Koreako japoniar inbasioak (1592-1598)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Koreako japoniar inbasioak
WakouLandingColor.jpg
Japoniar itsas armadaren lehorreratzea Busanen.
Data 1592ko maiatzaren 23a - 1598ko abenduaren 24a
Lekua Koreako penintsula
Emaitza korear eta txinatar garaipena
Gudulariak
Coat of arms of Joseon Korea.gif Korea, Joseon dinastiaren pean,
Txina, Ming dinastiaren pean,
Yurchen Jianzhou
Goshichi no kiri.svg Japonia, Toyotomi Hideyoshi agindupean
Buruzagiak
Korea

Seonjo erregea
Gwanghae printzea
Yi Sun-sin†,
Gwon Yul,
Yu -ryong,
Yi Eok-gi†,
Won Gyun†,
Kim Myeong-won,
Yi Il,
Sin Rip†,
Gwak Jae-u,
Kim Si-min
Txina
Li Rusong
Li Rubai,
Ma Gui
Qian Shi-zhen,
Ren Ziqiang,
Yang Yuan,
Zhang Shijue,

Chen Lin

Japonia
Toyotomi Hideyoshi,
Katō Kiyomasa,
Konishi Yukinaga,
Kuroda Nagamasa,
Tōdō Takatora,
Katō Yoshiaki,
Mōri Terumoto,
Ukita Hideie,
Kuki Yoshitaka,
Sō Yoshitoshi,
Kobayakawa Takakage,
Wakizaka Yasuharu,
Shimazu Yoshihiro,

Kurushima Michifusa
Indarra
Korea
84 500 korear gudarosteko gerlariak, (hasieran)
gutxienez 22 600 korear boluntario eta matxinatu

Txina
(1592–1593)
43 000+
(1597–1598)

100 000

Japonia
(1592–1593)
160 000-235 000 inguru

(1597–1598)
140 000 inguru
Galerak
Korea:
185,000+ gerlari hildako

Guztira gerlari + zibil: ~1,000.000
157 ontzi
Txina:
30,000+ hildako
Japonia:
100.000 + gerlari hildako

Koreako japoniar inbasioak, 1592-1598 artean jazo eta Japonia, Txina eta Koreak parte hartu zuten gatazka militar bat izan zen. Toyotomi Hideyoshi japoniar agintariak, «Japoniako bakegile handietakoa» bezala ezaguna, Txina konkistatzea erabaki zuen, hortaz, Joseon korear dinastiari laguntza eskatu eta Koreako penintsula libreki zeharkatzeko baimena eskatu zuen. Korea Ming dinastiaren menpekoa zenez, eskaera ukatua izan zen. Hideyoshik japoniar indarrak prestatu eta daimyōei (japoniar gerra jaunak) Txina konkistatzeko deia luzatu zien. Konkista saiakerari 1592an ekin zitzaion.

Korean zehar japoniar indarren aurrerakada azkar eta eraginkorra gauzatu ondoren, Yi txinatar almirantearen itsas kanpainia militar bikainak japoniarren hornidura eten zuen, japoniarren aurrerakada geldiaraziz. Korear indar guztiek, txinatar gudarostearekin batera, japoniar gobernuari bakerako negoziaketak hastera behartuarazi zioten, baina 1597ab gerra aldi berri batean sartu, eta gatazkari berrekin zitzaion. Azkenik, 1598an, Hideyoshiren heriotza eta japoniarren erretiratzearekin batera, gatazka amaitu zen, .

Orokorrean bi inbasi ezberdin bezala hartzen diren arren, bi inbasio masiboen arteko etenaldian ere Korean japoniarren presentzia egon zen, hortaz historialariek bi inbasioak gerra bakartzat jotzen dituzte.

Gertakari hau Asian arma modernodun gerlari kopuru handien arteko lehenbiziko gerra izan zen eta Koreari kalte larria eragin zion. Herrialde honek lur ereingarrien %66a eta Japoniara beren gogoz kontra eramandako artisau eta akademialarien galera izan zuen, Korean zientzien garapena ahulduz. Beste galera garrantzitsua historia eta kulturari dagokiona izan zen, Seulen hainbat jauregi inperialez gain erregistro asko kiskaliak izan baitziren, ondorioz, Ming dinastia oso ahuldua gelditu zen. Honek Qing dinastia agintean gailentzea ahalbideratu zuen.​

Gatazka armatu hau hainbat izenez deitua da, tartean: «Hideyoshiren Koreako gerra», «Zazpi Urteen Gerra», «Nazioa defendatzeko Renchen Gerra» edo «Imjin Gerra». Gaztakak azken bi izendapen horiek gatazka Txina eta Korean Renchen edo seiurtekoetan jazo izateagatik jaso zuten.

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Koreako japoniar inbasioak (1592-1598) Aldatu lotura Wikidatan