Tatarstan

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Tatarstan
Татарская Советская Социалистическая Республика
 Errusia
Kama yelabuga.jpg
Flag of Tatarstan.svg Coat of Arms of Tatarstan.svg
Ereserkia
National Anthem of the Republic of Tatarstan
Administrazioa
Herrialdea Errusia
ISO 3166-2 RU-TA
Hiriburua Kazan
Gobernuburua Q29350143
Geografia
Koordenatuak 55° 33′ 00″ N, 50° 56′ 00″ E / 55.55°N,50.933333333333°E / 55.55; 50.933333333333Koordenatuak: 55° 33′ 00″ N, 50° 56′ 00″ E / 55.55°N,50.933333333333°E / 55.55; 50.933333333333
Map of Russia - Tatarstan.svg
Azalera 67.847 km²
Mugakideak Txuvaxia, Mari El, Kirov oblasta, Udmurtia, Baxkortostan, Orenburg oblasta, Samarako oblasta eta Ulianovsk oblasta
Demografia
Biztanleria 3.868.537 bizt. (2016ko urtarrilak 1)
Dentsitatea 57,02 bizt/km²
Hizkuntza ofiziala errusiera eta Tatarera
Ordu eremua Moscow Time
Matrikula 16 eta 116
http://tatarstan.ru/

Tatarstan[1] edo Tartaria[2] (errusieraz: Респу́блика Татарста́нRespublika Tatarstan, tatareraz: Татарстан РеспубликасыTatarstan Respublikası) Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki, Volgako Barruti Federalean kokaturik dagoena. 68.000 km²ko eremua du eta 2010ean 3.786.488 biztanle zituen[3]. Hiriburua Kazan da.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tatar03.png

Tatarstan Ekialdeko Europako ordokian dago, Volga ibaiaren arroaren erdialdean, ibai honen eta Kamaren arteko bilgunearen inguruan. Iparraldean Kirov oblastarekin du muga, Udmurtiarekin iparralde eta ipar-ekialdean, Baxkortostanekin ekialde eta hego-ekialdean, Orenburg oblastarekin hego-ekialdean, Samara oblastarekin hegoaldean, Ulianovsk oblastarekin hegoalde eta hego-mendebaldean, Txuvaxiarekin mendebaldean, eta Mari El Errepublikarekin mendebalde eta ipar-mendebaldean.

Volgak iparraldetik hegoalderantz zeharkatzen du errepublikaren mendebaldea; Kamak, berriz, ekialde-mendebalde norabidea dauka. Viatka eta Belaia dira Kamaren ibaiadar nagusiak. Paisaia, gehienbat, zabaldi apal eta ondulatua da. Ekialdean Volgaren goi-ordokiaren iparraldeko muturra dago (235 m) eta hegoaldean Uralen oinaldea[4].

Klima kontinentala dago, negu luze eta gogorrak eta uda beroekin. Urteko prezipitazioa 420–510 mm artekoa izaten da, gehiena udan. Errepublikaren zati handiena zuhaizdun esteparen eremuan dago. Basoek lurraldearen seiren bat estaltzen dute. Ibaien bazterretan larre hezeak daude[4].

Hiri nagusiak Kazan, hiriburua, Naberezhnye Txelny, Almetievsk, Zelenodolsk, Jelabuga eta Nizhnekamsk dira[5].

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XIII. mendean kokatu ziren tatariarrak Volga aldeko lurretan eta Kazango khanerria sortu zuten. 1522an konkista hartu zuen lurraldea Ivan Izugarria tsarrak. 1917an nagusitu ziren boltxebikeak Kazanen eta 1920an sortu zen Tartariako Errepublika Autonomoa.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oso lurralde emankorra (laboreak, patatak, tabakoa, azukre kanabera) eta menditsua da. Petrolioa dago. Industria gune garrantzitsua da: kimika industria, mekanika industria, janari industria, zura.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2010ean Tatarstanek 3.786.488 biztanle zituen; %53,2 tatariarrak ziren eta %39,7 errusiarrak[3].

Talde
etnikoa
1926ko errolda 1939ko errolda 1959ko errolda 1970ko errolda 1979ko errolda 1989ko errolda 2002ko errolda 2010ko errolda1[3]
Kopurua % Kopurua % Kopurua % Kopurua % Kopurua % Kopurua % Kopurua % Kopurua %
Tatariarrak 1.263.383 48,7 1.421.514 48,8 1.345.195 47,2 1.536.430 49,1 1.641.603 47,6 1.765.404 48,5 2.000.116 52,9 2.012.571 53,2
Errusiarrak 1.118.834 43,1 1.250.667 42,9 1.252.413 43,9 1.382.738 42,4 1.516.023 44,0 1.575.361 43,3 1.492.602 39,5 1.501.369 39,7
Txuvaxak 127.330 4,9 138.935 4,8 143.552 5,0 153.496 4,9 147.088 4,3 134.221 3,7 126.532 3,3 116.252 3,1
Besteak 84.485 3,3 104.161 3,6 109.257 3,8 112.574 3,6 140.698 4,1 166.756 4,6 160.015 4,2 150.244 4,1
1 6.052 pertsona datu base administratiboetan erregistratu ziren talde etnikoa adierazi gabe. Multzo horretako banaketa etnikoa adierazi zutenena bezalakoa zela jo da.[3]

Ordu eremua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tatarstan Moskuko ordu-eremuan dago. UTC nazioarteko orduarekin ezberdintasuna +0300 (MSK) edo +0400 (MSD) ordukoa da.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Tatarstan Aldatu lotura Wikidatan
Geografia
Errusia
Artikulu hau Errusiako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.