Bergen

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau Norvegiako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bergen (argipena)».

Bergen

Bergen
Bergen hiriko hainbat irudi. Goialdean hiriko erdigunea. Erdialdean (ezkerra): Buekorps direlakoen kale martxa. Erdialdean (erdialdea): Gamlehaugen. Erdialdean (eskubia): Bryggen auzoko egurrezko etxe koloretsuak. Behealdean: Fyllingsdalen.
bandera

armarria

Estatua NorvegiaNorvegia
Konderria Hordaland våpen.svg Hordaland
Alkatea Gunnar Bakke
Koordenatuak

60°23′33″N 5°19′24″E / 60.39250°N 5.32333°E / 60.39250; 5.32333Koordenatuak: 60°23′33″N 5°19′24″E / 60.39250°N 5.32333°E / 60.39250; 5.32333

Bergen non dagoen adierazten duen Norvegiako mapa
Bergen
Eremua 465 km²
Biztanleria 250,000 bizt. (2008)
Dentsitatea 0,54 bizt./km²
http://www.bergen.kommune.no

Bergen (Speaker Icon.svg Bergen (i · ?)) Norvegiako bigarren hiria da. 267.600 biztanle ditu (2012ko abenduaren 18an). Hiri edo udalerri bat izateaz gain Hordaland konderriko hiriburua ere bada. Bergen Handia eta Bergen Hiriguneak bere barnean landa eta baserri kokaguneak ere hartzen ditu, 2012ko abenduko erroldaren arabera 393.500 biztanle zituen. Hiriguneak 465 kilometro karratuko lurrazala dauka eta Bergenshalvøyeneko penintsulan kokatua dago. Erdigunea eta iparraldeko lurraldeak Byfjorden daude, aldiz, aldiriak irla ezberdinetan banatuta aurki daitezke. Bergen zazpi mendiak izenagatik ezaguna den mendiengatik inguratua dago eta Hordalanden administrazio zentroa da, honez gain zortzi udalerriz osatua dago Arna, Årstad, Åsane, Bergenhus, Fana, Fyllingsdalen, Laksevåg and Ytrebygda.

Merkataritza Bergenen 1020.urtean hasi baina hiriguneak ez zuen 1070erarte bat egin. 1217tik 1299ra, Norvegiaren hiriburu izan zen eta 13.hamarkadatik aurrera Liga Hanseatikoaren departamentu bilakatu zen. 1789rarte Bergenek Ipar Norvegiaren eta atzerriaren arteko merkataritza eskubide esklusiboak izan zituen. Bryggenen aurkitzen diren kaiak, Gizateriaren ondare dira. Hiria sute ezberdinak sufritu zituen. Norvegiako ekonomia eskola, 1936an sortu zen eta Bergengo Unibertsitatea, 1946an. 1831tik 1972ra Bergen independentea izan zen, beste udalerriekin bat egin zuen arte.


Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bergen Norvegiako hego-mendebaldeko kostaldean dagoen Hordaland konderrian dago, itsas ertzean bertan, ia itsasoaren altuera berean (7 m), zazpi mendiren magalean: Fløyen, Ulriken… Itsasertzean kokatuta eta mendiz inguratuta dagoelako, ez da oso hiri hotza izaten, gainontzeko Norvegiarekin alderatzen badugu behintzat, eta ez da askotan jaisten 0º–z behetik.

Bergen hiriaren klimagrama.

Oro har, Bergengo klima ozeanikoa da, hezea. Uda epelak izaten ditu eta ekainetik abuztura 20ºtara iristen da. Neguak, azarotik martxoa bitarte, hotzak.

Baina Bergen zerbaitekin lotzen bada, hori euriarekin dugu. Oso ezaguna bilakatu da jasotzen duen prezipitazio-kopuruagatik. Estatistikoki mundu osoan euri gehien jasotzen duen hiria da Bergen: hainbatetan etengabeko euri egunak jasaten ditu, asteak eta asteak atertu gabe. 2011 urtean, adibidez, 268 egunetan euria egin zuen.

Datu klimatikoak (Bergen (1961–1990))
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 3.6 4.0 8.9 12.1 15.0 16.8 19.6 18.4 15.2 11.2 6.9 4.7 10.5
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) −0.4 −0.5 3.1 5.0 7.2 10.2 11.5 11.6 9.1 6.6 2.8 0.6 5.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 190 152 170 114 106 132 148 190 283 271 259 235 2250
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) 21 17 19 17 17 16 18 19 23 24 22 22 235
Eguzki orduak 18.6 56.5 93.0 147.0 186.0 195.0 180.4 166.6 87.0 58.9 24.0 9.3 1179.3
Iturria: [1]

Turismoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bergen Norvegiako hiririk dotore eta politenetako bat dela esan daiteke, horren ezagunak diren fiordoen sarrera-gune bilakatu dena eta, horren eraginez, itsas bidaietako Europako porturik garrantzitsuenetakoa. Bertan Gizateriaren Ondare den Bryggen auzoa kokatzen da, hau portuaren albo batean dago eta egurrezko etxe koloretxuz osatzen da. Ikusmira ugariko hiria dugu Bergen: oso ezagun bihurtu dira kaiaren inguruko merkatua eta Fløyen mendira igotzen den funikularra. Aquariuma bisitatu behar da eta Bergenhusko gotorlekua bisitatu…

Kulturgune garrantzitsua da, 2000. urtean Europako Kultura Hiriburu izendapena jaso zuen, izendapen hau jaso duen bederatzigarren hiria izan delarik. 1986ko maiatzaren 3an Eurovision Abesti Txapelketa bertan ospatu zen. Time aldizkariak berak Bergen hamalau "hiriburu europar ezkutu" artean kokatu zuen (2004ko abuztuan).

Festen aldetik, nabarmendu behar da Konstituzio Eguna (maiatzaren 17an). Egun horretan, Norvegiako errege-erreginak Bergeni bisita egiten diote. Ospe handikoa da, baita ere, Eguberrien ospakizunei su artifizialen bidez hasiera ematen dion Argien Jaialdia (azaroaren 28an).

Gainera, urte guztian zehar goza daiteke Grieghallen-en egiten diren musika-kontzertuekin, Bergen bertan jaiotako Edvard Grieg konpositore ezagunaren izena daraman aretoan. Musika jaialdiak ugariak dira Bergenen: Nazioarteko Gitarra Jaialdia (ekaina), Lost Weekend edo Hole in the Sky (Abuztua)… Baina denetan garrantzitsuena maiatza eta ekaina artean burutzen den Bergengo Nazioarteko Jaialdia dugu.

Ezin ahaztu, baita ere, Komikien eta Jan-edanen Jaialdiak (irailean) eta Bergengo Nazioarteko Zinemaldia (urrian).

Hiriaren ikuspegi bat.


Hiritar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. http://worldweather.wmo.int/008/c00022.htm World Meteorological Organisation (Nazio Batuak)

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bergen Aldatu lotura Wikidatan