Karlos Santamaria

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Karlos Santamaria
Bizitza
Jaiotza Donostia1909ko abenduaren 25a
Herrialdea  Gipuzkoa, Euskal Herria
Heriotza Donostia1997ko abenduaren 30a (88 urte)
Hezkuntza
Heziketa Madrilgo Complutense Unibertsitatea
Hizkuntzak euskara
gaztelania
Lanbidea
Lanbidea matematikaria eta idazlea
Lantokia(k) Donostia
Jasotako sariak
Kidetza Pax Christi
Euskaltzaindia

Karlos Santamaria Ansa (Donostia, Gipuzkoa, 1909ko abenduaren 25a - 1997ko abenduaren 30a) matematikaria, euskararen eta euskal kulturaren aldeko ekintzailea, irakaslea, politikaria eta idazle euskaldun berria izan zen. Ehunka artikulu idatzi zituen prentsan,[1] eta zenbait liburu.[2]

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Madrilen (Espainia) egin zituen unibertsitate-ikasketak. Zientzia Zehatzetan —Matematiketan— doktore zen.

Santamariak Espainiako Gerra Zibilean eta frankismoan izandako jokabideak zenbait kritika jaso ditu: besteak beste, frankismoko agintarien laguntzaz Juan Landin Allenderi Igeldoko Meteorologia Behatokiaren zuzendaritza kendu izana leporatzen dio Santamariari Landinen alaba Maitek.[3][4]

1960ko hamarkadaren hasieran, euskararen eta euskal kulturaren aldeko hainbat lorpenetan parte hartu zuen. 1960an, ikastoletako maistrentzako erresidentzia eta euskal irakasleak prestatzeko etxe bat irekitzea, Donostian. 1961ean, Santo Tomas Lizeoa sortzea. 1963an, Donostiako Kaputxinoetan, Zeruko Argia astekaria berriz argitaratzea. Arantzazuko santutegian frantziskotarrek argitaratzen zuten Jakin aldizkariaren bultzatzaile ere ibili zen (eta 1978-1980 bitartean zuzendaritzako kide ere izango zen). Horregatik guztiagatik, Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 1964ko urrian.[5]

Politikan aritu zen 1978-1980 urte bitartean, Eusko Kontseilu NagusikoEusko Jaurlaritzaren aurrekaria izan zeneko— Hezkuntza Sailburua izaki. Euskal Herrian hezkuntza-sistema propioa izatearen aldarrikatzaile izan zen, eta Euskal Herriko Unibertsitatearen sortzaileetako bat izan zen. Karlos Santamariarenak dira Euskal Unibertsitatea sortzearen garrantzia azaldu zuten hitz hauek:[6]

« Bi eginkizun diferente dago uste dudanez, gure Unibertsitatearen alorrean. Batari Euskal Unibertsitatea dei lekioke; besteari, berriz, Euskal Herriko Unibertsitate izena emango nioke nik, bion arteko desberdintasuna ongi azaltzeko. [...] Euskal Herrian dauden eta egongo diren unibertsitate eta sasi-unibertsitate multzoari Euskal Herriko Unibertsitatea izena emango diogu. Aldiz, uste honek utopia itxura badu ere, nire terminologiaz Euskal Unibertsitatea euskal kultura eta hizkuntzaren “alma mater” izan beharko litzatekeen euskarazko unibertsitatea da.  »
Karlos Santamaria

1980an UEUko sarrera hitzaldia egin zuen. 1989an, Martin Ugalderekin batera, belaunaldi berriko gazte talde bati Euskaldunon Egunkaria sortzen lagundu zien.[5] 1991n Manuel Lekuona Saria jaso zuen.[7] 1992an EHUk honoris causa doktore izendatu zuen. Eta Euskaltzaindiak 1993an, bere sorreraren 75. urteurrenean, euskaltzain ohorezko izendatu zuen.[5]

Haren omenez, 2011ko irailaren 23an Donostiako Ibaeta auzoan inauguratutako EHUren Donostiako Campuseko liburutegi berria Karlos Santamaria zentroa izendatu zuten.[8]

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

UZEIren Matematika hiztegia (1982) eta Erlijio hiztegia (1987) sortu zituzten taldeetan parte hartu zuen. Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 21 lan azaltzen dira.[9]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]