Siena

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Siena
Italiako udalerria
02 Sienne vue de San Clemente.jpg
Siena-Stemma.png
Administrazioa
Estatua  Italia
Eskualdea  Toscana
Probintzia Sienako probintzia
Postakodea 53100
ISTAT kodea 052032
Geografia
Koordenatuak 43° 19′ 06″ N, 11° 19′ 53″ E / 43.318333333333°N,11.331388888889°E / 43.318333333333; 11.331388888889Koordenatuak: 43° 19′ 06″ N, 11° 19′ 53″ E / 43.318333333333°N,11.331388888889°E / 43.318333333333; 11.331388888889
Map of comune of Siena (province of Siena, region Tuscany, Italy).svg
Siena hemen kokatua: Italia
Siena
Siena
Garaiera 322±1 metro m.
Eremua 118,53 km²
Demografia
Biztanleria 52.839 biztanle
Dentsitatea 445,79 bizt/km²
Bestelako informazioa
Katastro kodea I726
Telefono aurrizkia 0577
Sailkapen sismikoa 3 (Txikia)
Ordu-eremua UTC+01:00
Webgune ofiziala

Siena[1] erdialdeko Italiako hiria da, Toskana eskualdekoa. 445 km²-ko eremua du eta 2015eko irailean 53.877 biztanle zituen[2]. Gizateriaren Ondare izendaturik dago, Erdi Aroko eraikinen multzo ederra dela eta.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etruriarren hiri izan zen lehenik eta erromatarren mendeko kolonia geroago. 800. urtean Karlomagnok menderatu zuen; XII. mendean errepublika gibelino burujabe bihurtu zen. XII. mendetik XIII.aren amaiera arte garrantzi handiko salerosketa eta finantza gunea izan zen. Florentziaren kontra borrokatu zen Florentzia guelfoa baitzen eta Sienarekiko nagusitasuna lortu nahi baitzuen; 1260an Florentziaren kontra garaipena lortu zuen baina Karlos Anjoukoak, Florentziaren aldeko zenak, Sienari eraso eta menderatu zuen. 1298an Sienaren gainbehera hasi zen krisi ekonomikoaren (1298an Buognasori Sienako familia aberatsenak hondoa jo zuen eta ekonomian nahasmendu handia sortu zen) eta 1348an izurri beltzak sortu zuen hondamendiaren ondorioz.

XIII. mendearen bukaeran eta XIV.aren hasieran, hiriaren gainbehera hasi zenean, Sienan arteak indar handia hartu zuen, pinturak bereziki; aipagarriak dira besteren artean, Duccio, Simone Martini eta Pietro Lorenzetti margolariak, bizantziar estiloan oinarritu eta gotikoaren ezaugarri nagusiak (argiaren eta kolorearen erabilera) landu zituztenak.

1487-1512 bitartean Pandolfo Petrucci tiranoaren mendean izan zen harik eta 1524an Espainiako Karlos V.aren esku gelditu zen arte; espainiarrek 1557ean Kosme I.a Medicikoaren esku utzi zuten eta Toscanaren parte bihurtu zen. 1861ean Toscanako gainerako lurrekin batera Italiako Erresuman sartu zen.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sienak honako udalerri hauekin egiten du muga:

Asciano
Castelnuovo Berardenga
Monteroni d'Arbia
Sovicille
Monteriggioni

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Köppen klima sailkapenaren arabera, Sienak klima azpitropikal hezea du (Cfa).


Datu klimatikoak (Sienako unibertsitatea 348 m))
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 8.0 9.1 11.9 16.0 20.4 24.6 27.9 27.4 23.4 18.0 12.5 9.0 17.4
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.0 5.7 8.1 11.7 15.5 19.4 22.2 22.0 18.7 14.0 9.5 6.3 13.2
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 2.0 2.3 4.2 7.3 10.5 14.1 16.6 16.6 14.1 10.0 6.6 3.5 9.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 65 64 61 67 55 58 31 51 56 93 78 71 750
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 8 11 8 10 6 7 4 4 5 8 8 8 87
Iturria: Achivio Climatico ENEA[3]

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Piazza del Campo-ren ikuspegia goitik hartua.

Erdi Aroko eraikuntza asko gorde dira; besteak beste, aipagarriak dira katedrala, San Domenicoren eliza eta XIII. eta XIV. mendeetako jauregiak.

  • Sienako katedrala (Duomo) arkitektura erromanikoaren eredu ikusgarria da; eraikuntza XII. mendean amaitu zen, eta osagai gotikoak ere ditu.
  • Piazza del Campo izenekoa hiriko plaza nagusia da, monumentu ederrek inguratua: Palazzo Comunale jauregia, Torre del Mangia dorrea, Cappella di Piazza kapera eta Fonte Gaia iturria, hain zuzen ere.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Siena Aldatu lotura Wikidatan