Hazparne

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Hazparne

 Lapurdi
Hazparneko eliza.
Hazparneko eliza.

Hazparneko armarria

Izen ofiziala Hasparren
Estatua
Eskualdea
Departamendua
Barrutia
Kantonamendua
Frantzia
Akitania
Pirinio Atlantikoak (64)
Baiona
Hazparne (burua)
Auzapeza Beñat Inchauspé (2008-2014)
Herritarra hazpandar
Koordenatuak 43°23′8″N 1°18′13″W / 43.38556°N 1.30361°W / 43.38556; -1.30361Koordenatuak: 43°23′8″N 1°18′13″W / 43.38556°N 1.30361°W / 43.38556; -1.30361

Hazparne kokapena lapurdi.jpg

Eremua 77,01 km2
Garaiera 7-610 m
Distantzia 25 km Baionara
Posta kodea 64240
INSEE kodea 64256
Biztanleria 5.742 bizt.
Dentsitatea 74,56 bizt./km²
http://www.ville-hasparren.fr

Hazparne Lapurdi Ekialdeko udalerri bat da, azalerari dagokionez Lapurdi osoko zabalena. Hazparneko kantonamenduko herri nagusia da, eta 1999an Lapurdiko herri populatuenetatik zortzigarrena zen.

Hazpazneko pilotalekua.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hazketako erreka igarotzen da udalerriaren hegoaldetik.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeak eta auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Ahotzia
  • Aldabidia
  • Altzieta
  • Agerrea
  • Côte
  • Elizaberri
  • Ermindegi
  • Ganboia
  • Harriagako San Martin
  • Hazketa
  • Labiri
  • Labiri Behere
  • Larrartia
  • Minhotz
  • Peña
  • Sohano
  • Urkodoi
  • Xapitalia

Toponimia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izenak bilakaera hau izan du, historian: *Ahaitz-barren(a) > *Ahaizparren(a) (Ahezbarrene 1247, Ayzparrena 1264, Ahezparren 1265).

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historiaurretik ezagutzen dira jende aztarnak Hazparneko aldean. Hazparneko elizako aldare nagusian III. mendeko estela erromatarra dago, Novenpopulania Akitania erromatar probintziaren sorrera markatzen duena, Verus delako batek eskerrak ematen dizkiolarik bertako jainko bati lurraldea Galiatik bereizi zelako. Bertako idazkunak honela dio latinez:

Flamen item dumuir quaestor pagiq. magister
Verus ad Augustum legato munere functus
pro novem optinuit populis seiungere Gallos
Urbe redux genio pagi hanc dedicat aram

Azken urteotan erromatar kanpamendu baten aztarnak aurkitu dira Hazparnen.

Herriaren lehen aipamena Erdi Arokoa da, 1247koa hain zuzen, Ahaizparrena Donejakue bideko geraleku gisa aipatzen duena, Zalduzahar (1125) eta Zalduberri (1310) gazteluek babestua. XIII. mendetik aurrera garrantzi handia izan zuen larrugintzak Hazparnen. XVIII. mendean 100.000 idi, behi eta ahari larruki inportatzen ziren bertara Ipar Amerikatik eta Ingalaterratik, eta ondu ostean Herbehereetara, Espainiara eta Europako iparraldeko herrietara esportatzen ziren. 1718. urtean 4.200 biztanle zituen Hazparneko herriak, eta egun baino askoz ere herri garrantzitsuagoa zen. XVIII. mendearen erdialdean hasi ziren hazpandarrak zapatagintza. Laurehun langiletik gora aritzen ziren garai hartan larrua ontzeko lanetan. 1784. urtean, Baionako portua eta Errobi ibaiaren ezkerraldea eremu franko egin zuten eta zerga bereziak ezarri zizkioten Hazparneko industriari, eremu hartatik kanpo baitzegoen. Hazparneko emakumeak neurri horien aurka matxinatu ziren, baina zapalkuntza latza izan zuten. Zapatagintzari loturiko industriak gaur arte iraun du, nahiz eta 1965-1967 urteetan desagertzear izan zen.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanle kopuruaren bilakaera

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko ekonomia jarduera nagusiak industria (zapatagintza, ehungintza, eraikuntza) eta laborantza (bazkarako landareak, artzaintza) dira. Dena den zerbitzuek ere badute garrantzia, Nekazaritza Ikerketarako Zentroa eta udatiarrentzako azpiegitura izanik hirugarren sektoreko osagai nabarmenenak.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendebaldeko behe-nafarrera da herriko berezko hizkuntza. Hazparneko biztanleen % 76 ziren euskaldunak 1999an.

Azpiegiturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hazpandar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Hazparne Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa