Abandoko Indalecio Prieto geltokia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Koordenatuak: 43°15′39″N 2°55′39″W / 43.260724°N 2.927562°W / 43.260724; -2.927562

Abando Indalecio Prieto / Abando
Bilbao Abando 16-07-2008 001.jpg

Abando geltoki mapa.svg
Abando Indalecio Prieto geltokia eta mapa
Kokapena
Helbidea Plaza Biribila, 2; 48002
Udalerria Bilbo,  Bizkaia
Abandoko Indalecio Prieto geltokia non dagoen adierazten duen Bilbo erdiguneko mapa
Geltokiaren datuak
Kodea Adif: 13200
Metro: ABA
Gunea Renfe: 0 gunea
Metro: A gunea
Irekiera 1948
Bidaiariak Metroa: 5.948.390 (2013)[1]
Renfe Aldiriak: 5.699.638 (2011)[2]
Renferen Distantzia Luzeak: 251.770 (2011)[3]
Irisgarria Geltoki irisgarria
Zerbitzuak Ordainpeko aparkalekua Autobus eta Taxi geralekua Igogailua Komunak Kafetegia Jatetxea Kotxe alokairua Posta bulegoa Dendak Telefonoa Itxaron gela Pertsonadun leihatila
Nasa kopurua 5
Trenbide kopurua 8
Jabea Adif
Eragilea(k) Renfe Operadora, Metro Bilbao, Eusko Trenbideak
Zerbitzuak
Abiadura handia Alvia
Distantzia luzea Arco, Estrella
Distantzia ertaina Renfe Distantzia Ertaina
Renfe Aldiriak C-1 Bilbo-Abando - Santurtzi
C-2 Bilbo-Abando - Muskiz
C-3 Bilbo-Abando - Orduña
Metroa L1 Etxebarri - Plentzia
L2 Basauri - Kabiezes
Tranbia A Atxuri - La Casilla
Renfe Feve Bilbao La Concordia - Balmaseda
Bilbao La Concordia - Karrantza
Bilbao La Concordia - Santander
Bilbao La Concordia - León
Bizkaibus A2314 Bilbo - Erandio Goikoa - EHU
A2322 Bilbo - Astrabudua - EHU
A2324 Bilbo - EHU (Enekuritik)
A3115 Bilbo - Santurtzi
A3122 Bilbo - Sestao - Errepelega
A3136 Bilbo - Barakaldo (Errekaortutik)
A3137 Bilbo - Barakaldo (H. Amezagatik)
A3144 Bilbo - Barakaldo (Ugartetik)
A3151 Bilbo - Santurtzi - Portugalete (A-8)
A3336 Muskiz - Bilbo (Ortuellatik)
A3337 Muskiz - Bilbo (N-634tik)
A3340 Muskiz - Abanto - Bilbo (A-8)
A3514 Bilbo - Zornotza - Gernika
A3515 Bilbo - Zornotza - Gernika - Bermeo
A3521 Bilbo - Santa Marina Ospitalea
A3911 Durango - Lemoa - G. Ospitalea - Bilbo
A3912 Eibar - Lemoa - G. Ospitalea - Bilbo
A3917 Zeanuri - Lemoa - G. Ospitalea - Bilbo
A3925 Ubide - Otxandio - Lemoa - Bilbo
Bilbobus A1 Asunción - Plaza Biribila
A2 Solokoetxe - Plaza Biribila
A5 Prim - Plaza Biribila
G2 Otxarkoaga - Plaza Biribila
G3 Larraskitu - Plaza Biribila
G4 Abusu - Plaza Biribila
G5 San Adrián / Miribilla - Plaza Biribila
G6 Zorrotza - Plaza Biribila
G7 Mina del Morro - Plaza Biribila
G8 Arangoiti - Plaza Biribila
Bestelakoak Taxi

Abando Indalecio Prieto, Bilbo-Abando, Abandoko, edota Iparreko geltokia izenez ere ezaguna, Bilboko tren geltokirik garrantzitsuena da, eta Abandoko barrutian kokatzen da. Eraikina, Alfonso Fungairiño arkitektoak estilo klasizistan eraikia, 1948an inauguratu zuen RENFEk, eta gaur egun eraikinaren jabea Adif enpresa publikoa da. Eraikina Hurtado Amezaga kalean zehar hedatzen da, eta sarrera Plaza Biribilean dauka. Bilbon trenbidea ezarri zenetik geltoki nagusia da.

Geltokiak Renfe Operadora enpresaren aldirietako, distantzia ertaineko eta distantzia luzeko zerbitzuak biltzen ditu. Bestalde, Bilboko metroak badu sarrera bat geltokiaren barruan dagoen Vialia merkataritza-gunean. Geltokiaren kanpoaldean Euskotren Tranbia eragilearen Abando geralekua dago, eta Feveren Bilbao-Concordia geltokia ere Abandoko geltokiaren parean dago. Gainera, Abiadura Handiko Trenak Bilbon izango duen geltokia izango da.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltokiko beiratea

1863ko martxoaren 1.an trenbidea Abandoko elizatera heldu zen, garaian udalerri independientea zena, Bilbo eta Urduña lotuko zituen trenbidea eraikitzearekin batera. Hala, Bizkaia eta Meseta Miranda Ebrotik lotzeko nahia gauzatu zen, eta geroago trenbidea Castejónera luzatu zen.[4] Trenbidea eraiki zuen konpainia Tudelatik Bilborako Burdinbidea izan zen. Konpainiaren ingeniari nagusia Charles Blacker Vignoles zen, eta honek proiektatu zuen geltokiaren eraikina, estilo ingelesean.[5]

1865 urtean Tudelatik Bilborako Burdinbidearen konpainiak porrot egin ondoren Bilboko Bankuak bere esku hartu zuen.[6] 1878an trenbidea Norte konpainiaren menpe gelditu zen, hortik geltokiari Iparreko geltokia izenez ezagutzea.

1941an RENFE enpresa publikoa sortzearekin batera trenbidea eta geltokia azken konpainia honen esku gelditu zen. RENFEk geltoki berria eraikitzea erabaki zuen, garaiko geltokiaren narriadura zela eta. Geltoki berriak neurri handiagoak edukiko zituen, eta hainbat saiakeraren ondoren Alfonso Fungairiño arkitektoaren proiektua aurrera eraman zen.[7] Orduko orubea hustu zen, geltokia eraitsiz, eta 1948an inauguratu zen geltoki berria. 80ko hamarkada arte geltokiak hasierako itxura mantendu zuen, baina 1983ko uholdeen ostean berregituraketa handia jasan zuen. Eskailera mekanikoak jarri ziren, eta baita Agustin Ibarrolaen hainbat eskultura ere. 1996an geltokian lehenengo Vialia merkataritza-gunea ezarri zen, geroago Espainiako tren geltoki askotara hedatu zena. 1999an Renfeko Aldirien Hegoaldeko Saihesbidea egitearekin batera geltokia berriro ere aldatu zen, Abando Olabeagako geltokiarekin lotuz. Urte berean estalkia, egitura metalikoak eta nasen argiztapena berritu ziren.

2005eko urtarrilaren 1.tik trenbidea eta geltokiaren jabea Adif enpresa publikoa da.

2010ean Euskal Ya geltokira heltzeko proiektua aurkeztu zen, zeinaren arabera trenbideak lurperatuko baitziren, eraikin berria eraiki eta estalkia eraitsiko zen. Lurpeko solairu batean Feveren trenak, gaur egun Bilbo-Concordia geltokira heltzen direnak, Abandoko geltokian bateratuko ziren Renfeko Aldirikoen trenekin batera, eta horren behean abiadura handiko eta distantzia erdiko trenak batuko ziren.[8]

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aldiri zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jatorria/Helmuga < Linea > Jatorria/Helmuga
Plentzia Moyua Mb1icono.png Casco Viejo Etxebarri
Kabiezes Moyua Mb2icono.png Casco Viejo Basauri
Santurtzi Zabalburu C-1 red.svg Linearen hasiera
Muskiz Zabalburu C-2 green.svg Linearen hasiera
Linearen hasiera C-3 light blue.svg Miribilla Orduña
La Casilla Pío Baroja ETaicono.png Arriaga Atxuri

Bilboko metroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Abando Bilboko metroko geltoki bat da, 1995eko azaroaren 11n inauguratua. Metro sare osoko geltokirik erabiliena da, bertatik 6.569.655 bidaiari igarotzen baitira urtean.

Sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Aiga escalator down inv.svg Galtzara Nagusia Kalea, 1, Plaza Biribila (Gran Vía/Plaza Circular irteera)
  • Aiga escalator down inv.svg Renfe geltokia (Abando - Renfe irteera)
  • Aiga stairs down inv.svg Berastegi Kalea, 1 (Berastegi irteera)
  • Aiga elevator inv.svg Sarbide irisgarria Galtzara Nagusia Kalea, 1 (Gran Vía/Plaza Circular irteera)

Gaueko sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Aiga escalator down inv.svg Galtzara Nagusia Kalea, 1, Plaza Biribila (Gran Vía/Plaza Circular irteera)
  • Aiga elevator inv.svg Sarbide irisgarria Galtzara Nagusia Kalea, 1 (Gran Vía/Plaza Circular irteera)

Renfe Aldiriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko Renfe Aldiriak sareko hiru bideek geltoki honetan dute amaiera. Trenak goiko solairura iristen dira, 1 - 5 trenbideen artean kokatuz.

Geltokia 0 gunean dago.

Sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Aiga escalator up inv.svg Goiko solairua, eskuinaldean
  • Aiga elevator inv.svg Sarbide irisgarria Vialia geltokia (2 igogailu)
  • Aiga parking inv.svg Sarbide irisgarria Bailén kalea, Correos ondoren

Distantzia ertaineko eta luzeko zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilbotik abiatzen diren Renfe eragilearen distantzia ertaineko eta luzeko tren guztien jatorria geltoki hau da. Trenak goiko solairuko ezkerraldetik irtetzen dira. Hurrengo lineak ibiltzen dira gaur egun:

Tren mota Jatorria Tarteko geltokiak Helmuga Oharrak
MD Bilbo-Abando Laudio/Llodio Miranda de Ebro Soilik ostiraletan eta igandetan
Ostiraletan tren bakarra dago, Miranda - Bilbo zentzuan
Igandetan bi tren daude, Bilbo - Miranda zentzuan
Alvia Bilbo-Abando Miranda de Ebro • Burgos-Rosa de Lima • Valladolid-Campo Grande • Segovia-Guiomar Madrid-Chamartín Zentzu bakoitzeko 2 tren egunero
Valladoliden trenbide zabaleraren aldaketa egiten da
Alvia Bilbo-Abando Miranda de Ebro • Haro • Logroño • Calahorra • Alfaro • Castejón de Ebro • Tudela de Navarra • Zaragoza-DeliciasLleida PirineusCamp de Tarragona Bartzelona-Sants Zentzu bakoitzeko 2 tren egunero
Zaragozan trenbide zabaleraren aldaketa egiten da
Arco Bilbo-Abando Laudio/LlodioMiranda de Ebro • Burgos • Palencia • Sahagún • León • Astorga • Bembibre • Ponferrada •
O Barco de Valdeorras • A Rúa-Petín • Monforte de Lemos • Ourense • Guillarei • Redondela de Galicia
Vigo-Guixar Zentzu bakoitzeko tren 1 egunero
Coruña eta Hendaiarako lotura dago
Alvia Bilbo-Abando Miranda de EbroLogroñoTutera • Calatayud • Córdoba Central • Antequera-Santa Ana Málaga-María Zambrano 2013ko uztailaren 12tik irailaren 8ra arte ibiliko da
Bilbotik Málagara astearte eta ostegunetan ibiltzen da
Málagatik Bilbora asteazken eta ostiraletan ibiltzen da
Alvia Bilbo-Abando Miranda de EbroBurgos Rosa de LimaValladolid Campo Grande • Córdoba Central • Antequera-Santa Ana Málaga-María Zambrano 2013ko uztailaren 12tik irailaren 8ra arte ibiliko da
Bilbotik Málagara ostiraletan ibiltzen da
Málagatik Bilbora igandetan ibiltzen da

Argazki galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Metro Bilbao, «Memoria 2013», http://www.metrobilbao.net/download?id=10231&model=PdfDocument. Noiz kontsultatua: 2014-06-14 .
  2. (Gaztelaniaz)  Observatorio del Ferrocarril en España, «Informe 2011» (PDF), http://www.observatorioferrocarril.es/archivos/Ofe2011/02Transporte_viajeros.pdf. Noiz kontsultatua: 2014-07-12 .
  3. (Gaztelaniaz)  Observatorio del Ferrocarril en España, «Informe 2011» (PDF), http://www.observatorioferrocarril.es/archivos/Ofe2011/02Transporte_viajeros.pdf. Noiz kontsultatua: 2013-07-30 .
  4. (Gaztelaniaz)  Spanishrailway, «Castejón de Ebro a Bilbao (vía Logroño y Miranda de Ebro)», http://www.spanishrailway.com/capitulos_html/castejondeebroabilbao.htm. Noiz kontsultatua: 2013-08-17 .
  5. (Gaztelaniaz)  Hiru.com, «Patrimonio histórico de Euskadi, Estación de Abando», http://www.hiru.com/arte/patrimonio-industrial/-/journal_content/56/10137/4631322. Noiz kontsultatua: 2013-08-17 .
  6. (Gaztelaniaz)  AFERiooja, «Historia del Tudela-Bilbao», http://aferioja.es/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=41. Noiz kontsultatua: 2013-08-17 .
  7. (Gaztelaniaz)  Adif, «Estación de Abando Indalecio Prieto» (PDF), http://prensa.adif.es/ade/u08/GAP/Prensa.nsf/0/612CAC14B850F774C125758B0038CACF/$file/ABANDO%20INDALECIO%20PRIETO.pdf?OpenElement. Noiz kontsultatua: 2013-08-17 .
  8. (Gaztelaniaz)  El Correo Digital, «El TAV cerrará la última gran trinchera de Bilbao», http://www.elcorreodigital.com/vizcaya/20100116/vizcaya/cerrara-ultima-gran-trinchera-20100116.html. Noiz kontsultatua: 2013-08-17 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Abandoko Indalecio Prieto geltokia Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa