Getaria (Lapurdi)

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Getaria

 Lapurdi
Getariako pilotalekua eta Herriko Etxea.
Getariako pilotalekua eta Herriko Etxea.

Getariako armarria

Izen ofiziala Guéthary
Estatua
Eskualdea
Departamendua
Barrutia
Kantonamendua
Frantzia
Akitania
Pirinio Atlantikoak (64)
Baiona
Donibane Lohizune
Auzapeza Albert Larrousset (2008-2014)
Herritarra getariar
Koordenatuak 43°25′N 1°26′W / 43.417°N 1.433°W / 43.417; -1.433Koordenatuak: 43°25′N 1°26′W / 43.417°N 1.433°W / 43.417; -1.433

Getaria kokapena lapurdi.jpg

Eremua 1,4 km2
Garaiera 0-73 m
Distantzia 15 km Baionara
Posta kodea 64210
INSEE kodea 64249
Biztanleria 1.322 bizt.
Dentsitatea 944,29 bizt./km²
Sorrera 1633
http://www.guethary-france.com/


Getaria Lapurdiko udalerri bat da, Lapurdi Itsasegian kokatua.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lapurdiko kostako udalerria da, Donibane Lohizuneko kantonamenduan. Muga hauek ditu: iparraldean, Kantauri itsasoa eta Bidarte; ekialdean, Bidarte; mendebalean, Kantauri itsasoa eta Donibane Lohizune, eta hegoaldean, Ahetze eta Donibane Lohizune.

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Behereta
  • Elizaldea
  • Haizpuru
  • Kostaldia

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Portu bat bazegoen Getarian erromatarren garaian, azken urteotan eginiko aurkikunde batek erakusten duen bezala. 1193. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz Getariako herria. Arrantzale herria izan da Getaria, eta balearen arrantzan nabarmendu zen XIII - XV. mendeetan. Talaia, piraten eta baleen begiratokitzat izan zen erabilia. Baleak ikusten zituztenean, traineruetara jo eta haren atzetik joaten ziren; piraten erasoak pairatzean, aldiz, Ahetzerako bidean dagoen Ostalapia baserrian (Donejakue bidean) hartzen zuten babesa.

Hasieran, Getaria Bidarteren zati zen.[1] Nolabaiteko autonomia 1580. urtean lortu zuen eta 1633. urtean udalerri independente bihurtu zen.[2]

Louis XIV.a Frantziakoa udalerritik igaro zen Donibane Lohizunera ezkontzera zihoala.

Getariko hondartza eta itsaslabarraren ikuspegi panoramikoa.

Getaria, bainuetxe-toki bihurtu zen, bere hondartza eta algei esker eta 1959. urtetik aurrera, surf egiteko lekua ere bada, Biarritzen eta Donibane Lohizuneren artean duen posizio estrategikoa dela kausa.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Turismoa da udalerriko ekonomia jarduera nagusia.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko etxearen xehetasuna.
Biztanleriaren bilakaera
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
355 308 306 348 436 522 600 602 605
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
606 682 613 604 576 585 612 591 584
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
649 669 719 724 789 866 856 893 903
1962 1968 1975 1982 1990 1999 - - -
1.036 1.034 965 1.042 1.105 1.284 - - -


Azpiegiturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errepideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

RN-10 errepide ohiak (egun RD 810 errepideak) gurutzatzen du udalerria iparraldetik hegoaldera. Hegoalderantz Hendaia eta Donibane Lohizunerantz doa eta iparralderantz Bidarte eta Baionara.

A-63 autobideak ere gurutzatzen du udalerria, dena den, ez dauka sarrera edo irteerarik bertan, irteera hurbilenak Biarritz-la-Négresse (iparraldean) eta Donibane-Lohizune Iparraldea (hegoaldean) dituelarik.

Burdinbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Getariak geltokia du Bordele-Irun trenbidean.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Saraleginea etxea, Getariako museoaren egoitza.

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bertako euskalkia lapurtera da, eta euskaldunak % 22 dira.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • San Nikolas elizak XVI. mendean du jatorria. XV. mendeko prozesiotarako gurutzea du.
  • Talaia, monumentu izendaturik dagoena.
Atalaia

Getariar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herrian jaiotakoez gain, XX. mendean arte desberdinetan gailendutakoen artean Getariak hartu zuen ospeak sona handiko hainbeste lagun erakarri zituen; haietako asko bertan urte luzez bizi edota bertan hil eta lurperatuta daude.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Paul Raymond, Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque
  2. Pirinio Atlantikoetako departamentu-artxiboak, G 148

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Getaria (Lapurdi) Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa