Urbasa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Urbasaren kokapena Nafarroan

Urbasa Nafarroako mendilerroa da, Sakana eta Ameskoak bereizten dituena. Bataz-beste 1.000 metroko altuera du, eta bere punturik altuena Baiza da (1.183 metro).

Gaur egun "Urbasa-Andia natura parkea" osatzen du, 11.500 Ha-ko hedadura duela.

Tontorrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lizarragako mendatetik Urbasakora tontor hauek ditugu, ekialdetik mendebaldera:

Geologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Egitura geologikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urbasa estrukturalki Aurrepirinietako mendilerro bat da, Andimendi, Lokiz, Leire, Alaitz edo Erreniegarekin batera[1]. Egitura sinklinal eskegi bat da, baina Andimendikoa baino askoz leunagoa. Iparralderantz Beriaingo sinklinala eta Ergoienako antiklinala aurki daiteke, eta hegoalderantz Lokizeko antiklinalak mugatzen du, bere txarnela higatua duena.

Ekialdeko muga Lizarragako failak ezartzen du, Ipar-Hego norabidekoa.[2]. Mendebaldean Entzia eta Trebiñuko mendilerroetan jarraitzen du egiturak.

Historia geologikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Harri gehieneak paleozeno eta eozeno garaikoak dira. Alga gorriak eta nummulites fosil asko aurki daitezke. Hegoaldean itsas-triku fosilak ere aurki daitezke.

Karsta[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urbasa karstifikatutako gunea da, hau da, kareharriz sortua da. Hainbat kobazulo ditu.

Hidrografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hegoaldean Urederra jaiotzen da, urdinak diren putzuak eta ur-jauziak sortzen.

Mugak eta administrazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urbasak honako mugak ditu:

Urbasak ere barne mugak ditu, Ameskoetara ematen duen lurrak eurenak baitira eta Sakanara ematen dutenak komunalak.

Ekosistema[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Flora[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urbasako basoa

Urbasan batez ere pagoak daude, nahiz eta geroago landatutako pinuak eta magaletan dauden haritzak ere aurki daitezkeen.

Urbasako pagadia, Iratikoaren ondoren, Europako handienetarikoa da. Pagoa normalean bakarrik agertzen den zuhaitza da, baina urbasan hainbat lekutan altza eta arteekin batera agertzen da (lehenengoa lur buztintsuetan eta bigarrena lehorragoetan).

Dolinatan hainbat zuhaixkekin batera agertzen dira, besteak beste ezki eta hurritzekin.

Dolinetan ere Isopyrum Thalictriodes motako lore txuriak daude. Gutxiagotan daude Corydalis Cava eta Ranunculos Ficaria loreak.

Basaranak ere erruz daude.

Fauna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artaldea Urbasako errepidearen erdian, elurra kentzeko makinak botatako gatza jaten.

Urbasan otsoa eta orkatza aurki daitezke, nahiz eta animaliarik arruntenak gizakiak eramandako abereak diren (behia, zaldia eta ardia).

Ugarienak diren basabereak basurdea, azeria, katagorria eta muxarrak dira. Hainbat narrasti eta anfibio espezie ere aurki daitezke. Gauetan saguzarrak agertzen dira eta hiru espezie daude kontatuta.

Hegaztiei dagokionez usoak, beleak eta putreak aurki daitezke. Arranoak eta bestelako harrapakari handiak erruz ikus daitezke. Haritzak dauden lekuetan txantxangorria aurki daiteke.

Urederran hainbat arrain mota daude, batez ere amuarrainak.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Urbasa Aldatu lotura Wikidatan