Paul Gauguin

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Paul Gauguin
Paul Gauguin 111.jpg
Bizitza
Izen osoa Eugène Henri Paul Gauguin
Jaiotza Paris1848ko ekainaren 7a
Herrialdea  Frantzia
Bizilekua Frederiksberg
Nørregade
Heriotza Atuona1903ko maiatzaren 9a (54 urte)
Heriotza modua suizidioa
berezko heriotza
Familia
Aita Clovis Gauguin
Ama Aline Chazal
Ezkontidea(k) Mette Sophie Gad
Seme-alabak
Familia
Hezkuntza
Heziketa lycée Pothier
Hizkuntzak frantsesa
Irakaslea(k) Camille Pissarro
Jarduerak
Jarduerak margolaria, eskultorea eta graphic artista
Lantokia(k) ParisMartinikaPont-AvenArles eta Tahiti
Lan nabarmenak The Yellow Christ
Manaò tupapaú
The Night Café in Arles
When Will You Marry?
Mugimendua Inpresionismo ondokoa
Pont-Aven Schoola
Sinbolismoa
synthetisma
Cloisonnisma
Paul Gauguin signature.png

Eugène Henri Paul Gauguin (Paris, 1848ko ekainaren 7aAtuona, Hiva ‘Oa, Frantziar Polinesia, 1903ko maiatzaren 9a) margolari eta eskultore frantziarra izan zen.[1]

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haurtzaroan Perun izan zen (1850-1855). 1865etik 1871ra bitartean itsas armadan ibili zen, eta ondoren banketxe batean lan egin zuen, baina pintura alde batera utzi gabe betiere. Camille Pissarrok bultzaturik, inpresionistekin batera egin zituen lehen erakusketak (1880, 1881, 1882, 1886). 1881ean Paul Cézannerekin lan egin zuen. 1883an lana eta familia utzi eta pintura hartu zuen bizibidetzat. 1886an Bretainiara joan zen eta bertan Émile Bernard ezagutu zuen, eta ondoren Parisen Van Gogh. 1887an Martinikara joan zen, inpresionistak bazter utzi, eta Kolonen aurreko artea oinarri edalontzi sail bat egin zuen.

1888an Bretainiara itzuli zen berriro eta Émile Bernardekin batera sintetismoa sortu zuen. Margolaritzari neurri izpiritual bat eman nahirik, sinbolistekiko jakin-mina piztu zitzaion, ideiari lehentasuna eman zion eta artearen jatorrietara itzultzen saiatu zen. Marrazki japoniarren eraginez, lerro eta kolore sotiletara jo zuen. Van Gogh-ekin hiru hilabete Arles-en egin ondoren, bere estiloaren jatortasuna areagotu zuen zenbait obratan (Le Christ jaune, 1889; La vision après le sermon, 1889 eta B.M. Gauguin, 1889).

Estiloa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Koloreari buruzko teoria neoinpresionistak landu zituen (Nature morte ripipoint, 1889). Tahitira joateko erabakia hartu zuen (Tahitiar emakumeak hondartzan, 1891, Quand te maries-tu?, 1892 eta L´esprit des morts veille, 1893), eta anitz lurraldetako eraginak bereganatu zituen. Gaixoturik, Parisa itzuli eta bere obrak saldu zituen. 1895ean Tahitira joan zen berriro eta Never More (1897), Les seins aux fleurs rouges (1897) eta bere testamentutzat jotzen zuen D´où venons-nous? Que sommes-nous? Où allons-nous? (1897) margotu zituen. Bere buruaz beste egiteko saio baten ondoren, Markesa uhartetara joan zen, eta han bertakoen alde jarri zen, kolonia administrazioaren kontra. Hala ere margotzeari eta eskultura lanak egiteari ez zion utzi (L´or de leur corps, 1901; Cavaliers sur la plage, 1902), eta irudien antolamendu berri bat erakutsi zuen.

Gauguinen lanak eragin handia izan zuen XX. mendeko margolaritzan eta eskulturan (Derain, Picasso, Modigliani, etab.); kolorearen ikusmoldeari dagokionez, fauvismoaren aitzindaria izan zen.

Obra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Margolanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Grabatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • 12 gravures exécutées au crayon lithographique sur zinc, Café Volpini, exposition du Groupe impressionniste synthétiste, Paris, 1889.
  • Le Portrait de Mallarmé, ur-bortitz, 1891.
  • Noa Noa, hamar plantxa, egurrez grabatuak, Paris / Pont-Aven, 1893-1894.
  • Manao Tupapau, L'Estampe originale bilduman (1893-1895).
  • Le Sourire, 33 grabatu egurrez (1899-1901).

Eskultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oviri eskultura.

Galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Paul Gauguin Aldatu lotura Wikidatan

Ikus, baita ere[aldatu | aldatu iturburu kodea]