Itsasu

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Itsasu
 Lapurdi, Euskal Herria
Itxassou Rue principale 27 07 2006.jpg
Itsasuko karrika.

Itsasuko armarria

Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
Elkargoa Euskal Hirigune Elkargoa
Barrutia Baiona
Kantonamendua Baigura eta Mondarrain
Izen ofiziala Itxassou
Posta kodea 64250
INSEE kodea 64279
Herritarra itsasuar[1]
Kokapena
Koordenatuak 43° 19′ 46″ N, 1° 24′ 20″ W / 43.329444444444°N,1.4055555555556°W / 43.329444444444; -1.4055555555556Koordenatuak: 43° 19′ 46″ N, 1° 24′ 20″ W / 43.329444444444°N,1.4055555555556°W / 43.329444444444; -1.4055555555556
Itsasu hemen kokatua: Lapurdi
Itsasu
Itsasu
Itsasu (Lapurdi)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 39,37 km2
Garaiera 31-924 metro
Distantzia 23 km Baionara
Demografia
Biztanleria 2.026 biztanle (2013)
Dentsitatea 51,46 biztanle/km²
Zahartze tasa[2] % 13,61
Ugalkortasun tasa[2] ‰ 39,94
Ekonomia
Jarduera tasa[2] % 75,43 (2011)
Genero desoreka[2] % 4,26 (2011)
Langabezia erregistratua[2] % 4,13 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 42,2 (2010)
Euskararen erabilera % 12,28 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.itxassou.fr/


Itsasu Lapurdiko udalerria da. Ezpeletako kantonamenduan dago kokatua.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artzamendi (931 m), Lapurdiko mendirik altuena, udalerri honetan kokaturik dago, Nafarroa Behereko mugatik gertu.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerria mugakidea da Nafarroa Garaiarekin hegoaldean.

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Itsasuko herriko etxearen arabera, herria 9 auzotan banatuta dago:

  • Basaburu Ezpeletako mugan
  • Laxia / Ortzia / Berandotz Artzamendira joan buruz
  • Errobi elizaren auzoa
  • Gerasto Mondarraineko oinean
  • Gibelarte Errobiren aldean Bidarraira buruz joan
  • Izoki Errobiren bazterretan
  • Plaza herriaren erdigunea
  • Olhasur D932 errepidearen iparraldean
  • Pannecau herrixkaren 100 metrotan

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1963ko urteko Aberri Egunean Itsasuko Ageria delakoa plazaratu zen Itsasun, Euskal Herriaren nazio eskubidea aldarrikatuz. Ekitaldi hori gogoratuz, oroitarri bat dago San Fruktuoso elizaren ondoan.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerria Ezpeletako piperra ekoizten duen sor-markaren barruan dago kokaturik. 1994. urtetik aurrera, Itsasuko gereziaren produkzioa bultzatzeko badago interes ekonomikodun talde bat.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XIX. mendean zehar eta XX. mendearen erdialdera arte, Itsasuko populazioak ez zuen aldaketa nabarmenik izan eta 1.400 lagunen inguruan mantendu zen. 1950eko hamarkadatik aurrera galera txikia izan zuen, baina laster berriro hasi zen biztanleak irabazten eta XXI. mendearen lehen hamarkadan 2.000 biztanleen maila gainditu zuen.

Itsasuko biztanleria
Datuen iturburua: INSEE

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkatea Agintaldia Alderdia
Pierre Iharour 1995-2001
Roger Gamoy 2001-2008
Roger Gamoy 2008-2014

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Itsasuko Maddi[3] eta Ainhoa Sarasua[4] ahizpak, euren Leire Laskarai[5] lehengusinarekin batera. Hirukoak natural ikusten du beste hizkuntzetatik mailegatutako hitzak eta kalkoak izatea. Leirek, baina, euskararen ezagutzaren garrantzian jartzen du azpimarra. Euskal Herriko Ahotsak[6][7] eta Gazte Gara Gazte[8] proiektuetarako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Itsasuko euskara nafar lapurteraren aldaera bat da, sartaldeko azpieuskalkian kokatzen den Sara-Ainhoa bitarteko euskara hain zuzen. Euskara nafarra eta erdialdekoa bezala, nafar-lapurtarra ere bereizgarri gutxikoa da. Egiturari dagokionez, gaur egun batasun eta berdintasun handiko agertzen zaigu, baina hori, gehienbat, azken hamarkadotako bilakaeraren ondorioa da. Lapurdiko eta Nafarroa Behereko euskararen arteko aldea txikia dela esan daiteke, eta horregatik multzo berean biltzen ditu Koldo Zuazok. Multzo honen azpian bi azpieuskalki bereiz daitezke: Sartaldekoa (itsasbazterrean hasi eta Ahetze, Senpere eta Ainhoa bitartekoa hartzen duena) eta Sortaldekoa (Nafarroa Behere osoa eta Lapurdiko ekialdea hartzen duena, zehatzago, Aturrialdeko eta Hazparneko eskualdeak). Azpieuskalki horien artean bada, dena dela, tarteko eremu bat, Uztaritze inguruko hizkerek osatzen dutena. Halakoetan gertatu ohi denez, bateko eta besteko berrikuntzak jaso ditu alderdi horrek, baina, aldiz, ez dauka bertan sortutako bereizgarri askorik. Azpieuskalki bi horietaz gainera, nortasun beteko hizkera bi egon dira, eta gaur egun ere oraindik nola edo hala badira: Amikuztarra (Nafarroa Behereko gainerako hizkeretatik zerbait bereizita eta Zuberoakotik gertu egon da) eta Kostatarra (Lapurdiko itsasbazterrean mintzatu da eta eskualde horretako bizilagunek hartu-eman estua eduki dute Gipuzkoako eta Nafarroako.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argazki galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Itsasuar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Itsasu Aldatu lotura Wikidatan
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Lapurdi