Henrike I.a Nafarroakoa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Henrike I.a Nafarroakoa

1270 – 1274
Aurrekoa Tibalt II.a
Ondorengoa Joana I.a

1270 – 1274

Jaiotza 1244
?
Heriotza 1274ko uztailaren 22a
?
Ezkontidea Blanka Artoisekoa
Egoitza Lizarra
Erlijioa Kristaua
Artikulu hau Nafarroako erregeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Henrike I.a.

Henrike I.a, Gizena (1244 - 1274ko uztailaren 22a), Nafarroako errege eta Xanpaina eta Brieko kondea izan zen (Henrike III.a izenaz) (1270-1274).

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aita Tibalt I.a eta anaia Tibalt II.a zituen. Anaiaren erreinaldian, erregeordea zen hau kanpoan zegoena. Errege berri bihurtu zen azkena oinordekorik gabe hil zenean. 1270eko abenduan anaia hil bazitzaion ere, 1271ko martxoa arte ez zen aldarrikatua eta 1273ko maiatza arte ez zen koroatua.

Nafarroako foruak zin eta gero, Frantzia aldera joan zen Xanpaina eta Brieko bere lurraldeak zirela eta Filipe III.a omentzeko.

Bere erreinaldian Nafarroako ekonomia asko hazi zen. Hala ere, 1259ko Pariseko Itunak bere itsasoaren atea itxi zuen. Nafarroako Erresuma, Frantziako aliatua zena, Ingalaterra izan zuen Gaskonian bere iparraldeko mugan.

Errege bakezalea zen eta ez zuen Filipe Gaztelako infantearen proposamenak onartu Filiperen anaia zen Alfontso X.a Gaztelakoaren aurka egiteko. 1270. urtean Filiperen alde egin zuen, Gaztelako Erresumak kendutako zenbait lurralde berreskuratzeko asmotan. Baina gero jarrera aldatu eta Tibalt semea Alfontsoren alaba batekin ezkontzea adostu zuen.

Bere erreinaldiaren hirugarren urtean gizentasuna zela eta hil zenez, ezin da bere politikaz asko esan. Itxura denez, herri xumearekiko joera erakutsi zuen. 1266an, Nabarreria San Zernin eta San Nikolasetik banatzea onartu zuen (ikusi Iruñeko burguak). Lizarra, Los Arcos eta Viana herria eskubide eta foru eman zizkien eta nobleekin harreman onak izan zituen.

Hil zenean (dirudienez, loditasunagatik), Joana izeneko urtebeteko alabatxoa utzi zuen. 1273an bere lehensemea, Tibalt izenekoa Lizarrako gazteluko almena batetik eroria hil zitzaiolako.

Dante Alighieriren Jainkotiar komedia liburuan agertu zen, Garbitokiko ateen aurren XIII. mendeko Europako beste erregeekin batera. Henrike ez da zuzenean aipatua baina bai zeiharka "aurpegi ederretakoa" edo "Frantziako izurriaren aitaginarreba" (italieraz: Suocero della Peste di Francia) ezizenez.

Familia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aitona
Blason région fr Champagne-Ardenne.svg Tibalt III.a
Xanpainiako konde
Amona
Blason Royaume Navarre.svg Blanka
Nafarroakoa
Aitona
Armoiries Bourbon Dampierre.svg Artxibalt VIII.a
Borboiko jauna
Amona
Beatrix
Montluçongoa
Aita
Armoiries Navarre-Champagne.svg Tibalt I.a
Nafarroako errege
Ama
Armoiries Bourbon Dampierre.svg Margarita
Borboikoa
Armoiries Navarre-Champagne.svg Henrike I.a
Nafarroako erregea

Ezkontza eta seme-alabak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Henrike ezkondu zen 1269an Artoisko Robert I.a kondearen Blanka alabarekin. Bi seme-alaba izan zituzten:

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Henrike I.a Nafarroakoa Aldatu lotura Wikidatan


Aurrekoa
Tibalt II.a
Blason Royaume Navarre.svg
Nafarroako erregea

1270-1274
Ondorengoa
Joana I.a
Aurrekoa
Tibalt V.a
Blason région fr Champagne-Ardenne.svg
Xanpainiako kondea

1270-1274
Ondorengoa
Joana I.a