Euskal Herriko mendiak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Ailuitz mendia, Bizkaian
Txindoki mendiaren ikuspegia Lazkaomenditik (Lazkao).

Euskal Herria oso herri menditsua da. Mendilerro gehienak mendebalde-ekialde ardatzean kokatzen dira. Arrokarik garrantzitsuena kareharria da, baina badira beste material batzuetaz osatutako mendiak, adibidez Aiako Harria granitoz osatuak daude.

Euskal Herriko mendirik altuenak Pirinioetan daude, garaiena Hiru Erregeen Mahaia izanik. Mendilerro hori itsasoan bertan jaio eta ekialderantz igotzen doa, Orhi delarik 2.000 metrotik gaindi dagoen lehenengo mendia.

Araba eta Nafarroako hegoaldean Kantauriar mendilerroaren ekialdeko muga dago. Kodes eta Toloño mendilerroak Kantauriar mendilerroaren parte dira.

Bi mendilerro garrantzitsu horien artean Euskal Herriko arkuko mendiak daude, ekialde-mendebalde orientazio orokorra duten mendilerroak. Besteak beste, Urbasa, Andimendi, Aralar, Anbotoko mendilerroa, Ordunteko mendilerroa eta Aizkorri dira horien adibide.

Euskal Herriko mendirik altuenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek dira Euskal Herriko 20 mendirik altuenakː


izena itsas mailaren gainetiko altuera honako erakunde administratiboan dago koordenatuak irudia
Hiru Erregeen Mahaia 2446 Erronkari 42° 55′ 13″ N, 0° 44′ 34″ W / 42.920386111111°N,0.74281666666667°W / 42.920386111111; -0.74281666666667
Pic and table de trois rois.jpg
Ezkaurre 2050 Erronkari
Huescako probintzia
42° 51′ 15″ N, 0° 50′ 24″ W / 42.85416667°N,0.84°W / 42.85416667; -0.84
Peña Ezcaurri.JPG
Arlas 2044 Pirinio Atlantikoak
Nafarroako Foru Erkidegoa
42° 58′ 05″ N, 0° 45′ 10″ W / 42.968055555556°N,0.75277777777778°W / 42.968055555556; -0.75277777777778
Arlas.JPG
Orhi 2017 Zuberoa
Nafarroako Foru Erkidegoa
42° 59′ 23″ N, 1° 00′ 18″ W / 42.989627777778°N,1.0049527777778°W / 42.989627777778; -1.0049527777778
Pic d Orhi.png
Kartxela 1982 Zuberoa
Nafarroako Foru Erkidegoa
42° 57′ 09″ N, 0° 53′ 18″ W / 42.9525°N,0.88833333333333°W / 42.9525; -0.88833333333333
Trikuharria Kartxelapean.jpg
Txamantxoia 1945 Nafarroako Foru Erkidegoa 42° 54′ 12″ N, 0° 48′ 56″ W / 42.9033°N,0.815556°W / 42.9033; -0.815556
Txamantxoia pena del rey.jpg
Otsogorrigaña 1922 Zuberoa
Nafarroako Foru Erkidegoa
42° 57′ 27″ N, 0° 55′ 07″ W / 42.9575°N,0.91861111°W / 42.9575; -0.91861111
Barazea 1893 Zuberoa 42° 57′ 54″ N, 0° 54′ 16″ W / 42.965°N,0.90444444°W / 42.965; -0.90444444
Lakhura 1877 Zuberoa
Nafarroako Foru Erkidegoa
Zazpigaina 1768 Zuberoa 42° 59′ 49″ N, 1° 01′ 01″ W / 42.99694444°N,1.01694444°W / 42.99694444; -1.01694444
Belaiko lepoa 1727 Erronkari
Zuberoa
42° 57′ 35″ N, 0° 53′ 45″ W / 42.95971389°N,0.89589167°W / 42.95971389; -0.89589167
Kalbeira 1686 Erronkari
Ansó
42° 48′ 08″ N, 0° 51′ 38″ W / 42.802247222222°N,0.86048611111111°W / 42.802247222222; -0.86048611111111
Bizkarze 1656 Zuberoa 43° 00′ 15″ N, 1° 02′ 38″ W / 43.0042°N,1.04389°W / 43.0042; -1.04389
Pic de Bizkarzé.jpg
Peñablanca 1583 Erronkari 42° 51′ 31″ N, 0° 58′ 19″ W / 42.85861111°N,0.97194444°W / 42.85861111; -0.97194444
Aitxuri 1551 Gipuzkoa 42° 57′ 36″ N, 2° 19′ 43″ W / 42.96°N,2.328611°W / 42.96; -2.328611
Urbia 2.JPG

Pirinioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Pirinioak»
Pirinieok Iberiar penintsula Europatik bereizten dute. Euskal Herria mendilerroaren mendebaldean dago

Pirinioak Iberiar penintsula eta Europako kontinentearen artean kokatutako mendilerroa da. 415 kilometrotan zehar hedatzen da mendebaldeko Bizkaiko golkotik (Ozeano Atlantikoan) sortaldeko Creuseko lurmuturrera (Mediterranear itsasoan) eta erdialdean 150 km-ko zabalera du. Mendebaldeko muturrean Euskal Herria kokatua dago.

Euskal Herriko Pirinioetan, mendirik altuenak hauek dira:

Lehenengoa, era berean, Euskal Herriko mendirik altuena da, eta Aragoi eta Bearnorekin muga egiten du.

Kantauriar mendilerroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Kantauriar mendilerroa»
Toloño mendilerroa Kantauriar mendilerroaren ataletako bat da

Kantauriar mendilerroa Espainiako iparraldea eta Euskal Herriko mendebaldean dagoen mendilerroaren izena da. Kantauri itsasoarekiko paralelo doa eta 480 kilometroko luzera du. Euskal Herrian Kodesko mendilerroa eta Toloñoko mendilerroa hartzen ditu bere baitan.

Kodesko mendilerroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Kodesko mendilerroa»

Kodesko mendilerroa Araba eta Nafarroa artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Joar mendia da, 1.418 metrorekin. Bere iparraldeko magalean Kanpezu dago eta hegoaldekoan Aguilar Kodeskoa, Azuelo, Torralba del Rio, Mirafuentes eta Nazar udalerriak daude.

Toloñoko mendilerroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Toloñoko mendilerroa»

Toloñoko mendilerroa Arabako hegoaldean dago eta Arabar Errioxa eta Arabako Lautada bereizten ditu. Mendialdea Kuadrillako mendiguneak daude mendilerro honetan.

Toloño mendiak 1.263 metroko garaiera du.

Euskal Herriko arkua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Euskal Herriko arkua»
Aratz mendia, Araban

Euskal Herriko arkua Pirinioen eta Kantauriar mendilerroaren artean dauden mendilerroek osatzen dute. Altuera ertaineko mendilerroak dira, eta punturik altuena Aitxuri da, 1.551 metrorekin, Aizkorriko mendilerroan. Paraleloak diren bi mendilerro kate ezberdin dira: bata barnealdetik doa, eta bestea kostaldetik.

Aiako harria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aiako harria, eta atzealdean Bizkaiko golkoa.
Sakontzeko, irakurri: «Aiako harria»

Aiako harria Gipuzkoako Oiartzualdea eskualdean dagoen harrizko mendigune bat da. Beste mendi guztiak ez bezala, ez da sortu orogeniagatik, baizik eta granitozko intrusio batengatik.

Hiru haitz nagusiz osaturiko tontor multzoa da:

Lurraldeka[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

http://euskal-herria.org/mendi