Gaztelaniaren aurretiko errioxera
| Errioxera | ||
|---|---|---|
| Non mintzatzen den: | Gaur egun inon ez. Antzina Nafarroako Erresuman mintzatzen zen. |
|
| Eskualdea: | Errioxa eta egungo Soriako probintziaren iparraldea | |
| Hizkuntza galdua: | XII. mendea | |
| Hizkuntza familia: | Indoeuroparra Italikoa Erromantzea Mendebaldekoa pirinioar-mozarabiarra Nafar-aragoiera Errioxera |
|
| Estatus ofiziala | ||
| Hizkuntza ofizialtzat duten lurraldeak: | ||
| Erakunde araugilea: | Arautu gabea | |
| Hizkuntza kodeak | ||
| ISO 639-1: | ez du | |
| ISO 639-2: | ||
| ISO 639-3: | — | |
| Oharra: baliteke orri honek Unicode kodearekin emandako NAF fonetika ikurrak edukitzea. | ||
Errioxera Erdi Aroan Errioxan eta egungo Soriako probintziaren iparraldean mintzatzen zen nafar-aragoieraren aldaera edo dialektoa izan zen[1]. Berez ez zegoen nafarrera, errioxera eta aragoiera arteko banaketarik. Hala ere, bakoitzak bere historia linguistika bereizia du, eskualde bakoitzak bere historia politika bereizia duelako. Idazteko era ezberdinak ere bazituzten.
Aldaera honen lekuko nagusia X. mendeko Emilianotar glosak dira, nafar-aragoieraren feito, muito, get (ye), eta beste hainbat hitzak dituztenak. XI. eta XII. mendeen artean Errioxa gaztelaniara egokitu zen eta nolabaiteko hizkuntza mistoa erabili zuen. Adibidez Anguianoko Valvanera monasterioaren bildumaren orduko agirietan lo artikulua erabiltzen zuten.
Eduki-taula |
[aldatu] Ezaugarriak
- 'o' tonikaren diptongazioa: uamne/uemne (latinez homine)
- 'e' tonikaren diptongazioa: sieculos (latinez seculos)
- Hasierako 'g-' mantentzea: geitar (latinez eiectare)
- '-ns-' letra-taldea mantentzea: ansa
- '-mb-' letra-taldea mantentzea: lombo
- Latinezko '-lt-' '-ct-' letra-taldeak '-it-' bilakatzea (gaztelaniaz '-ch-' bilakatu zen): muito, feito
- Idazterakoan nafar-grafemak erabiltzen zituzten: quoatro (u mutua), yn/ynn (eta ez 'ñ')
[aldatu] Adibidea
Gaur egunera arte ailegatu zaigun testurik luzeena Emilianotar glosen 60. kodexean agertzen da. Hona hemen:
| « | Cono aiutorio de nuestro dueno dueno Christo, dueno salbatore, qual dueno get ena honore et qual duenno tienet ela mandatione cono patre cono spiritu sancto enos sieculos delo sieculos. Facanos Deus Omnipotes tal serbitio fere ke denante ela sua face gaudioso segamus. Amen. | » |
[aldatu] Erreferentziak
- ↑ Alvar, Manuel. Manual de dialectología hispánica. Barcelona. Ariel, 1996. ISBN 84-344-8217-7
[aldatu] Ikus, gainera
|
||||||||||||||
