Ezpeleta

Ezpeleta da aste honetako herria. Lagundu haren artikulua osatzen.

Ezpeleta
Lapurdi
Ezpeletako Euzkadi Hotela.
Izen ofiziala	Espelette
Estatua Eskualdea Departamendua Barrutia Kantonamendua	Frantzia Akitania Pirinio Atlantikoak (64) Baiona Ezpeleta (burua)
Alkatea	Graxi Florence (2008-2014)
Herritarra	ezpeletar
Koordenatuak	43°20′29″N 1°26′47″W
Eremua	26,85 km2
Garaiera	77 m
Distantzia	22 km Baionara
Posta kodea	64250
INSEE kodea	64213
Biztanleria	1.936 bizt
Dentsitatea	72,1 bizt/km²
http://espelette.mairie.com/

Ezpeleta Lapurdiko hegoaldeko udalerri bat da, Lapurdi Garaian kokatua. Oso ezagunak dira herriko piper gorriak.

Ezpeletako ikuspegia

Geografia

Ingurune naturala

Udalerritik hainbat erreka igarotzen dira: Latsa erreka (hara isurtzen da Zubizabaleta erreka, eta azken horren ibaiadar da Mandopixako erreka) eta Urotzeko erreka. Biak Errobira isurtzen dira, beherago, udalerritik kanpo. Antzara errekaren ibaiadar den Urloko erreka ere Ezpeletako lurretatik igarotzen da. Urdazuri ibaira isurtzen den Larreko errekak ere udalerria zeharkatzen du, bai eta haren ibaiadar diren Farendeiko eta Erdiko errekek ere.

Udalerri mugakideak

• Uztaritze eta Larresoro iparraldean.
• Ainhoa eta Zuraide mendebaldean.
• Itsasu ekialdean.

Etxeak eta auzoak

• Legañoa
• Xerrenda
• Burgua
• Basaburu
• Mendia

Historia

Olha izeneko tokian historiaurreko bizilekua dago. Moustier aldiko hezur eta harri landuak atzeman dira bertan.

Eraikinak

• Ezpeletako eliza
• Euzkadi hotela

Mitologia

• Mondarraingo lamia

Demografia

Biztanleriaren bilakaera 1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851 1.417 1.291 1.336 1.333 1.415 1.514 1.779 1.660 1.694 1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896 1.532 1.549 1.506 1.541 1.570 1.588 1.555 1.525 1.317 1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954 1.303 1.312 1.320 1.241 1.269 1.194 1.152 1.234 1.174 1962 1968 1975 1982 1990 1999 - - - 1.194 1.258 1.188 1.411 1.661 1.879 - - -

Ekonomia

Ezpeletako piperra

Sakontzeko, irakurri: Ezpeletako piperra

Ezpeletako piper gorri min ezagunak

Bertako piper gorri minak oso ezagunak dira eta oso aintzat hartuak sukaldaritzan, saltsak, barrubeteak eta abar prestatzeko.

Adibidez, bixigarria ematen die dela pil-pilean egindako bakailaoari, dela marmitakoari, dela axoari. Ezpeletar esapideak dioenez: «Euskaldun, fededun, biperdun».

Urtero, Ezpeletako Biper Eguna ospatzen da.

Ezpeletako kalea

Ezpeletar ospetsuak

Armand Daviden omenezko plaka Ezpeletan.

• Jean Pierre Duvoisin (1810-1891), euskal idazlea; haurtzaroa herrian pasatu zuen.
• Armand David (1826-1900), abade eta misiolaria.
• Roger Etxegarai (1922-), Eliza Katolikoko kardinala.
• Peio Ospital (1948-), Pantxoa eta Peio taldeko kidea.
• Peio Dospital Doxpi (1950-), errugbilaria, Itsasu eta Ezpeletaren artean jaio eta bizi izan da; egun herrian ostatu-trinketa du.

Kanpo loturak

• Ezpeletako Udalaren webgunea
• Ezpeletako Bloga ( Herriaren bloga)
• Ezpeleta Telebista
• Ezpeletako Biperra
• Ezpeletako Turismo Bulegoa