Montañes

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Kantabriera
Montañés, Cántabru
Non mintzatzen den: Espainia 
Eskualdea: Kantabriako gune batzuk eta Asturiasko Peñamellera Alta, Peñamellera Baja eta Ribadedeva udalerriak
Hiztunak:  
Rankina: ez 100 mintzatuenen artean
Hizkuntza familia: Indoeuroparra
 Erromanikoa
  Iberiar-erromanikoa
   Astur-leonesa
    Kantabriera
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1: -
ISO 639-2:
ISO 639-3:

 


Montañesa edo kantabriera (montañés, cántabru) Kantabriako mendialdeko inguru desberdinetan mintzatzen den trantsiziozko hizkuntza bat da. Bereziki, Kantabriako mendebaldean eta Pas nahiz Sobako haranetan hitz egiten da.

Kantabriera astur-leonesaren aldaera bat da, asturieratik oso gertu dagoena eta gaztelaniaren eragin handia duena. Horregatik, astur-leonesa eta gaztelaniaren arteko trantsiziozko hizkuntzatzat jotzen da, extremadurera bezala.

Euskal Herriko mendebaldean ere, Enkarterrin, erabili izan da, eta bertako toponimian eta hizkeran hainbat aztarna gelditu dira.

Kantabriako dialektoen mapa. Berdez montañesaren gunea azaltzen da.

Aldaerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kantabrierak bi aldaera nagusi ditu: mendebaldekoa eta ekialdekoa. Bi aldaeren arteko muga Saja ibaia eta Pas haranaren artean dago. Pasiegoa (pasiegu), horrela, ekialdeko aldaeraren parte da, baina hoberen zaindutako montañesaren aldaera denez, ezagunena da.

Alderaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Asturieraz

« Un españíu fizo tremar el fayéu. El ñarbatu esnaló lloñe. L'esguil espaeció nel ñeru. Hebo otru españíu, y darréu otru. L'home, entós, mientres cayía coles manes abiertes, los güeyos nel infinitu y el so cuerpu remanando per tolos llaos abonda sangre, glayó una pallabra, una pallabra namás, que resonó y güei sigue resonando na biesca y en toa Asturies: «¡Llibertá!».  »
L'últimu home, Miguel Solís

Kantabriera itzulpena

Un españíu jizo temblar el jayal. El miruellu voló largu. L'esquilu jospó nel ñial. Hebo otru españíu, y darréu otru. L'hombri, entós, mientris cayía conas manos abiertas, los güeḥos nel sinfinitu y el su cuerpu esvarciando por tolos laos sangri n'abondu, glarió una parabra, una parabra namás, que retingló y hui sigui retinglando ena viesca y en toa Asturias: «¡Libertá!».

Gaztelania itzulpena

Un estallido hizo temblar el hayedo. El mirlo voló lejos. La ardilla desapareció en el nido. Hubo otro estallido, y luego otro. El hombre, entonces, mientras caía con las manos abiertas, los ojos en el infinito y su cuerpo vertiendo por todas partes mucha sangre, gritó una palabra, sólo una palabra, que resonó y hoy sigue resonando en el bosque y en toda Asturias: «¡Libertad!».

Euskara itzulpena

Eztanda batek hariztia dardarazi zuen. Zozoak hurrunera egan egin zuen. Katagorriak habira ihes egin zuen. Beste eztanda bat gertatu zen, eta gero beste bat. Gizonak, orduan, eskuak irekita zituela erortzen zela, eta begiak infinitura begira eta bere gorputzari leku guztietatik odola zeriola, hitz bat oihukatu zuen, burrunbatu zuen hitz bakarra, eta gaur basoan eta Asturias osoan burrunban jarraitzen duen hitza: «Askatasuna!».

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]