Nabarreria

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu

Nabarreria (testu batzuetan Nafarreria idazkeraz ageri da) Erdi Aroan Iruñeko Katedralaren inguruan sortutako auzoa, nafarrak (alegia, euskaldunak) ziren bertako biztanleak, hortik datorkio izena.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bertan kokatu omen zen Pompaelo erromatarra, garairik oparoena II. mendean bizi izan zuena.

XI. mende hasieran Iruñea populazio txikiko hiri gotortua zen. Aldiz, XI. mende amaieran, Iruñeko Erregeak hiriko bizitza berritzeko eta indartzeko asmoz, iparraldeko jendeari etortzera dei egin zien haiei pribilegioak aitortuz. "Franko" direlakoak (gehienean Okzitaniako Tolosako inguruko herritarrak) merkatari eta artisauak ziren batez ere eta San Zernin (Jaun Done Satordi) burguan bildu ziren. Gero, berriz, San Nikolas burgua sortu zen.

Bada, jatorrizko herritarrek (nafarrak edo euskaldunak) Iruñeko hirigune zaharrean bizitzen jarraitu zuten, eta harrezkero Nabarreria izena izan zuen. Kultura-desberdintasunak ez ezik, nafarren ofizioak xumeak ziren gehienean: etxeko laguntzaileak, abeltzainak, nekazariak... Errege-aginduz, debekatua zuten frankoen ofiziorik ikastea (artisautza eta merkataritza-trebetasunak).

Nabarreria askotan zen gatazketan aldameneko auzategiekin. 1276an, ordea, hiru burgoen arteko gerra bete-betean piztu zen eta San Nikolasek eta San Zerninek, Frantziatik etorritako armada baten laguntzaz, Nafarreria birrindu zuten (Nabarreriako gerra). 50 urte inguruan ez zen etxerik eraiki suntsitutako orubean, harik eta 1324an berreraikuntzari heldu zioten arte.

Hurrengo urteetan, Nabarreriak gorputza hartu zuen berriz ere eta, XV. mendean, aldameneko auzategiak (burguak) beren esklusibotasuna (eta hizkuntza bera) galduz joan ziren. 1423an, Batasunaren Pribilegioa eman zen eta, haren bidez, hiru burguek bat egin zuten eta elkarren arteko mugak legez behintzat hautsi egin ziren, Iruñeko udal bakarra eratuz.

Gaur egun, burgu hura zegoen lekuan, izen bereko Nabarreria kalea dago.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Iruñea