Txinatar filosofia

Wikipedia, Entziklopedia askea

Txinatar filosofia Udaberri eta Udazkenen garaian sortu zen (K.a. VIII-V mendeak). I Ching liburuko elementu batzuk txinatar filosofiaren sorrera dira.

Antzinako filosofia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udaberri eta Udazkenen garaia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

K.a. 500. urte inguruan, txinatar filosofiaren aro klasikoa hasi zen. Ehun pentsaera eskola izenez ezagutzen den garaia izan zen hau. Aro honetan sortu ziren lau garrantzitsuenak: konfuzianismoa, daoismoa (taoismoa gero), mohismoa eta legalismoa.

Konfuzianismoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konfuzioren irakaspenetik sortutako filosofia eskola da. Bera hil ostean, bere jarraitzaileek Lun Yu liburuan idatzi zituzten irakaspen horiek. XX. mendera arte izugarrizko eragina izan du txinatarren pentsamoldean.

Taoismoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Filosofia bezala sortu zen eta gero erlijio bilakatu zen. Dao De Jing eta Zhuangxi-ren testuetatik aterata dago pentsaera hau. Filosofia honen ideia garrantzitsuenetakoa honako hau da: mundua hobetzeko egiten dugun guztiak mundua okerragoa bihurtzen du, beraz, hobe da harmonian bizitzen saiatzea.[1]

Legalismoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Han Fei-ren filosofian, agintariak honako printzipioak erabili behar zituen:

  1. Fa (法 fǎ): legea.
  2. Shu (術 shù): taktika, artea, estrategia.
  3. Shi (勢 shì): boterea, karisma.

Garai inperialeko filosofia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Qin eta Han dinastiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Legalismoa zen filosofia ofiziala Qin dinastian eta Han dinastiako hasieran garrantzi handia zuen oraindik. Han dinastiako Wu enperadoreak konfuzianismoagatik aldatu zuen arte. Konfuzianismoa eta taoismoa izan ziren garai hartako filosofia pentsaera nagusiak budismoa heldu zen arte.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez) Chan, Wing-Tsit. (1969). A Source Book in Chinese Philosophy. ISBN 9780691019642..

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]