Marseilla

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Marseilla

 Okzitania
Marseille Old Port.jpg
bandera

armarria

Izen ofiziala Marseille
Estatua
Eskualdea
Departamendua
Barrutia
Kantonamendua
 Frantzia
 Provence-Alpes-Côte d'Azur
Bouches-du-Rhône (hiriburua)
Marsella (hiriburua)
25 ezberdin
Alkatea Jean-Claude Gaudin
Marseilla non dagoen adierazten duen Okzitania-ko/-go/-eko mapa
Marseilla

Koordenatuak

43°17′51″N 5°22′52″E / 43.297612°N 5.381042°E / 43.297612; 5.381042Koordenatuak: 43°17′51″N 5°22′52″E / 43.297612°N 5.381042°E / 43.297612; 5.381042
Eremua 241 km2
Biztanleria 133 bizt. (2007[1])
Dentsitatea 0,55 bizt./km²
INSEE kodea 13055
[www.marseille.fr www.marseille.fr]

Marseilla[2] (frantsesez Marseille eta okzitanieraz Marselha) Proventza-Alpeak-Côte d'Azur eskualdeko eta Bouches-du-Rhône departamenduko hiriburua da, Mediterraneo bazterrean kokatua. Frantziako bigarren hiri handiena da, hirugarrena aglomerazio osoa kontuan hartuta, eta Frantziaren Mediterraneoko portu nagusia. 25 kantonamendutan banatuta dago. Frantziako Iraultza Marseillako tropak Parisen sartu zirelako, haien omenez Frantziako ereserki nazionalak Marseillesa izena hartu zuen.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Marseilla)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 11.2 12.6 15.3 17.7 22.2 26.1 29.5 29.2 25.3 20.3 14.7 12.0 19.7
Batez besteko tenperatura (ºC) 7.1 8.3 10.7 13.1 17.4 21.1 24.1 23.9 20.4 15.9 10.8 8.0 15.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 3.0 3.9 6.0 8.5 12.6 16.0 18.7 18.7 15.5 11.6 6.8 4.1 10.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 53.6 43.5 40.4 57.9 41.2 25.4 12.6 31.4 60.6 85.4 50.6 52.0 554.6
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 6.1 5.1 4.8 6.3 4.9 3.5 1.4 3.1 4.1 6.3 5.2 5.6 56.4
Eguzki orduak 150 155.5 215.1 244.8 292.5 326.2 366.4 327.4 254.3 204.5 155.5 143.3 2835.5
Iturria: World Meteorological Organization (NBE),[3] Meteo France[4]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an Marseille udalerrian erroldatutako biztanleak 852.396 ziren. Familiak 361.593 ziren, horien artean 146.054 pertsona bakarrekoak ziren (57.376 bakarrik bizi ziren gizonak eta 88.678 bakarrik bizi ziren emakumeak), 80.217 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 88.027 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 47.295 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]

Erroldatutako biztanleak

Etxebizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an 410.296 etxebizitza zeuden, 375.346 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6.338 bigarren erresidentzia ziren eta 28.612 hutsik zeuden. 68.077 etxeak ziren eta 337.255 apartamentuak ziren. 375.346 etxebizitza nagusietatik 164.802 bere jabearen bizilekua ziren, 199.600 alokairuan okupaturik zeuden eta 10.944 doan lagata zeuden; 31.659 etxek gela bat zuten, 70.406 etxek bi zituzten, 125.562 etxek hiru zituzten, 97.118 etxek lau zituzten eta 50.602 etxek bost zituzten. 139.727 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 186.021 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70.281 etxetan bat baino gehiago zituzten.[6]

Biztanleria-piramidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Marseille udalerriko biztanleria-piramidea 2009an [7].
Gizonak Adinak Emakumeak
358 
95 +
1.325 
1.442 
90-94
4.310 
4.716 
85-89
9.777 
5.930 
80-84
10.647 
13.748 
75-79
20.531 
15.672 
70-74
21.552 
17.804 
65-69
21.796 
17.121 
60-64
19.649 
19.412 
55-59
20.600 
24.031 
50-54
26.273 
25.221 
45-49
27.967 
25.536 
40-44
28.325 
27.327 
35-39
30.083 
27.743 
30-34
29.627 
27.887 
25-29
29.131 
28.353 
20-24
29.095 
24.533 
15-19
23.648 
24.693 
10-14
23.424 
24.225 
5-9
23.305 
20.330 
0tik 4ra
19.378 
Marseille Panorama NDDLG NorthWest JD 12082007.jpg

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errentak eta okupazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an batez besteko errenta 12,3€/h zen. Goi karguen kasuan 22,1€/h zen (23,6€/h gizonen artean eta 19,2€/h emakumeen kasuan), erdi-mailakoak 13,4€/h (14,1€/ h gizonentzat 12,6 emakumeentzat), enpleatuentzat 9,3€/h (9,5€/h gizonen kasuan eta 9,5€/h emakumeen kasuan) eta langileentzat 9,4€/h (9,7€/h gizonek eta 8€/h emakumeek).

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 548.831 ziren, horien artean 358.847 aktiboak ziren eta 189.984 inaktiboak ziren. 358.847 pertsona aktiboetatik 295.391 lanean zeuden (151.267 gizon eta 144.124 emakume) eta 63.456 langabezian zeuden (31.220 gizon eta 32.236 emakume). 189.984 pertsona inaktiboetatik 37.524 erretiraturik zeuden, 75.649 ikasten zeuden eta 76.811 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[8]

Diru sarrerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Marseille udalerrian 353.329 unitate fiskal zeuden, 806.498 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.841 euro zen. [9]

Ekonomia jarduerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 56.557 komertzioetatik, 276 erauzte enpresak ziren, 809 janari enpresak ziren, 1 coque eta refinazio enpresa zen, 166 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 27 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 1.701 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5.270 eraikuntza enpresak ziren, 13.304 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2.097 garraio enpresak ziren, 3.932 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1.649 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2.197 finantziazio enpresak ziren, 3.111 higiezinen enpresak ziren, 9.296 zerbitzu enpresak ziren, 9.845 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2.876 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[10]

2009an zeuden norbanakoentzako 11.380 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 18 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 23 lan bilaketa bulegoak, 2 jendarmeriak, 73 posta bulegoak, 442 banku bulegoak, 68 funerariak, 752 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 46 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 51 ibilgailuen alokairu bulegoak, 140 autoeskolak, 1.566 igeltseroak, 939 margolariak, 496 zurginak, 740 iturginak, 614 argiketariak, 202 eraikuntza enpresak, 962 ile apaindegiak, 62 albaitariak, 161 aldi baterako lan enpresak, 2.524 jatetxeak, 972 higiezinen agentziak, 203 tintoreriak eta 323 apaindegiak.[11]

2009an zeuden 5.117 establezimendu komertzialetatik, 9 hipermerkatuak, 86 supermerkatuak, 42 brikolaje denda handika, 68 120 m2 baino gehiagoko dendak, 548 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 706 okindegiak, 369 harategiak, 21 kongelatu-dendak, 66 arraindegiak, 351 liburu dendak, 1.340 arropa dendak, 140 etxerako tresna dendak, 193 zapata-dendak, 149 elektrotresna dendak, 143 altzari dendak, 184 kirol-dendak, 23 lur eta paretak apaintzeko dendak, 138 drogeria, 163 lurrin-dendak, 152 bitxi-dendak eta 226 lore-dendak ziren.[12]

2000. urtean Marseille udalerrian 76 nekazaritza-ustiategi zeuden, 90 hektarea erabiltzen.[13]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 27 tratamendu laburretarako ospitale, 23 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, 3 tratamendu luzeetarako ospitale, 29 psikiatriko, minbiziaren aurkako zentru 1 bat, 10 urgentzia zentro, 5 amatasun-klinika, 41 osasun-zentro, 394 botika eta 175 anbulantzia zegoen.

2009an 230 haur-eskola eta 294 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Marseille udalerrian 96 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 49 hezkuntza orokorreko lizeo eta 47 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 41.376 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 28.792 eta lizeo teknologikoetan 12.652.

Marseille udalerrian 43 goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko zentroak zeuden, horietatik8 formakuntza teknikoko zentroak, 17 osasun-formakuntzakoak, 6 komertziokoak eta 12 bestelako formakuntza zentroak.52 Unibertsitate zentroak zeuden, horietatik 20 Unibertsitate mailako formakuntza eta ikerketa unitateak ziren, 13 unibertsitate-insitutoak, 5 ingenieritza eskolak, 3 goi mailako heziketa zentru pribatuak eta 11 bestelako goi-mailako ikasketa zentroak ziren.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Elkarteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Marseillar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri eta hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Marseillak honako hiri senidetuak ditu:[14]

Gertuen dauden herriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Map pointer black.svgMarseille
Població amb 18747 habitants (2000)Allauch (9,2 km)
Població amb 6228 habitants (2000)La Penne-sur-Huveaune (11,1 km)
Població amb 10396 habitants (2000)Septèmes-les-Vallons (11,3 km)
Població amb 4124 habitants (2000)Le Rove (13,3 km)
Població amb 20238 habitants (2000)Les Pennes-Mirabeau (13,7 km)
Població amb 5947 habitants (2000)Simiane-Collongue (15,3 km)
Població amb 44804 habitants (2000)Aubagne (15,4 km)
Població amb 5166 habitants (2000)Ensuès-la-Redonne (15,5 km)
Població amb 7833 habitants (2000)Cassis (15,7 km)
Població amb 6886 habitants (2000)Carnoux-en-Provence (15,8 km)
Població amb 9245 habitants (2000)Gignac-la-Nerthe (15,9 km)
Població amb 8305 habitants (2000)Cabriès (15,9 km)



Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Marseilla Aldatu lotura Wikidatan