Edukira joan

Burgu

Wikipedia, Entziklopedia askea
Burgu
 Araba, Euskal Herria
Burguko erdigunea

Burguko armarria

Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaAraba
EskualdeaArabako Lautada
Izen ofiziala Elburgo/Burgelu
AlkateaMaria Natividad Lopez de Munain Alzola
(Euzko Alderdi Jeltzalea)
Posta kodea01192
INE kodea01021
Herritarraburguar
Kokapena
Koordenatuak42°50′58″N 2°32′45″W / 42.8495°N 2.5457°W / 42.8495; -2.5457
Map
Azalera32,09 km²
Garaiera615-878 metro
Distantzia12 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria642 (2025:  0)
alt_left 279 (%43,5) (%49,8) 320 alt_right
Dentsitatea20,06 bizt/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]		% 41,84
Zahartze tasa[1]% 23,06
Ugalkortasun tasa[1]‰ 48,28
Ekonomia
Jarduera tasa[1]% 84,27 (2011)
Genero desoreka[1]% -2,74 (2011)
Langabezia erregistratua[1]% 4,98 (2013)
Euskara
Euskaldunak[2]% 32.65 + % 18.07 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [3]%  (2021)
Etxeko erabilera[4]% 8.72 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera data1337
Webguneahttp://ayuntamiento.elburgo-burgelu.com

Burgu[5] (ofizialki Elburgo / Burgelu) Arabako erdialdeko udalerri bat da, Arabako Lautadako kuadrillakoa. Izen bereko herria da udalerriko herriburua, haren mendebaldean dela, Dulantzi ibaiaren eskuin ertzean. Gasteiztik 12 bat kilometro ekialdera dago.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dulantzi ibaiak zeharkatzen du udalerria.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Burguko ikuspegi panoramikoa.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1025. urteko Donemiliagako goldean Burgellu aldaera agertzen da.[6]

Burguren sorreraren agiria galduta dago. Hala ere, geroko agiriek hiribilduaren foru-agiria 1337koa zela argitzen dute, alboko Dulantzi sortu zen urte berekoa.[7]

Banaketa administratiboa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zazpi herrik osatzen dute udalerria:

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tradizionalki nekazaritzari lotutako udalerria izanik, Burguk biztanle asko galdu zituen XX. mendearen bigarren erdialdean. 1990eko hamarkadatik aurrera, berriz, garraiobideen hobekuntzak eta Gasteizen hazkundearen eraginak bultzatuta, biztanle berriak erakarri zituen Burgura.

Biztanleriaren tamainaUrtea100200300400500600700189019201950198020102040BurguBiztanleriaren estatistikaHonako hau Wikidata bidez sortutako biztanleria grafiko automatiko bat da. Aldaketa bat egin beharrez gero, bertan egin dezakezu.
Biztanleriaren tamainaUrtea100200300400500600700189019201950198020102040BurguBiztanleriaren estatistikaHonako hau Wikidata bidez sortutako biztanleria grafiko automatiko bat da. Aldaketa bat egin beharrez gero, bertan egin dezakezu.

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Hauteskundeak Burgun»

2023-2027 legegintzaldia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Burguko pilotalekua eta boulderra.
2023ko hauteskundeen ondorengo Burguko udalbatza
Alderdia 2023ko maiatzak 28
Zinegotziak Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
5 / 7
160 (% 61,30)
Euskal Herria Bildu (EHB)
1 / 7
49 (% 18,77)
Alderdi Popularra (PP)
1 / 7
36 (% 13,79)
Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE)
0 / 7
16 (% 6,13)
Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Burguko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[8]
Moises Diaz de Mendibil Lopez de Uralde[8] 1979 1983 Euzko Alderdi Jeltzalea
Domingo Ruiz de Azua Saez de Gordoa[8] 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea
Francisco Javier Valladolid Ladron de Gebara[8] 1987 1991 Euzko Alderdi Jeltzalea
Alfredo Alday Lopez de Maturana[8] 1991 1995 Euzko Alderdi Jeltzalea
Pedro Fernandez de Lapeña Lopez de Lacalle[8] 1995 1999 Euzko Alderdi Jeltzalea
Pedro Fernandez de Lapeña Lopez de Lacalle[8] 1999 2003 Euzko Alderdi Jeltzalea
Maria Natividad Lopez de Munain Alzola[8][9][10] 2003 2007 Euzko Alderdi Jeltzalea
Maria Natividad Lopez de Munain Alzola[8][11][9][10] 2007 2011 Euzko Alderdi Jeltzalea
Maria Natividad Lopez de Munain Alzola[8][9][10] 2011 2015 Euzko Alderdi Jeltzalea
Maria Natividad Lopez de Munain Alzola[8][9][10] 2015 2019 Euzko Alderdi Jeltzalea
Maria Natividad Lopez de Munain Alzola[8][9][12] 2019 2023 Euzko Alderdi Jeltzalea
Maria Natividad Lopez de Munain Alzola[13][14][15][16] 2023 Jardunean Euzko Alderdi Jeltzalea

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Burguko bolatokia, Kultura Ondasun sailkatua. Herriko Eliza Nagusiaren absidetik hurbil dagoen eraikina da. Oina errektangulu formakoa da eta, hormak, harlangabez eginak. Sabaia, egurrezkoa. Aurreko aldea, hegoaldean, zabalik du eta, bertan, egurrezko hiru zutabe. Zutabeen oinetan, harri bana eta zapata bana. Teilatuak bi aldetara jotzen du eta teilatu gaineko hegia sarrerarekiko paraleloki jarria dago, zutabe lodi batzuez eutsita.[17]
  • Burguko 19. etxea, Kultura Ondasun sailkatua. Herriko ipar-ekialdean dago, errepidetik gertu. Oin errektangularra du eta bi solairu, behekoa eta lehena. Fatxada nagusian, beheko solairua portikoduna da: harrizko zutabeak, fuste ildokatu eta zutabeburu dorikodunak. Goiko aldea, adreiluz eta egurrez itxita dago. Teilatuak bi aldetara jotzen du eta, teilatugaina, fatxada nagusiarekin paraleloan jarria da. Teilatuko hegalen azpiak zuburuz teilatuta daude.[18]
  • Burguko Pikota, Kultura Ondasun sailkatua. Herriko plazan dagoen monumentua da, zutabea, lau harmailaren gainean eta prisma formako oinarria duena. Egurrezko oinarri soila, fuste laua eta zutabeburu dorikoa du. Gaineko aldean puntan bukatutako osagai konikoa du. Gaur egun, haize-orratza eta burdinazko gurutzea ditu gainean.[19][20]
  • Argomaizko paradore edo ostatua. Pizkundeko eraikin handi batean dago, Larreatarren jauretxean, hain zuzen. 1978tik dabil ostatu moduan.
  • Natibitatearen eliza, XIII. mendeko abside aurregotiko bat duena.[21]
  • Arraraingo San Joan baseliza, XII. mendekoa.

Garraioa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:

 Araba Bus
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
4Gasteiz
(geltokia)		Gasteiz (Alas/Boulebard) • Zurbao • Ilarratza • Matauku • Arbulu • Argomaiz • Venta del Patio • Mendixur • Matura • Ozeta • Hermua • Larrea • Axpuru • Barria (bidegurutzea) • Barria (aterpe) • Narbaxa • Arriola • GordoaGalarreta⁠
5Gasteiz
(geltokia)		Gasteiz (Alas/Boulebard) • Gasteiz (Madril/Arantzabela) • Arkauti • Arkauti (Nekazaritza i.) • Arkauti (akademia) • Oreitia • Burgu • Dulantzi • Gauna • Adana • Uribarri Jauregi • Gereñu • Alaitza • Langarika • Gazeo • Agurain • Erdoña • Zalduondo • Araia (Iduia)Araia⁠
6Gasteiz
(geltokia)		Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Argandoña • Andollu • Trokoniz • Ixona • Egileta • Azazeta • Birgaragoien • Birgarabarren • Maeztu • Atauri • Antoñana • Santikurutze Kanpezu (gasolindegia) • Santikurutze Kanpezu (markesina) • Zuñiga • Azedu • Antzin • Mendilibarri • Murieta • Zufia • Zubielki • Lizarra (zezen-plaza)Lizarra
(geltokia)

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:

 Eskualdeko Garraioa
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
7Azilu
Burgu
Dulantzi
Ozeta		Elgea • Marieta • Matura • Mendixur • Gebara • Etura • Audikana • Deredia • Dallo • Arrieta • Txintxetru • Etxabarri Urtupiña • Arbulu • Argomaiz • Gazeta • Añua • Trokoniz • Ixona • Egileta • EretxunAzilu
Burgu
Dulantzi
Ozeta

Bestalde, La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia Burguko Argomaiz herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 4 5 6 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  3. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  5. ↑ Euskaltzaindia: 150. araua: Arabako herri izendegia.
  6. ↑ (Gaztelaniaz) GORROTXATEGI NIETO, Mikel. (2014). «Sobre el topónimo Burgu» Euskera (Bilbo: Euskaltzaindia) 59, 1: 340-343. ISSN 0210-1564..
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Introducción histórica sobre la concesión de privilegios de villazgo», Burguko Udalaren webgunea.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-04-05).
  9. 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) «La alcaldesa más veterana de Álava dejará el cargo para ser directora foral de Medio Ambiente» El Correo 2019-07-20 (kontsulta data: 2023-07-12).
  10. 1 2 3 4 «"Emakumeon lana ez da gizonek daramaten ildoa errepikatzea" - Araba» Alea 2019-10-16 (kontsulta data: 2023-07-12).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Por orden de la señora alcaldesa.» El Correo 2008-04-27 (kontsulta data: 2023-07-12).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «EH Bildu refuerza su poder municipal en la Llanada alavesa» Diario de Noticias de Álava 2023-05-29 (kontsulta data: 2023-08-03).
  13. ↑ «EH Bildu nagusitu da Lautadan, Aguraingo alkatetza eskuratuta» Alea 2023-05-29 (kontsulta data: 2023-07-12).
  14. ↑ «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» Orain 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-11-16).
  15. ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (kontsulta data: 2025-12-02).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Hablamos con Nati López de Munain, alcaldesa de Elburgo» Radio Gorbea 2025-06-13 (kontsulta data: 2025-12-02).
  17. ↑ Burguko bolatokiaren izendapena EHAAn[Betiko hautsitako esteka]
  18. ↑ Burguko 19. etxearen izendapena EHAAn[Betiko hautsitako esteka]
  19. ↑ Burguko Pikutaren izendapena EHAAn[Betiko hautsitako esteka]
  20. ↑ (Gaztelaniaz) «Urkamendiak Euskal Herrian» Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2024-10-22).
  21. ↑ Portilla, Micaela Josefa. (1967-2001). Catálogo Monumental Diócesis de Vitoria. I - IX Publicaciones del Obispado de Vitoria y de la Obra Cultural de la Caja de Ahorros Municipal de Vitoria.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Arraraingo San Juan ermita - Bisita birtuala
  • (Gaztelaniaz) Burguko Udalaren webgunea
  • (Gaztelaniaz) Ainhoa AROZAMENA AYALA: «Elburgo/Burgelu», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
  • Wd Datuak: Q1382246
  • Commonscat Multimedia: Elburgo-Burgu / Q1382246
  • Wikibooks Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Burgu
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Burgu&oldid=10494045"(e)tik eskuratuta