Hartz

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Hartz
Ours des pyrenees aspe 2002.jpg
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaAnimalia
FilumaChordata
KlaseaMammalia
OrdenaCarnivora
GoifamiliaUrsoidea
Familia Ursidae
Generoak
Hedapen mapa
Map of Bear species distribution.png

Hartza Ursidae familiako animalia ugaztun handia da, gaur egun munduko hainbat tokitan galtzeko arriskuan dagoena, historian garrantzi handia izan badu ere.

Neurriz handiak eta gorputzez sendo trinkoak dira. Isats laburra eta hanka zapalak izaten dituzte, plantigradoak dira. 42 hortz dituzte gehienek.

Europako eskualde batzuetan, ia Asia guztian, Ipar Amerikan, eta Hego Amerikako mendebaldeko itsasaldean bizi dira. Hartz arrea eta hartz zuria dira urtsidoen familiako espezie ezagunenetako batzuk.

Hartz inurrijale modukoak ez dira benetako hartzak.

Hartzak orojaleak dira: erroak, intxaurrak, eztia, baiak... jaten dituzte; bestenaz, erreka edo aitzira batean, arrainak ere harrapatzen dituze. Ardiak bezalako animaliak ere gustuko dituzte.

A : Hartz zuriaren burua
B : aurreko oinatza
C : atzeko oinatza

D : Hartz arrearen burua
E : aurreko oinatza
F : atzeko oinatza

G : Hartz beltzaren burua
H : aurreko oinatza
I : atzeko oinatza

Espezieak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iberiar penintsulan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iberiar penintsulan, Asturiasen daude azken hartzak, Somiedo eta Narceako natur parkeetan.

Euskal Herrian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historikoki Piriniotan animalia horiek bizi izan baziren ere, gaur egun oso gutxi geratzen dira. Erronkariko ibarrean bizi da jatorrizko azken euskal hartza, Camille izenekoa. Azken urteetan, oso famatuta bilakatu da bere ibilerengatik, eta bertako artzainen ardietan egindako harrapaketengatik. Haurrentzako panpina bat sortu dute halaber, "Kamiltxo" izenekoa.

Duela urte gutxi, Esloveniatik ekarritako zenbait hartz arre askatu zituzten Okzitaniako Pirinioetan, espeziea mendi lerro horretan berreskuratzeko. Antza, Esloveniako hartzak dira Pirinioetako hartzetatik hurbilen daudenak. Hala ere, mementuz ez du ematen hartz horiek Euskal Herriraino heldu direnik. 2010eko otsailean, Frantziako agintariek esan zuten zehaztu gabeko kopuru eta lekuetan,[1] berriro ere hartzak askatuko zituztela Pirinioetan. Neurri horrek ezbaia, kezka, sortu zuen bertako jendearen artean, besteak beste, Zuberoako zein Nafarroako zenbait auzapezen aldetik.

Bizkaiko azken hartza Eskuagatxeko mendilerroan, Urkiola inguruan harrapatu zuten 1871ko abenduan.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Hartz Aldatu lotura Wikidatan
Wikiztegian orri bat dago honi buruz: hartz .