Uztaritze

Wikipedia(e)tik

Uztaritze
Lapurdi
Uztaritzeko Herriko Etxea.
Izen ofiziala	Ustaritz
Antolaketa Estatua Eskualdea Departamendua Barrutia Kantonamendua	Frantzia Akitania Pirinio Atlantikoak (64) Baiona Uztaritze (burua)
Alkatea	Dominique Lesbats (2008-2014)
Herritarra	uztariztar
Koordenatuak	43°24′N 1°27′W / 43.4, -1.45 (Uztaritze) Koordenatuak: 43°24′N 1°27′W / 43.4, -1.45 (Uztaritze)
Eremua	32.75 km2
Garaiera	0-143 m.
Distantzia	km Baionara
Postakodea	64480 64547 (INSEE kodea)
Biztanleria	5,458 bizt (2006)
Dentsitatea	166,7 bizt/km²
www.mairie-ustaritz.fr

Uztaritze Lapurdiko udalerria da, Lapurdi Erdialdean kokaturik dagoena. Lapurdiko hiriburua izan zen 1177tik 1789 arte, Frantziako Iraultza gertatu arte.

Eduki-taula 1 Geografia 1.1 Ingurune naturala 1.2 Udalerri mugakideak 1.3 Etxeak eta Auzoak 2 Biztanleria 3 Ekonomia 4 Kultura 4.1 Hizkuntza 5 Politika 5.1 Hauteskundeak 5.2 Herria Bizi Dadin 6 Iruditegia 7 Leku interesgarriak 8 Uztariztar ezagunak 9 Hiri senidetuak 10 Ikus, gainera 11 Erreferentziak 12 Kanpo loturak

[aldatu] Geografia

[aldatu] Ingurune naturala

Herria Errobi ibaiaren bi aldeetara hedatzen da. Era berean Uhabia ibaiak ere udalerria gurutzatzen du. Udalerriak dituen 3275 hektareetatik 900 (%27,48a) basoak dira.

[aldatu] Udalerri mugakideak

• Milafranga iparraldean,
• Basusarri ipar-mendebaldean,
• Arrangoitze eta Senpere mendebaldean,
• Zuraide eta Ezpeleta hegoaldean,
• Larresoro eta Jatsu ekialdean.

[aldatu] Etxeak eta Auzoak

• Arruntz
• Purgoina
• Heraitze
• Hiribehere
• San Mixel
• Uztaritzeko Oihana
• Zokorrondo
• Xopolo

[aldatu] Biztanleria

Biztanleriaren bilakaera 1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851 1.877 1.539 1.583 1.826 1.940 2.154 2.348 2.465 2.259 1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896 2.424 2.272 2.327 2.265 2.342 2.453 2.590 2.514 2.507 1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954 2.485 2.399 2.322 2.105 2.062 2.546 2.505 2.508 2.754 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 - - 2.393 2.477 2.841 3.353 4.263 4.984 5.458 - -

Udalerrian, 1999. urtean, 1864 etxebizitza zeuden, zeinen %4,1a bigarren etxebizitzak ziren. ^[1]

[aldatu] Ekonomia

Uztaritze historikoki, Ipar Euskal Herriko jarduera zentru garrantzitsua izan da eta Frantzia eta Espainiaren hartu-eman ekonomikoen elkargune. Mandazain ugari joaten ziren Ainhoa, Baztan edota Iruñera, nekazaritza jarduera dinamiko baten eta herriak Errobin zuen ibai-portura heldutako ondasunei esker.

1245. urtean, sagardoa zen herriko ekoizpen nagusia eta 1523an, Europa osoko lehen arto laborea jaso zen bertan. Gaur egun, Ezpeletako piperra ekoizteko sor-markaren barruan dago.

2004ko urtarrilean egindako jardueren erroldan^[2], industriari lotutako 19 establezimendu zenbatu ziren, 62 eraikuntzarekin zerikusia zutenak, 37 merkatatza eta konponketekin eta 121 zerbitzuei begira. Horietatik 14 establezimendutan, 10 soldatapeko langile edo gehiago zeuden.

Jarduera ekonomikoa laborantzara dago zuzenduta gehien bat (1979. urtean, udalerriko 1.243 hektareek zuten nekazaritza erabilpena, udalerriko lurren ia %40a)^[3].

Udalerriko lurretan dago baita Larroulet SA enpresa, Pirinio Atlantikoak departamentuko lehen 50 agroelikadura enpresen barnean dagoena ^[4].

Toffolo talde industrialak ere, egoitza soziala du Uztaritzen.

1999ko erroldan, 1078 lanpostu zenbatu ziren udalerrian (877 soldatapeko eta 201 ez-soldatapeko).^[5]

[aldatu] Kultura

[aldatu] Hizkuntza

Lapurtera da uztariztarren berezko euskalkia. Bestela, herrian ikastola eta bertso-eskola bana ere badituzte.

[aldatu] Politika

[aldatu] Hauteskundeak

2008ko hauteskundeetan, Bernard Auroyk bere lekua galdu zuen, botoen %30a bilduz, Herria Bizi Dadin talde abertzalea, bigarren itzulian komunista eta ezkertiar frantses batzuekin baturik, bozen %33arekin auzapezgoa eta gehiengoa izatetik hurbil pasa zen. Dominique Lesbats-en Aimer Ustaritz zerrendak %33a pasatsorekin irabazi zituen hauteskundeak. Hautetsiei dagokienez, Lesbatsek 20 eserleku eskuratu zituen, HBDk 5 eta Auroyren zerrendak 4.

[aldatu] Herria Bizi Dadin

Herria Bizi Dadin da herriko talde abertzalea. 1989ko hauteskundeetan aurkeztu zen lehen aldikotz eta hautetsi bat lortu zuen. Geroztik, gorakada izan du eta 2001eko hauteskundeetan bozen % 26a eskuratu zuen (auzapezaren zerrendak, berriz, % 40a). Frantses hautes sistemaren ondorioz, 27 hautetsietatik 3 postu izan zituen herriko etxean.

2008an, berriz, HBD "Ezkerra"rekin koalizioan aurkeztu zen.

[aldatu] Iruditegia

Herriko Etxea

Pilotalekua

Uztaritzeko Lota jauregia

Uztaritzeko Senkastenea etxea

Uztaritzeko udalerriaren norabide mahaia

Ganibetxarbeita etxea

Filiperenea etxea

Errobi Kirol Zelaia

[aldatu] Leku interesgarriak

• Lota jauregia

[aldatu] Uztariztar ezagunak

• Martin Duhalde (1733-1804) euskarazko idazlea.
• Pierre-Nérée Dassance (1801-1858) elizagizona.
• Jean-Baptiste Darrikarrere (1842-?) filologoa.
• Louis Dassance (1888-1976) euskarazko idazlea.
• Eugène Goienetxe (1915-1989) historialaria.
• Jean-Baptiste Amestoy (1935) errugbi jokalaria.
• Jean-Martin Etxenike (1954) errugbi jokalaria.

[aldatu] Hiri senidetuak

• Tolosa, Gipuzkoa, 1989. urtetik aurrera. ^[6]

[aldatu] Ikus, gainera

• Gure Irratia

[aldatu] Erreferentziak

1. ↑ Insee 1999 - Biztanleriaren errolda
2. ↑ Insee - Répertoire Sirène - Champs ICS
3. ↑ Nekazaritza ministeritza - Errolda orokorra (1979)
4. ↑ Sud-Ouest egunkarian eginiko agroelikadura enpresen klasifikazioa
5. ↑ Insee 1999 - Biztanleriaren errolda
6. ↑ Hiri senidetuen urtekaria

[aldatu] Kanpo loturak

Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz: Uztaritze

• (Euskaraz) (Frantsesez) Herria Bizi Dadin Uztaritzeko talde abertzalearen webgunea
• (Euskaraz) Uztaritzeko ikastola
• (Euskaraz) (Frantsesez) Uztaritzeko informazio eta zerbitzu ataria

	Lapurdiko udalerriak
Ahetze • Ahurti • Ainhoa • Angelu • Arbona • Arrangoitze • Azkaine • Bardoze • Basusarri • Baiona • Beskoitze • Biarritz • Bidarte • Biriatu • Bokale • Donibane Lohizune • Ezpeleta • Getaria • Gixune • Haltsu • Hazparne • Hendaia • Hiriburu • Itsasu • Jatsu • Kanbo • Larresoro • Lehuntze • Lekorne • Lekuine • Luhuso • Makea • Milafranga • Mugerre • Sara • Senpere • Urketa • Urruña • Uztaritze • Ziburu • Zuraide