Helize (mekanika)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Hegazkin baten helizeak.
Itsasontzi baten helizea.

Helizea fluido batean (ura, airea...) ardatz baten inguruan ezarrita eta ardatz horren inguruan plano berean biraka ari diren pala edo beso moduko elementuz osatua dagoen tresna. Haren eginkizuna da pala edo besoen bidez bere energia zinetikoa (biratzean lortzen duena) fluidora transmititzea, trakzio-indar bat sortzeko; edo, bestela, fluido baten energia zinetikoa hartzea bere biraketa-ardatzaren bidez beste gailu batera transmititzeko.

Helizea makina askotan erabiltzen da, hala nola haizagailuetan, baina erabilera garrantzitsuena itsasontziei eta hegazkinei indarra ematea du. Itsasontzietako helizeetako palak motzak eta zabalak dira; uretan erdi etzanda sartzen dira, ura atzerantz botatzen dute, eta horren ondorioz itsasontzia aurrerantz eramaten. Hegazkinen helizeak, berriz, aurreko aldea okerra du, eta atzekoa zapala; helizea oso bizkor biratzen denean sortzen den airearen presio-aldaketak bultza egiten dio hegazkinari.

Ur- eta haize-erroten oinarrizko mekanismoa helizea da. Errotoreak eta turbinak, funtsean, helizeak dira. Likidoak konprimitzeko, hozteko, energia elektrikoa sortzeko, ibilgailu askoren propultsioa lortzeko... helizeak erabiltzen dira.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]