Imanol Berriatua

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Imanol Berriatua
Imanol Berriatua Euskaltzaindia Arantzazu.jpg
Bizitza
Jaiotza Elantxobe1914ko abenduaren 24a
Herrialdea  Bizkaia, Euskal Herria
Heriotza Jerusalem1981eko irailaren 15a (66 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak euskara
gaztelania
hebreera
greziera
ingelesa
alemana
Lanbidea
Lanbidea apaiz katolikoa eta idazlea
Lantokia(k) BilboHabana eta Jerusalem
Kidetza Euskaltzaindia
Anaitasuna (aldizkaria)
Sinesmenak
Erlijio-ordena Anaia txikerren ordena

Imanol Berriatua Ibieta (Elantxobe, Bizkaia, 1914ko abenduaren 24a - Jerusalem, Palestina, 1981eko irailaren 15a) euskal idazle, fraide frantziskotar eta euskaltzain urgazlea izan zen. Euskara Batuaren sorrera-prozesuan, funtsezko eragilea izan zen, bai aditz batuaren egituraren proposamenean, eta bai garaiko euskal idazle gazteen maisu erreferentziala izan zelako ere; bereziki Anaitasuna aldizkarian argitaratzen ziren artikulu guztien zuzentzaile modura eta azken aurreko Hiztegia izeneko sekzioan batasunerako lexiko-proposamenak biltzen zituelako.[1]

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Elantxoben jaio arren, gaztetatik joan zen Gernikara bizitzen. Herri horretako klaratarren Santa Klara komentuan meza-lagun izan ondoren Foruan hasi zituen eliz-ikasketak bertako frantziskotarren komentuan. 1936an soldadutzara joan zen, eta Loiolako kuartelen erreboltek (Espainiako Gerra Zibila) bete-betean harrapatu zuten; gerratik ateratzeko, frantziskotar nagusiek Imanol, beste fraidegai batzuekin batera, Kubara bidaltzea erabaki zuten, bertara 1937ko urriaren 28an helduz. Hurrengo urteko ekainean apaiztu zen Habanan eta 1949ra arte egon zen Kuban, tartean Kanadara joan-etorriak eginez. 1944ean Kubako hiritar ere bihurtu zen.

1950an bueltatu zen Euskal Herrira. Forua, Bilbo eta Bermeoko aritu zen eta zenbait euskaltzalerekin kontaktuan jarri zen, tartean Federiko Krutwig. Bermeon arrantzaleen kapilaua izan zen, eta zenbaitetan haiekin itsasoratu egin zen Afrikako portuetan tramite-lanetan laguntzearren. Anaitasuna aldizkaria sortu eta euskara batuaren aitzindari izango zenaren lanari ekin zion garai hartan, aldizkariko testuak zuzenduz. Aldizkaria sortu zuen taldean hainbat euskaltzale zeuden, besteak beste, Joseba Intxausti eta Jose Ramon Etxebarria. Ekonomikoki bideratu ahal izateko laguntzaren bila joan ziren hainbatengana, besteak beste, Joxe Maria Makua, Bizkaiko Aldun Nagusia izango zena, Xabier Agirre, Jaurlaritzan Sailburu izatekoa, Santi Brouard zena, eta Xabier Gereño.[2] Aldizkarian 310 artikulu idatzi zituen Berriatuak.[3]

1961ean euskaltzain urgazle izendatu zuten (Euskaltzaindiko aditz batzordeko kidea izan zen, Gabriel Arestirekin batera) eta 1967an Bilbora joan zen bizitzera, Iralako komentura, hain zuzen. Aresti hil zenean, berarekin zuen laguntasuna dela-eta, beraren aldeko meza eman zuen Iralako komentuko elizan.

Israelek hebreera berreskuratzeko egiten ari zen lana aztertzeko asmoz, Israelera bidaiatu zuen Berriatuak 1976ko udazkenean eta hebreera berreskuratzeko tresnak ikusi: komunikabideak, unibertsitatea... Bertatik bueltatuta, euskaltegi izena esleitu zien helduak euskalduntzea helburu zuten ikastegiei eta israeldarrengandik ikasitako metodoekin Hitz egin! euskara ikasteko liburua idatzi zuen.

1980 eta 1981ean berriz bueltatu zen Israelera, ulpan batean (hebreera ikasteko lekuak) hebreera hobetzeko asmoarekin. 1981ean Euskal Herrira bueltatzear zela hil egin zen. Jerusalemen dago hilobiratuta gaur egun, ez baitzuen nahi izan gorpua Euskal Herriratzerik.

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Narrazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Didaktika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Hitz egin!, Helduak euskalduntzeko irakas-tresna (1978)

Erlijioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikuluak Euskera aldizkarian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Bermeoko arraintzaleen leksikua (1963-64)
  • Herri mailako hizkuntza. Israeleko esperientzia (1977)
  • Oinharrizko euskara. Hitz egin metodoa (1978)
  • Oinarrizko euskararako batzordearen azalpena (1981)

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]