Verona

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Verona

Veneto
Veronako bandera

Veronako armarria

Izen ofiziala Verona
Estatua
Eskualdea
Probintzia
 Italia
Veneto
Verona
Alkatea Flavio Tosi
Koordenatuak 45°26′0″N 10°59′0″E / 45.43333°N 10.98333°E / 45.43333; 10.98333Koordenatuak: 45°26′0″N 10°59′0″E / 45.43333°N 10.98333°E / 45.43333; 10.98333
Verona non dagoen adierazten duen Italia-ko/-go/-eko mapa
Verona
Eremua 206,63 km2
Garaiera 59 m
Posta kodea 37100
Biztanleria 269.968 bizt. (2006)
Dentsitatea 1.306,53 bizt./km²
www.commune.verona.it http://www.commune.verona.it www.commune.verona.it

Verona[1] izen bereko probintziako hiriburua eta Venetoko eskualdeko hiri nagusietakoa da, Italiako iparraldean, Lessini mendiaren oinetan, Adige ibaiaren ertzean, Veneziako hiritik mendebaldera. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatutako hiria da Verona. 2006an 269.968 biztanle zituen.

Unibertsitatea eta aireportua ditu. Burdinbide eta errepideen gune garrantzitsua da. Nekazaritza-produktuen merkataritza (frutak, barazkiak, laboreak, mahatsa) eta industria (ardogintza, kimika-industria, papergintza, ehungintza, azukre-findegiak, artisautza) dira ekonomia-jarduera nagusiak.

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Monumentuei dagokienez, oso hiri ikusgarria da, eta garai askotako obrak gorde ditu. Aipagarriak dira, besteak beste, K.o. I. mendeko Arena teatro erromatarra (gaur egun, operarako erabilia), mende bereko bi ate, K.a. I. mendeko Arco dei Gavi arkua (XX. mendean berritua), 1714ko Lapidario Maffeiano museoa (antzinateko Erroma eta Greziako gauzak gordetzen dituena), V. mendeko jatorria duen S. Zeno Maggiore eliza erromanikoa (XII-XIII. mendeetan berritua), XIII. mendearen bukaerako S. Anastasia eliza gotikoa (XV. mendean amaitua), XV. mendean berritutako katedral erromaniko-gotikoa, XI-XIII. mendeetako S. Fermo eliza, XV. mendean berritutako Nazzaro eta Celso santuen eliza eta mende bereko S. Giorgio in Braide eliza. Nabarmentzekoak dira, halaber, XIV. mendeko Castelvecchio jauregia (museoa gaur egun), Loggia del Consiglio jauregia (1493), XII. mendeko Palazzo della Ragione jauregia eta 1345. urteko Scaligero harrizko zubia, Bigarren Mundu Gerra amaituta berreraiki behar izan zutena. Aipatutako elizetan, Verona eta inguruko Erdi Aroko pintore ospetsuenen (Pisano, Montagna, Caliari) obrak daude ikusgai.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

K.a. 89. urtean Erromako kolonia bihurtu zen, eta, denbora laburrean, garrantzi handiko hiri bilakatu zen Europarako bideak bertatik igarotzen zirelako. 489an ostrogodoen errege Teodorikok inbaditu zuen, eta gaztelu bat eraikiarazi zuen Adige ibaiaren ertzean. 774an Karlomagnok konkistatu zuen, eta han bizi izan ziren haren seme eta errege Pepin eta Berengario I.a. XII. mendearen hasieratik herri burujabea izan zen, baina guelfoen eta gibelinoen arteko istiluak hasi ziren. 1260-1387. urteetan, della Scala sendiaren eskuetan egon zen Veronako aginpidea. 1387an Milango hiriaren mendean zegoen, eta 1405ean Veneziako Errepublikaren administraziopean. Bonapartek Austriaren eskuetan utzi zuen (1797-1801). 1805-1814. urteetan, Italiako erreinuaren barnean zegoen, eta Adigeko departamenduko hiriburua izan zen, ondoren, berriro Austriaren mende geratzeko. 1866an Italian sartu zen. Kalte handiak izan zituen Bigarren Mundu Gerran.

Veronar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Katulo (K. a. 84 - c. K. a. 53) erromatar olerkaria.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo-loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Veronaren ikuspegi panoramikoa, San Pietro gaztelutik


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Verona


Geografia
Italia
Artikulu hau Italiako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.