Arabiar Liga

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Arabiar Liga
جامعة الدول العربية
ʻat ad-Duwal al-ʻArabiyya
Flag of the Arab League.svg
Egoitza Kairo (Egipto)
Kideak 22 arabiar estatu
Idazkari Nagusia Amr Moussa
Sorrera 1945eko martxoaren 22a
Arab League (orthographic projection) updated.svg
Erakundearen webgunea

Arabiar Estatuen Liga (izen ofiziala) edo Arabiar Liga (arabieraz: جامعة الدول العربية), arabiar estatuak batzen dituen erakundea da. 1945eko martxoaren 22ean sortu zuten zazpi arabiar estatuk (Egipto, Irak, Transjordania, Libano, Saudi Arabia, Siria eta Yemen). Helburu nagusi hau du:

« Arabiar herrialde guztien ongizate orokorrarentzat bide izan, arabiar herrialde guztientzat izate hobeak ziurtatu, arabiar herrialde guztien etorkizuna bermatu eta arabiar herrialde guztien nahiak eta itxaropenak bete.  »

Ligaren egoitza egonkorra Kairo hirian dago, Egipton. 1979tik 1989ra bitartean Tunisen izan zuen egoitza, Egipto erakundetik bota baitzuten.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arabiar Estatuen Liga, edo Arabiar Liga, 1943an Egiptok egindako deialdi baten ondorioz sortu zen. Egiptok proposatu zuen arabiar herrialde guztiak bilduko zituen erakunde bat sortzea, beren interesak aldezteko. Izan ere, garai hartan egoera nahasia zen Ekialde Hurbilean eta gainerako eremu arabiarretan (Bigarren Mundu Gerra, kolonien askatasuna, sionismoa, etab.).

Egoera horretan sortu zen, beraz, Liga, arabiar herrialde zapalduen askatasuna lortzeko eta Palestinan estatu juduaren sorrera saihesteko. 1950. urtea arte laguntza militarra eman zioten elkarri Ligako herrialdeek, baina gerora merkataritzan eta ekonomian nabarmendu zen elkartasun hori.

Bestalde, ekimen politikoak koordinatzeko edo elkarren arteko liskarrak konpontzeko gune gisa agertu zen hasieratik, baina huts egin zuen arabiar munduan ekimen bateratuak aurrera eramateko ahaleginean, herrialde bakoitzak bere interesak izaki. 1976an Palestinaren Askapenerako Erakundea onartua izan zen, eta handik bi urtera krisi larria gertatu zen erakundean, Egipto palestinarren etsai Israelengana hurbildu eta harekin Camp Davideko hitzarmena sinatu zuelako; gorabehera horren eraginez Egipto erakundetik egotzi zuten 1978an, baina 1987an arabiar buruzagiek berriro harremanak berreskuratu zituzten Egiptorekin, eta hurrengo urtean onartu zuten Ligan atzera.

1990eko hamarraldian Ekialde Hurbileko bake hitzarmenen bultzatzaile nagusia izan zen Arabiar Liga, eta nazioetako eta nazioarteko hainbat erakundetan arabiar munduaren interesen aldezle eta ordezkari izan zen. Horretarako ezinbestekoa izan zen Golkoko gerraren garaian Kuwaiten burujabetasunaren alde egin izana eta Estatu Batuak buru zituen nazioarteko koalizioaren alde agertu izana, Iraken erasoen aurrean.

Gaur egun Arabiar Ligaren lan aipagarrienak gizarte, kultura, ekonomia eta politikaren alorrean antolaturiko egitasmoak dira. Alde horretatik garrantzi handiko lana egiten ari da arabiar ondare kulturala babesten eta berreskuratzen, alfabetatze eta eskolatzearen alorrean, gizarteko zenbait arazoren kontrako lanean (droga…) eta emakumearen integrazioaren aldekoan. Bestalde, zenbait bitartekaritza eta lekuan lekuko hitzarmenak lortzeko lagungarri izan da, adibidez Arabiar Ekimen Ekonomiko Bateratua osatzeko, zeinetan jaso baitira erakundearen elkarlan ekonomikoaren oinarriak.

Egitura eta antolaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ligako herrialde guztiek osaturiko Kontseilua da erakundearen organo nagusia; herrialdeez gainera 15 batzordek osatzen dute Kontseilua, hainbat gairen inguruko (finantzak, ekonomia, komunikazioak, etab.) aholkularitzan dihardutenak.

Herrialde bakoitzak boto bana du eta gehiengoz hartzen dira erabakiak, nahiz eta botoa ematen duenak bakarrik bete behar dituen erabakitakoak. Bi bilera egiten dira urtean, gutxienez, eta bilkura bereziak egin daitezke bi kidek gutxienez hala eskatuz gero.

Kontseiluaren erabakiak aurrera eramateaz eta administrazioaz Idazkaritza Orokorrak du ardura nagusia, Idazkari Orokorra duela buru. Bost urtez behin hautatzen da idazkaria, Kontseiluaren eta idazkaritzaren bidez, eta zenbait alorretan eskumenak dituzten hainbat sailetatik (ekonomia, legegintza, politika) jasotzen du laguntza bere lana aurrera eramateko. Erakundeak baditu, orobat, zenbait organismo eta agentzia, adibidez Ekonomia eta Gizarte Garapenerako Arabiar Funtsa, Arabiar Batasun Ekonomikoaren Kontseilua, Arabiar Diru Funtsa etab.

Kideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arabiar Ligako kideak (eta onartze data):

2003. urtean Eritrea batu zitzaion erakundeari, begiraletzat.

Egiptok Israelekin erlazio diplomatikoak ezartzeak ekarri zuen herrialde hori kanporatzea 1979tik 1989ra bitartean.

Arabiar Ligako idazkari nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Arabiar Liga Aldatu lotura Wikidatan