Amanita

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Amanita
Fliegenpilz-1.jpg
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaFungi
KlaseaAgaricomycetes
OrdenaAgaricales
FamiliaAmanitaceae
Generoa Amanita
Pers. (1794)

Amanita onddo basidiomizeten generoa da, agarikaleen ordenakoa.[1]

Badira mota batzuk guztiz pozoitsuak, eta jateko onak diren gutxi batzuk ere bai. Jatekoak diren moten artean Amanita caesarea dago, oso zapore ona duena; txapela laranja kolorekoa edo gorrixka du, azpialdean xaflatxoak, eta oina horia, zenbaitetan Amanita muscaria pozoitsuaren antzekoa izan daitekeena. Pozoitsuak, ordea, xaflatxo zuriak izaten ditu txapelean itsatsita, onddoa jaiotzen denean edukitzen duen estalduraren arrastoek osatuak, eta oina eta xaflatxoak zurixkak izaten dira. Hori baino arriskutsuagoa da Amanita phalloides espeziea, txapela gorrixka edo berdexka eta txapelean xaflatxo zuriak dituena.

Jangarriak diren hainbat Amanita: Amanita fulva (Kukumelo marroiska), Amanita vaginata (Kukumelo grisa), Amanita calyptroderma, Amanita crocea, Amanita rubescens (Galdakao lanperna), Amanita caesarea (Kuletoa), Amanita jacksonii eta Amanita citrina (Lanperna limoia).[2]

Ez jangarriak diren hainbat Amanita: Amanita albocreata, Amanita atkinsoniana, Amanita excelsa, Amanita franchetii (Lanperna ezkatahoria), Amanita longipes , Amanita onusta, Amanita rhopalopus, Amanita silvicola, Amanita sinicoflava, Amanita spreta eta Amanita volvata.

Pozoitsuak diren hainbat Amanita: Amanita brunnescens, Amanita ceciliae (Kukumelo ezkatagris), Amanita cokeri, Amanita crenulata, Amanita farinosa, Amanita flavorubescens, Amanita frostiana, Amanita muscaria (Kuleto faltsua), Amanita pantherina (Lanperna txarra) eta Amanita porphyria.

Hilgarriak diren hainbat Amanita: Amanita abrupta, Amanita arocheae, Amanita bisporigera, Amanita exitialis, Amanita magnivelaris, Amanita ocreata, Amanita phalloides (Hiltzaile berdea), Amanita smithiana, Amanita subjunquillea, Amanita verna (Hiltzaile goiztiarra) eta Amanita virosa[3].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, Fernado Pedro Pérez, 2013, 2014, 2017, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza
    Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, Fernando Pedro Pérez, 2012ko Abendua, A.D.E.V.E, Argazkiak:Fernando Pedro Pérez, Maite Legarra, Xabier Leizaola, Jon Urkijo, Nerea Aurtenetxe.
  2. Roger Phillips, Mushrooms and Other Fungi of North America, Firefly Books, New York, 2010, ISBN=978-1-55407-651-2
  3. L. Zeitlmayr, Wild Mushrooms: An Illustrated Handbook, Garden City Press|, Hertfordshire, 1976, ISBN=0-584-10324-7, orria 77
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Amanita Aldatu lotura Wikidatan