Nikita Khrustxev

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Nikita Khrustxev
Bundesarchiv Bild 183-B0628-0015-035, Nikita S. Chruschtschow.jpg
Chairman of the Council of Ministers of the USSR

1958ko martxoak 27 - 1964ko urriak 14
Nikolai Bulganin - Alexei Kosigin
Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren Idazkari Nagusia

1953ko irailak 14 - 1964ko urriak 14
Georgi Malenkov - Leonid Brezhnev
List of secretaries of the Central Committee of the Communist Party of Ukraine

1947ko abenduak 26 - 1949ko abenduak 19
Lazar Moiseievitx Kaganovitx - Leonid Melnikov
SESBeko Sobiet Goreneko kidea

Bizitza
Jaiotza Kalinovka, Khomutovsky District, Kursk Oblast1894ko apirilaren 3a
Herrialdea  Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa  1922)
 Errusiar Inperioa
 Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna
Talde etnikoa Errusiarra
Heriotza Mosku1971ko irailaren 11 (77 urte)
Hobiratze lekua Novodevitxi hilerria
Heriotza modua berezko heriotza miokardio infartu akutua
Familia
Ezkontidea(k) Nina Khrushchev  (1965 -  1971ko irailak 11)
Seme-alabak
Hezkuntza
Heziketa Donetsk National Technical University
(abuztua 1922 -
Industrial Academy
(1929 -
Hizkuntzak errusiera
Jarduerak
Jarduerak politikaria
Lantokia(k) Mosku
Jasotako sariak
Kidetza Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren Batzorde Zentrala
Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union
Zerbitzu militarra
Gradua teniente jeneral
Gatazka German-Soviet War
Bigarren Mundu Gerra
Lehen Mundu Gerra
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa ateismoa
Alderdi politikoa Sobietar Batasuneko Alderdi Komunista
IMDb nm0451979, ch0008634 eta nm6671392
Nikita Khrushchev Signature2.svg

Nikita Sergeievitx Khrustxev (errusieraz: Ники́та Серге́евич Хрущёв, nʲɪˈkʲitə sʲɪrˈɡʲejɪvʲɪ̈t͡ɕ xrʊˈɕɕof ahoskatua; Kalinovka, Ukraina, 1894ko apirilaren 15agreg./apirilaren 3ajul.Mosku, 1971ko irailaren 11) Iosif Stalinen ondorengoa izan zen Sobietar Batasunaren buruan. SESBeko Alderdi Komunistaren Lehen Idazkaria 1953 eta 1964 bitartean, nahiz Ministroen Biltzarreko Burua 1958tik 1964 arte. Alderdikideek boteretik kendu zuten 1964an, Leonid Brezhnev jarriz.

Biografia laburra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1930eko hamarkadako purga Stalinistak ekidin ondoren, bere kokapena Sobietar Batasuneko Alderdi Komunista barruan oso aldekoa zen Stalin beraren ondorengoa izateko. Honen heriotza 1953ko martxoan gertatu zen, baina hiru urte igaro behar izan ziren Khrustxevek Sobietar Batasunaren botere guztia bereganatu zuen arte. Boterea lortzeko leia honetan Beria, Malenkov eta Molotov izan zituen aurkari nagusi gisa. Esan bezala, 1956. urtean bereganatu zuen Sobietar Batasunaren boterea eta 1957an ez zuen jada aurkari politiko garrantzitsurik alderdiaren barruan, beraz, bere politika martxan jartzeko inongo oztoporik ez zuen aurkituko ondorengo urteotan. 1959an New Yorken emandako hitzaldian, distentsioa proposatu zion AEBri:

UEU logoa.png Wikiiturrietan bada UEUren liburu batetik ateratako testu zatia: Nikita Khrustxev-en hitzaldia
Liburu osoa: Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009
«

Proposatzen dizuegun bakezko bizikidetzarako politikak benetan «banatu» egingo lukeela mundua irakurri dut zuen egunkarietan. Bakezko bizikidetza zehazki zer den ulertzeko era ezin okerragoa da interpretazio hori. Guk, berez, kontrakoa lortu nahi dugu: bakezko bizikidetza eta gero eta harreman zabalagoak herrien artean, ekonomiaren eta kulturaren arloetan. Aitzitik, kontrakoa gertatzen da bizikidetza eta konpetentzia ukatuz gero, ukatze horrek herrialdeen arteko harremanak etenarazten baititu eta «gerra hotza» bultzatzen baitu.

 »

[1]. Testu osoa irakurtzeko Wikisourcen duzu eskuragarri

Hartutako lehenetariko neurri bat, Stalinen gorpua Moskuko Plaza Gorrian dagoen mausoleotik kentzea izan zen. Hau bertan jarri zuten bere heriotzaren ondoren Leninen gorpuaren aldamenean. Keinu hau hurrengo urteotan Khrustxev berak bultzatu zituen desestalinizazioaren eta erreformen ikur bihurtu zen. Baina Khrustxeven agintaldia zerbaitegatik gogoratua bada, hau duda barik 1962eko Kubako misilen krisia da, behar bada Gerra Hotzaren unerik beroena.

1964an SBAKak kaleratu egin zuen bere ordez Leonid Brezhnev jarri zuelarik. 1971an hil zen. Politika mundutik guztiz baztertuta igaro zituen bere azken urteak.

Khrustxev eta desestalinizazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Khrustxev berak bultzatu zituen destalinizazioaren ondorioz, aldaketa eta krisi sakonak sorrarazi zituen COMECONeko, Sobietar Batasuneko herrialde aliatuetan. 1956ko hitzaldi sekretuan hurrengoa adierazi zuen:

UEU logoa.png Wikiiturrietan bada UEUren liburu batetik ateratako testu zatia: Hitzaldi sekretua (Khrustxev)
Liburu osoa: Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009
«

Argi dago Stalinen aginduei jarraituz egin zirela gehiegikeria asko, Alderdiaren arauak eta sobietar legezkotasuna bortxatuz. Stalin ez zen inorekin fidatzen, bere mesfidantza gehiegizkoa zen. Norbaiti begiratu eta ondokoa esateko gai zen: Zergatik da gaur hain iheskorra horren begirada? Edo, zergatik ematen dit bizkarra eta ez dit begietara zuzenean begiratzen? Gaixo-izaerako errezelo horrek erabateko mesfidantza sortzen zuen harengan, baita aspalditik ezagutzen zituen alderdiaren baitako goi-mailako langileenganakoa ere. Toki guztietan eta une oro «etsaiak» ikusten zituen, aurpegi bikoitzeko lagunak, «espioiak». Mugarik gabeko boterea zuenez, erabaki bidegabeak hartzen zituen eta pertsonak moralki zein fisikoki txikitzen zituen. Horren guztiaren ondorioz, inork ez zuen iritzirik ematen. [...]

Arazo hori seriotasunez eta behar bezala aztertu behar dugu (pertsonalitateari aintza), Stalinen bizitzan gertatu zen bezalakorik berriro ere gerta ez dadin. Berak ez zuen inondik inora ez zuzendaritzarik, ez talde-lanik onartzen, eta indarkeria beldurgarriz baliatu zen, ez soilik aurka zegoen edonoren aurka, baita bere izaera despota eta apetatsua zalantzan jartzen zuen edonoren aurka ere. [...]

Stalinek sortu zuen «herriaren etsai» kontzeptua. Esapide horren arabera, alferrik zen arazo baten erdian harrapatuta zeuden lagunen akats ideologikoaren proba bilatzea. (...) Funtsean, eta egia esateko, arau juridiko guztiei muzin eginez, erruduntasun-proba bakarra akusatuaren «aitorpena» zen eta, ondoren egin diren ikerkuntzek erakutsi dutenaren arabera, «aitorpenak» akusatuak fisikoki presionatu ondoren lortzen zituzten.

 »

[2]. Testu osoa irakurtzeko Wikisourcen duzu eskuragarri

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Martínez Rueda, Fernando; Aizpuru Murua, Mikel (2011), Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009, Udako Euskal Unibertsitatea, ISBN 9788484383345, http://www.buruxkak.eus/liburua/gaur-egungo-munduaren-historia-1945-2009/1915 .
  2.   Martínez Rueda, Fernando; Aizpuru Murua, Mikel (2011), Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009, Udako Euskal Unibertsitatea, ISBN 9788484383345, http://www.buruxkak.eus/liburua/gaur-egungo-munduaren-historia-1945-2009/1915 .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Nikita Khrustxev


Mikhail Gorbatxev Konstantin Txernenko Yuri Andropov Leonid Brezhnev Nikita Khrustxev Stalin Lenin