Weimar

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Weimar
Alemania Alemaniako udalerria
Weimar City hall.jpg
Wappen Weimar.svg
Administrazioa
Herrialdea  Alemania
Estatua  Turingia
Barrutia Weimar
Udalerria Weimar
Postakodea 99401
Udal kodea 16055000
Geografia
Koordenatuak 50° 59′ 00″ N, 11° 19′ 00″ E / 50.983333333333°N,11.316666666667°E / 50.983333333333; 11.316666666667Koordenatuak: 50° 59′ 00″ N, 11° 19′ 00″ E / 50.983333333333°N,11.316666666667°E / 50.983333333333; 11.316666666667
Thuringia WE.svg
Weimar hemen kokatua: Alemania
Weimar
Weimar
Eremua 84,19 km²
Demografia
Biztanleria 63.315 biztanle
Dentsitatea 752,05 bizt/km²
Bestelako informazioa
Telefono aurrizkia 03643, 036453
Ordu-eremua UTC+01:00
Webgune ofiziala

Weimar Alemaniako hiri bat da, Turingia estatuan eta izen bereko barrutian dagoena, Ilm ibaiaren ertzean.

Saxonia-Weimar dukerriko antzinako hiriburua, bere ondare kulturala zabala da. Bertan, Lehen Mundu Gerra eta gero, herrialdeko lehendabiziko Konstituzio demokratikoa sinatu zutenez, sistemari Weimarko Errepublika deitzen diote. Hala ere, ordurako hiria nahikoa ezaguna zen, batez ere, alemaniar Ilustrazioaren hiriburua izan zelako. Weimarko klasizismoa bertan jaio zen, eta baita Bauhaus mugimendua ere. Hori zela eta, UNESCOk hiriko gune historikoko leku asko Gizateriaren Ondare izendatu zituen 1998an.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Industria (nekazaritzarako makineria, tresneria elektrikoa eta mekanikoa, doitasun-tresneria, portzelana) eta turismoa dira ekonomia-jarduera nagusiak.

Artea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aipagarriak dira, besteak beste, XV. mendeko kolegiata (XVIII. mendean berritua), Goetheren esanetara berritutako gaztelua (1790-1803), XVI. mendeko gaztelu gorria eta gaztelu berdea (XVIII. mendean eraberritua), Belvedere etxeko jauregia (XVIII. mendea) eta XVIII. mendeko hainbat etxe eta jauregi, Goethe eta Schiller idazleena artean.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

975. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz, Wimare izenaz. 1254. urtean hiri-gutuna jaso zuen, eta 1247-1372. urteetan Weimar-Orlamünde kondeen mende egon ondoren 1547an Saxonia-Weimarko dukerriko hiriburu bihurtu zen. 1815-1918 bitartean Saxonia-Weimar-Eisenacheko Dukerri Handiko hiriburua izan zen.

1918-1919. urteetako iraultzaren ondoren, Alemaniako Biltzar Nazionalak errepublika berria aldarrikatu zuen hiri honetan (1919) eta gaur egun Weimarko Errepublika izenaz da ezaguna. 1920-1948. urteetan Turingiako hiriburua izan zen, eta Bigarren Mundu Gerran zehar kalte handiak jasan zituen. Weimartik hurbil, Etters mendietan, Buchenwaldeko kontzentrazio-esparru handia eraiki zuten Bigarren Mundu Gerran (1937); 56.000 lagun inguru hil ziren bertan. Lehen Mundu Gerra galdu ondoren 1919an Alemaniako Biltzar Nazionalak Konstituzio berria idatzi zenetik Hitlerrek Alemaniako aginpidea eskuratu bitarteko (1933) Alemaniako gobernualdiari ematen zaion izena.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Weimarko eraikin klasikoak1
UNESCOren gizateriaren ondarea
Goethe Schiller Weimar.jpg

Goethe eta Schillerren estatuak Weimarko antzokiaren aurrean

Mota Kulturala
Irizpideak iii, vi
Erreferentzia 846
Kokalekua  Alemania
Eskualdea2 Europa/Ipar Amerika
Izen ematea 1998 (XXII. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

Goian aipatu bezala Weimarko klasizismoa bertan jaio zen eta eraikin hauek babesteko 1998an Gizateriaren Ondare izendatu zituen UNESCOk. Hurrengo urtean, 1999an Weimar Europako kultura-hiriburua ere izendatua izan zen. Honako hauek dira UNESCOren babesean dauden eraikinak:

Kodea Eraikina
846-001 Goetheren etxea
846-002 Schillerren etxea
846-003 Eliza, Herderren etxea eta institutu zaharra
846-004 Hiriko jauregia
846-005 Alargunaren jauregia
846-006 Ana Amalia dukesaren liburutegia
846-007 Printzeen hilobia eta hilerri historikoa
846-008 Ilmeko parkea eta etxe erromatarra, Goetheren basetxea
846-009 Belvedere jauregia, orangerie-a eta jauregiko parkea
846-010 Tiefurt jauregia eta parkea
846-011 Ettersburg jauregia eta parkea

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Ehringsdorf
  • Gaberndorf
  • Gelmeroda
  • Holzdorf
  • Legefeld
  • Niedergrunstedt
  • Oberweimar
  • Possendorf
  • Schöndorf
  • Süßenborn
  • Taubach
  • Tiefurt
  • Tröbsdorf

Herri eta hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commons-logo.svg
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak:
Weimar