Gaueko

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Artikulu hau euskal mitologiako pertsonaiari buruzkoa da;beste esanahietarako, ikus «Gaueko (argipena)».

Euskal mitologian, Gaueko gauaren iluntasunaren jauna da. Bere erregealdia gauerdian hasi eta argitu arte irauten zuen, denboraldi horretan berak bakarrik agintzen zuen lur gainean bere legearekin. Lege horrek gizakiei debekatu egiten zien gauean lan egitea, lehiatzea edo baserriaren babesetik irtetea. (Baserriak antzinako gizakien ustez, familiako espirituek babesten zituzten)

Herriko istorioetan, Gaueko arima bahitzaile moduan jarduten zuen, hau egitean otso handi bat bezala edo irudi ikusezin baten moduan agertzen zen. Batzuetan haren ordez sorginak, jentilak edo Basajaun bera ere bidaltzen zituen eta haien biktimak normalean neska ederrak ziren.

Esaten zuten adibidez, Ataunko baserrian neskatila batek bere lagunekin apustu bat egin zuela; apustu horren arabera gauean iturri hurbil batera joan behar izan zuen, baina Gauekok bahitu zuen ailegatu aurretik, eta bere lagunei haize bolada batean bere hitzak ekarri zien: “gaua gauekorentzat eta eguna egunekoentzat”.

Elaunden neska bat, Catalina izenekoa, bahitua izan zen bere gelatik jentil talde batengatik, eta leize batean hil zuten. Oiartzun ere beste neska bat bahituta izan zen ura hartzen zuen bitartean, eta bere ontzia bakarrik aurkitu zen odolez beteta. Beste batean Eskoriatzan gizon baten aurrean zezen bat agertu zen, bere bidea oztopatzen, gizona hiru aldiz saiatu zen bidea igarotzen, hirugarrenean zezena gizon baten moduan altzatu zen eta gizonaren aurka joan zen, baina gizonak ihes egin zuen.

« gaua gauekoentzat, eguna egunekoentzat »


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]