Urduña

Urduña
Bizkaia
Urduña udalerriaren ikuspegi orokorra.
Izen ofiziala	Urduña / Orduña
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Bizkaia Nerbioi ibarra
Alkatea	Carlos Arranz (Bildu)
Herritarra	urduñar
Koordenatuak	42°59′45″N 3°0′30″W
Eremua	33,49 km2
Garaiera	293 m
Distantzia	38 km Bilbora
Posta kodea	48460
Biztanleria	4.237 bizt. (2012)
Dentsitatea	126,52 bizt./km²
Sorrera	1229
http://www.urduna.com/

Urduña (ofizialki ele bietan Urduña / Orduña) Bizkaiko udalerria da, Nerbioi ibarrean dagoena. Urduña geografikoki Araban kokaturiko Bizkaiko exklabea da, Burgosekin muga egiten duena. Horrela, Arabako Aiaraldea eskualdeko herritzat ere har daiteke, arrazoi geografikoak direla medio. Urduña da hiri titulua duen Bizkaiko biztanlegune bakarra.

Geografia

Urduñako udaletxea

Udalerri mugakideak

• Mendebaldean: Junta de Villalba de Losa, Berberana (Burgos) eta Aiara.
• Iparraldean: Aiara eta Amurrio.
• Ekialdean: Amurrio eta Urkabustaiz.
• Hegoaldean: Amurrio.

Kontzejuak

Urduñako udalerriaren barnean, Urduñako Hiriko eremuaz gain, Belandia, Lendoñobeiti, Lendoñogoiti eta Mendeika kontzejuak daude. Zentzu honetan, Urduña da bere mugen barnean izaera administratiboa duten herriak dituen udalerri bakarra Bizkaian.

Halaber, Urduñako Komunitatea izeneko elkargo lur eremu bat dago udalerri honetan. Elkargo lur hau Junta de Villalba de Losa (Burgos), Aiara eta Amurrioko udalerriek erabil dezakete.

Urduñako mendaterako errepidea

Ingurune naturala

Gorobel mendilerroaren azpian dago udalerria, Txarlazo mendia gainean daukala. Halaber, Urduñako mendatea urteetan izan da Euskal Herritik Gaztelara joateko bide nagusia.

Demografia

Biztanleak (1900-2008)

Historia

Urduñako Familia Sakratuaren eliza.

Urduña 1229. urtean sortu zen hiribildu bezala, Bizkaiko jaurerriaren seigarren Jauna zen Lope Diaz de Harok hiri-gutuna eman zionean. Gaztelako Erresuman ekoizten zen artilea hiribildu honetatik garraiatzen zuten Ipar Europarako bidean. Hori dela eta, Enrike IV.ak Bizkaiko Jaurerriko hiri izendapena eman zion. 1535. urtean sute handi batek hiri osoa kiskaltzeko zorian egon zen.

XVIII. mendean Urduña Gaztelarekin lotzen zuen bidea hobetu zuten eta 1774. urtean irekia izan zen. Halaber, aduana bat eraikitzeari ekin zioten eta 1792an bukatu zituzten lanak. Aduanak merkataritza gune garrantzitsua bihurtu zuen Urduña.

XIX. mendean Urduñak gainbeheran sartu zen bi arrazoi nagusigatik. Alde batetik, garai horietan izandako gerren ondorioz, eta bestetik 1841. urtean aduanak itsasaldean ezarri zituztelako. Halaber, karlistaldien porrotak foruen galera ekarri zuten.

XX. mende hasieran hiriak izaera turistikoa hartu zuen, La Muerako bainuetxearen bidez. Halaber, Antiguako pasealekuan eraikin berriak egin zituzten. XXI. mende hasieran, hiriaren erdialdeko plazan kokaturiko aduana zaharra, bainuetxe bilakatu zen.

Politika

Urduña geltokia

Alkateak

Alkatea	Agintaldia	Alderdia
Koldo Xabier Egiluz Isusi	1999-2003	EAJ
Ricardo Gutiérrez Tellaetxe	2003-2007 2007-2011	EAJ
Karlos Arranz Diego	2011-2015	Bildu

Kirolak

Urduñako udal pilotalekua 1931. urtean eraiki zen. 40 metro luze da eta 1983. urtea geroztik teilatua du. Udal igerilekuei dagokienez, hiru ditu: 50 metro luzerakoa (olinpiarra), 25 metrokoa eta haurrentzakoa.

Urduñar ezagunak

• Juan Ortiz de Zarate (1521-1576), konkistatzaile eta kolonizatzailea.
• Juan de Garay (1528 - 1583), esploratzaile eta kolonizatzailea.

Ikus, gainera

• Enklabea

Kanpo loturak

• (Euskaraz)(Gaztelaniaz) Urduñako Udalaren webgunea