Oiartzualdea

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Oiartzualdea
Oarsoaldea
Gipuzkoa, Euskal Herria

Orereta sanmarko 001.JPG

Errenteria.
Kokapena
Gipuzkoa - Oarsoaldearen kokapena.gif
Ezaugarriak
Azalera 116,25 km²
Biztanleria 72.287 (2014)
Dentsitatea 622 biztanle/km²
Udalerriak Errenteria, Lezo, Oiartzun eta Pasaia
Herririk handiena Errenteria (39.808 biztanle)
Webgunea http://www.oarsoaldea.net

Oiartzualdea[1] Gipuzkoako ipar-ekialdean dagoen eskualdea da, hainbatetan Donostialdearen barnean hartzen dena. Euskaltzaindiak «Oiartzualdea» izena onartu duen arren, Oarsoaldea[2][3][4] ere esaten zaio, nahiz eta izenok euskal hizkuntzaren historiaren ikuspuntutik oinarririk ez duten;[5][6] eta, bakanago, Oreretaldea izena ere erabiltzen da.

Gaur egun 70.000 biztanle baino gehiago biltzen ditu.

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oarso, Oarsoaldea eta Oiarsoaldea izenak Plinioren aipamen batean oinarrituz asmatuak dira (zehazki, latinez: Oiasso aipatu zuen Pliniok; eta, Oiartzun haranaz ari dela, «de él hizo mención Plinio, denominándole saltus Oiarso», dio Gorosabel historialariak). Hala ere, aipu horretan oinarrituta «euskarazko» izen horiek asmatu dituztenek ez dituzte euskal hizkuntzak berezko dituen arauak aintzat hartu. Izan ere, ez dute kontuan izan latinak eta gaztelaniak ez dutela euskarazko tz soinua frikaria, eta, ondorioz, s edo z grafiarekin transkribatu behar izan dutela. Eskualdeari euskaraz berez dagokion izena, ondorioz, Oiartzualdea da, eta izen hori gomendatzen du Euskaltzaindiko Onomastika Batzordeak.[5]

Euskaltzaindiko Onomastika Batzordeak dioenez, «[...] erromatar batek Saraus idatziko zuen [euskara batuan Zarautz idazten dena], tz-rik ere ez baitzuten. [...] Argi dago Oarsoaldea erabiltzea Sarausaldea erabiltzearen parekoa dela eta horregatik esan zuen aspaldian gure Akademiak Oiartzualdea dela inguru horren euskal izena».[6]

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oiartzualdeak ekialdean Bidasoa Beherearekin egiten du muga, mendebaldean Donostia eta Buruntzaldearekin, eta hegoaldean Nafarroa Garaiko Leitzaldearekin.

Inguru naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pasaiako badia eta Oiartzungo mendien artean kokatutako eskualdea da, Jaizkibel mendia eskualde honen zati garrantzitsua delarik. Aiako Harriaren natura parkearen zati bat, era berean, eskualde honen parte da.

Udalerriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerria Alkatea Alderdia Biztanleria % Eremua (km²)
1 Lezo Kepa Garbizu EAJ-PNV 6.078 1,9 8,59
2 Oiartzun Jexux Leonet EHBildu 10.056 3,0 59,71
3 Pasaia Izaskun Gomez PSE-EE 16.345 5,1 11,34
4 Errenteria Julen Mendoza EHBildu 39.808 11,9 32,26
Oiartzualdea 72.287 101,90

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oiartzualdeko euskara erdialdeko euskararen (gipuzkera) eta nafarreraren artekoa da, oro har lehena gailentzen bada ere. Eskualdeko ekialdean —Oiartzunen, batez ere— da handiena nafarreraren eragina. Pasaia hartu izan da bi euskalkien arteko mugatzat, azterketa batzuetan.

Erabilerari dagokionez, Oiartzun da erabilera mailarik altuena daukan udalerria. Bestela, zenbait euskal eskola publikoz gain Errenterian bi ikastola (Orereta eta Oiartzo izenekoak), eta Oiartzunen (Haurtzaro) eta Pasaian (Pasaia-Lezo Lizeoa) bana dituzte, eta Errenterian bertso-eskola bat ere.

Garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizarte eta ekonomia mailan, eskualdearen ezaugarriak Donostiatik oso gertu eta ondo komunikatuta egotearen ondorioz markaturik daude. Horrela, sorburua eskualdean duten lau autobus lineaz gain (Pasai Donibane-Donostia; Pasai San Pedro-Donostia; Oiartzun-Donostia; Beraun-Donostia), EuskoTreneko nahiz Renfeko burdinbideek eskualdea Gipuzkoako hiriburuarekin lotzen dute.

Honekin batera, Oiartzualdetik A-8 autopista eta N-I errepidea igarotzen dira, eskualdea Donostia eta Bidaso Beherea nahiz Lapurdirekin lotuz.

Hedabideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eskualde eremuko hedabide nagusiak hauek dira:

Oiartzualdeko herritar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
  2. Oarsoaldea, eskualdeko garapen agentzia
  3. Errenteriako Udalaren webgunea
  4. Lezoko udalaren webgunea
  5. a b Jose Luis LIZUNDIA (Euskaltzaindiko Onomastika Batzordea): «Gipuzkoako eskualde izenez ohar zenbait», Euskera, 2005, 1.
  6. a b Euskaltzaindiko Onomastika Batzordea: «Done Sebastia», Diario Vasco, 2011-08-12.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]