michelin
25 1970 Luis Ocaña Espainia Bic
24 1969 Roger Pingeon Frantzia Peugeot-BP-Michelin
23 1968 Felice Gimondi Italia Salvarani
22 1967 Jan Janssen Herbehereak Pelforth-Sauvage-Lejeune
21 1966 Francisco Gabica Euskal Herria Kas-Kaskol
20 1965 Rolf Wolfshohl Alemania Mercier-BP-Hutchinson
19 1964 Raymond Poulidor Frantzia Mercier-BP-Hutchinson
18 1963 Jacques Anquetil Frantzia St.Raphael-Gitane
17 1962 Rudi Altig Alemania St.Raphael-Helyett
16 1961 Angelino Soler Espainia Faema
15 1960 Franz De Mulder Belgika Groene Leeuw
14 1959 Antonio Suárez Espainia Licor 43
13 1958 Jean Stablinski Frantzia Essor-Leroux
12 1957 Jesús Loroño Euskal Herria Gamma
11 1956 Angelo Conterno Italia Bianchi-Pirelli
10 1955 Jean Dotto Frantzia Vampire-d'Alessandro
1951-1954an ez zuten ospatu
9 1950 Emilio Rodríguez Espainia Sangalhos
1949an ez zuten ospatu
8 1948 Bernardo Ruiz Espainia Peugeot-Dunlop
7 1947 Edward Van Dijck Belgika Alycon-Dunlop
6 1946 Dalmacio Langarika Euskal Herria Galindo-Cicles Tabay
5 1945 Delio Rodríguez Espainia
1943 eta 1944 ez zuten ospatu (Bigarren Mundu Gerra)
4 1942 Julián Berrendero (2) Espainia
3 1941 Julián Berrendero Espainia
1937-1940 Ez zen ospatu (Espainiako Gerra Zibila)
2 1936 Gustave Deloor (2) Belgika
1 1935 Gustave Deloor Belgika
  • 2005eko Vueltako irabazlea Roberto Heras izan bazen ere dopin kontuengatik hasiera batean garaipena kendu zitzaion eta bigarren egin zuen Denis Mentxov bihurtu zen garaile. Eztabaida luze baten ondoren Roberto Herasi itzuli zaio.

Garaipenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txirrindularia Garaipenak Urteak
Espainia Roberto Heras 4 2000, 2003, 2004, 2005
Suitza Tony Rominger 3 1992, 1993, 1994
Espainia Alberto Contador 3 2008, 2012, 2014
Belgika Gustaaf Deloor 2 1935, 1936
Espainia Julián Berrendero 2 1941, 1942
Espainia José Manuel Fuente 2 1972, 1974
Frantzia Bernard Hinault 2 1978, 1983
Espainia Pedro Delgado 2 1985, 1989
Suitza Alex Zülle 2 1996, 1997
Eslovenia Primoz Roglic 2 2019, 2020

Gainontzeko sailkapenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendiko sailkapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txirrindularia Garaipenak Urteak
Espainia José Luis Laguía 5 1981, 1982, 1983, 1985, 1986
Espainia José María Jiménez 4 1997, 1998, 1999, 2001
Frantzia David Moncoutié 4 2008, 2009, 2010, 2011
Espainia Emilio Rodríguez 3 1946, 1947, 1950
Espainia Antonio Karmany 3 1960, 1961, 1962
Espainia Julio Jiménez 3 1963, 1964, 1965
Espainia Andrés Oliva 3 1975, 1976, 1978

Erregulartasunaren saria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txirrindularia Garaipenak Urteak
Irlanda Sean Kelly 4 1980, 1985, 1986, 1988
Frantzia Laurent Jalabert 4 1994, 1995, 1996, 1997
Alemania Erik Zabel 3 2002, 2003, 2004
Espainia Alejandro Valverde 3 2012, 2013, 2015
Belgika Rik Van Looy 2 1959, 1985
Herbehereak Jan Janssen 2 1967, 1968
Alemania Uwe Raab 2 1990, 1991

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]