Errioxako Autonomia Erkidegoa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Errioxako Autonomia Erkidegoa
Comunidad Autónoma de La Rioja

Autonomia erkidegoa
Errioxako bandera Errioxako armarria
Hiriburua Logroño
Probintziak Errioxa
Herritarra errioxar
Localización de La Rioja.svg
Eremua
- Espainiaren
5.045 km²
% 1,0
Biztanleria
- Espainiaren
Dentsitatea
306.377 (2006)
% 0,7
59,67 bizt/km²
ISO 3166-2 ES-LO
Estatutua 1982ko ekainaren 9
Presidentea Pedro Sanz Alonso
(PP)
Hizkuntza ofiziala(k) gaztelania
Espainiako Gorteak
- Kongresuan
- Senatuan

4 eserleku
1 eserleku
www.larioja.org

Errioxa (gaztelaniaz La Rioja) Espainiako autonomia erkidego bat da. Mugakide ditu Euskal Autonomia Erkidegoa iparraldean, Nafarroako Foru Erkidegoa ipar eta ekialdean, Gaztela eta Leon hego eta mendebaldean eta Aragoi hegoaldean.

Hiriburua eta udalerri nagusia Logroño da.

Udalerriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Errioxako udalerrien zerrenda

Hiri nagusiak hauexek ditugu:

  1. Logroño: 141.568 biztanle (2004).
  2. Calahorra: 22.378.
  3. Arnedo: 13.965.
  4. Haro: 10.165.
  5. Alfaro: 9.461.
  6. Naiara/Najera: 7.568.
  7. Santo Domingo de la Calzada: 6.069.
  8. Lardero: 5.628.

Bost mila biztanletik behera:

  1. Autol: 3.915.
  2. Pradejon: 3.541.
  3. Rincon de Soto: 3.525.
  4. Villamediana de Iregua: 3.335.
  5. Cervera del Rio Alhama: 2.998.
  6. Fuenmayor: 2.792.
  7. Albelda de Iregua: 2.599.
  8. Aldeanueva de Ebro: 2.553.
  9. Alberite: 2.239.
  10. Ezkarai: 2.050.
  11. Cenicero: 2.012.
  12. Baños de Rio Tobia: 1.708.
  13. Murillo de Rio Leza: 1.267.
  14. San Asensio: 1.266.
  15. Entrena: 1.213.
  16. Nafarruri: 1.206.
  17. San Vicente de la Sonsierra: 1.191.

Eskualdeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Errioxako eskualdeak
Errioxako eskualdeak

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ardogintza da erkidegoko jarduera ekonomiko nagusietakoa. Izan ere, Errioxako ardoaren "Errioxa Altua" eta "Errioxa Baxua" azpieskualdeen ekoizle gehienak lurralde honetan daude.

Garraioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errioxa Logroño-Agoncillo aireportuari esker du airetiko garraioa.

Trenbide bidez, Madril, Zaragoza, Bartzelona, Valladolid edo Gasteiz aldera joan daiteke Castejón-Miranda Ebro trenbide-sareari esker. Autonomia erkidegoko tren-geltokirik garrantzitsuena Logroñoko geltokia da.

Errepideei dagokienez aldiz, Errioxak inguruko eskualde guztiekin dago errepideen bidez lotuta, gehienbat AP-68 autopistarne bitartez.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errioxako Unibertsitatea.

Errioxako Unibertsitatea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Errioxako Unibertsitatea

1992-1993 ikasturtean hasi zen Errioxako Unibertsitatea lanean. Autonomia erkidegoko goi hezkuntzako zentru bakarra da. Bere egoitza Logroñon dago. Unibertsitatea 1992ko ikasturtean hasi zen lanean, inguruko eskola unibertsitario eta goi mailako eskolak bateratu zirenean, gehienak Zaragozako Unibertsitatera esleituta baitzeuden. Gaur egun 26 titulu ezberdin eskaintzen ditu eta horretaz gain, master, udako ikastaro eta bestelakoak. Gutxi gorabehera 7.500 ikasle ditu unibertsitate honek.

Gizateriaren ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

San Millán de Suso.

1997ko abenduaren 4ean Yusoko monasterioa eta Susokoa Gizateriaren Ondare izendatuak izan ziren UNESCOk ospatu zuen bilera batean. Bi monastegiak Errioxako Donemiliaga Kukula udalerrian daude eta famatuak dira, bertan aurkitu baitzituzten emiliar glosak.

Done Jakue bidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lurralde honetatik ere igarotzen da Done Jakue bidea, Nafarroatik etorrita eta Burgosko probintziaranzko norabidean.

Ekialdetik mendebaldera, hauek dira igaro-lekuak:

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errioxa guztian euskarazko aztarnak gelditu dira bertako toponimian, Nafarroako Erresumaren barruan egon zeneko lekukoak direnak.

Aipatzekoak dira, besteak beste, Ezkarai, Galbarruli, Herramelluri, Ochanduri eta Ollauri udalerriak, Leza eta Iregua ibaiak.

Halaber, ezaguna da euskaraz idatzitako lehen testuen artean Donemiliaga Kukularen inguruan X. mendekoa dugu ("Izioqui dugu" eta "Guec ajutu ez dugu" glosen zatiak).

Gaur egun, Laminiturri izeneko elkartea ondare hau ikertzen eta zabaltzen dabil 1996tik.

Inguru naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ebro ibai handiak zeharkatzen du probintziaren iparraldea.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Errioxako Autonomia Erkidegoa Aldatu lotura Wikidatan