Getaria (Lapurdi)
|
Getaria |
||
|---|---|---|
 Lapurdi |
||
 |
||
|
||
| Izen ofiziala | Guéthary | |
| Estatua Eskualdea Departamendua Barrutia Kantonamendua |
Frantzia Akitania Pirinio Atlantikoak (64) Baiona Donibane Lohizune |
|
| Alkatea | Albert Larrousset (2008-2014) | |
| Herritarra | getariar | |
| Koordenatuak | 43°25′N 1°26′W / 43.417°N 1.433°WKoordenatuak: 43°25′N 1°26′W / 43.417°N 1.433°W | |
|
|
||
| Eremua | 1,4 km2 | |
| Garaiera | 0-73 m | |
| Distantzia | 15 km Baionara | |
| Posta kodea | 64210 |
|
| INSEE kodea | 64249 |
|
| Biztanleria | 1.322 bizt | |
| Dentsitatea | 944,29 bizt/km² | |
| Sorrera | 1633 | |
| http://www.guethary-france.com/ | ||
Getaria Lapurdiko udalerria da, Lapurdi Itsasegian kokatua.
Eduki-taula |
[aldatu] Geografia
Lapurdiko kostaldeko udalerria da, Donibane Lohizuneko kantonamenduan. Muga hauek ditu: iparraldean, Kantauri itsasoa eta Bidarte; ekialdean, Bidarte; mendebalean, Kantauri itsasoa eta Donibane Lohizune, eta hegoaldean, Ahetze eta Donibane Lohizune.
[aldatu] Gizartea
Bertako euskalkia lapurtera da eta euskaldunak % 22 dira. Turismoa da bertako ekonomia jarduera nagusia.
[aldatu] Historia
Portu bat bazegoen Getarian erromatarren garaian, azken urteotan eginiko aurkikunde batek erakusten duen bezala. 1193. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz Getariako herria. Herri arrantzalea izan da Lapurdiko Getaria eta balearen arrantzan nabarmendu zen XIII-XV. mendeetan. Atalaia, piraten eta baleen begiratoki moduan izan zen erabilia. Baleak ikusten zituztenean, traineruetara jo eta bere atzean joaten ziren; piraten erasoak pairatzean, aldiz, Ahetzerako bidean dagoen Ostalapia baserrian (Donejakue Bidean) hartzen zuten babesa.
Hasieran, Getaria Bidarteren zati zen [1]. Nolabaiteko autonomia 1580. urtean lortu zuen eta 1633. urtean udalerri independente bihurtu zen [2].
Frantziako Louis XIV.a udalerritik igaro zen Donibane Lohizunera ezkontzera zihoala. Zenbait mende geroago, armada naziak egingo zuen, Hendaian Franco eta Hitlerren bilerara joateko.
Getaria, bainuetxe-toki bihurtu zen, bere hondartza eta algei esker eta 1959. urtetik aurrera, surf egiteko lekua ere bada, Biarritz eta Donibane Lohizuneren artean duen posizio estrategikoa dela-eta.
[aldatu] Auzoak
- Behereta
- Elizaldea
- Haizpuru
- Kostaldia
[aldatu] Demografia
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[aldatu] Ondasun nabarmenak
- San Nikolas elizak XVI. mendean du jatorria. XV. mendeko prozesiotarako gurutzea du.
- Talaia, monumentu izendaturik dagoena.
[aldatu] Getariar ospetsuak
Herrian jaiotakoez gain, XX. mendean arte desberdinetan gailendutakoen artean Getariak hartu zuen ospeak sona handiko hainbeste lagun erakarri zituen; haietako asko bertan urte luzez bizi edota bertan hil eta lurperatuta daude.
- Pierre-Xavier Mugaburu (Getaria, 1850 - 1910) Tokioko artzapezpikua 1906tik 1910era.
- Paul-Jean Toulet (Paue, Okzitania, 1867 - Getaria, 1920); bertan lurperatutako idazle eta olerkaria.
- Joseph Apeztegi, Xikito Kanbokoa (Kanbo, 1881 - Getaria, 1950), pilotaria.
- Jacques Rigaut (1898 - 1929) idazleak Et puis merde ! lana bertako café de Madrid ostatuan idatzi zuen 1926an.
- Pierre Daninos (Paris, 1913 - 2005) idazleak villa bat zuen herrian.
- Felipe Cazals (Getaria, 1937 -) Mexikora joana eta han zinema eta argazkigintzako arlo askotan nabarmendu zen.
- Christian Borde, ezizenez Jules-Edouard Moustic (Antony, 1951 -) telebista aurkezlea eta tokiko irrati bateko animatzailea azken urteetan Getarian bizi da.
- Georges Lunghini (Paris, 1953 -) antzerki, musika eta argazkigintzan aritzen denak ere herrian etxea du.
- Frédéric Beigbeder (Neuilly-sur-Seine, 1965 -) idazle sarituak txikitatik oporraldiak bertan pasatzen zituen aitona-amonenean eta herriarekiko harremana gorde izan du.
[aldatu] Erreferentziak
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Izan ere, egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek lizentzia librearekin laga zituen, euskal Wikipedia osatzeko proiektu baterako.
[aldatu] Kanpo loturak
- (Frantsesez) Getariara bizitzera joan direnei buruzko artikulua Nouvel Observateur-en.
|
|||||||
