Graz

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Graz

 Estiria

armarria

Izen ofiziala Graz
Herrialdea
Estatua
 Austria
 Estiria
Koordenatuak 47°4′N 15°26′E / 47.067°N 15.433°E / 47.067; 15.433Koordenatuak: 47°4′N 15°26′E / 47.067°N 15.433°E / 47.067; 15.433
Graz non dagoen adierazten duen Austria-ko/-go/-eko mapa
Graz
Eremua 127,56 km2
Garaiera 353 m
Biztanleria 265.778 bizt. (2013)
Dentsitatea 2.083,55 bizt./km²
http://www.graz.at

Graz Austriako hiria da, Estiria probintziako (alemanez Steiermark) hiriburua. Nazioko bigarren hiria da, biztanlegoari kasu eginez gero: 250.099 lagun ziren 2008an.

Kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Graz Austriako hego-ekialdean da, Mur ibaiaren ertzetan. Vienatik 200 kilometrora da eta iparraldean Gratkorn, Stattegg eta Weinitzen ditu mugakide; ekialdean Kainbach bei Graz, Hart bei Graz eta Raaba; hegoaldera Gössendorf, Feldkirchen bei Graz, Seiersberg eta Unterpremstätten, eta mendebaldera Attendorf eta Thal.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Barrutiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

17 barrutik osatzen dute Graz:

Grazeko barrutiak
  • I. Innere Stadt
  • II. St. Leonhard
  • III. Geidorf
  • IV. Lend
  • V. Gries
  • VI. Jakomini
  • VII. Liebenau
  • VIII. St. Peter
  • IX. Waltendorf
  • X. Ries
  • XI. Mariatrost
  • XII. Andritz
  • XIII. Gösting
  • XIV. Eggenberg
  • XV. Wetzelsdorf
  • XVI. Straßgang
  • XVII. Puntigam

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Graz)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 16.3 20.1 25.1 28.3 31.5 34.3 34.5 35.5 28.9 25.9 20.9 19.2 35.5
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 2.8 5.8 10.7 15.3 20.5 23.4 25.3 24.7 20.4 14.6 7.7 3.6 14.6
Batez besteko tenperatura (ºC) -1.0 1.0 5.1 9.6 14.6 17.7 19.5 18.9 14.7 9.4 3.7 0.1 9.4
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -19.2 -19.3 -17.2 -5.5 -1.3 3.6 6.3 4.9 0.8 -6.4 -12.7 -16.5 -19.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -3.7 -2.4 1.0 4.9 9.5 12.7 14.4 14.3 10.6 5.9 0.9 -2.3 5.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 23.9 30.4 44.1 49.0 86.0 117.8 125.1 113.0 81.1 61.7 51.9 34.9 818.9
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) 4.8 4.8 6.6 7.9 10.6 11.5 10.7 9.7 7.5 6.3 6.5 5.2 92.1
Elur egunak (≥ 1.0 cm) 15.6 10.0 4.1 0.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2.8 9.1 42.1
Eguzki orduak 90.4 117.8 145.7 166.4 210.0 213.0 234.4 226.9 174.0 139.6 93.0 78.8 1890.0
Iturria: Central Institute for Meteorology and Geodynamics[1]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilakaera historikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1869tik 2007ra bitartekoa:[2]

Bilakaera demografikoa
Urtea Populazioa
1869 98.229
1880 116.770
1890 135.660
1900 168.808
1910 193.790
1923 199.578
1934 210.845
1939 208.016
Urtea Populazioa
1951 226.453
1961 237.080
1971 249.089
1981 243.166
1991 237.810
2001 226.244
2007 247.698

Sexua eta adina[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Andreak % 51,97 dira. % 18,14k hogei urte baino gutxiago ditu eta % 64,58 hogei eta hirurogeita bost urte bitartekoak dira; % 17,27 , berriz, 65 urtetik goragokoa da.

Jatorria eta hizkuntzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleen % 85 austriarrak dira; % 5 Europar Batasunekoak dira, eta enparauak Europako beste herrialde batzuetakoak eta mundu zabalekoak dira.

Atzerritik etorritakoen jatorriari begira, hona xehetasunak:[3]

Herrialdea Zenbat
Bosnia-Herzegovina 4.604
Kroazia 4.260
Alemania 3.918
Turkia 3.801
Errumania 2.651
Errusia 1.258


Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Graz, Georg Matthäus Vischer (1670)

Graz hiriaren erdigunea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Graz hiriaren erdigunea1
UNESCOren gizateriaren ondarea
Graz I Innere Stadt Uhrturm 2.jpg

Erlojuaren Dorrea, Grazer Schloßberg

Mota Kulturala
Irizpideak ii, iv
Erreferentzia 931
Kokalekua Austria
Eskualdea2 Europa
Koordenatuak 47°04′13″N 15°26′20″E / 47.07028°N 15.43889°E / 47.07028; 15.43889
Izen ematea 1999 (XXIII. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena
Mariatrosteko Basilika.
Eggenbergeko gaztelua

Elizak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gehienak erdigunetik kanpo dira, eta aipatzekoak dira Bihotz Santuarena, San Leonardorena, Marigrünekoa eta Mariatrosteko basilika.

Gazteluak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Estiriako gaztelurik nabarmenena da Eggenbergekoa. XVII. mendean eraiki zuten, Escorialeko Monasterioaren diseinuan oinarrituta. Barruan Hans Adam Weissenkircher margolariaren lanak ikus daitezke. Eraikinak 365 leiho ditu, urteak beste egun. Urtean milioi bat bisitarik jotzen dute leku honetara.

Aipatzekoa ere bada Göstingeko gaztelua, hiriaren iparraldera. 1723an tximista batek bete-betean jo zuen eta haren ondorioz eraikuntza erabat desegin zen. Egun hondakinak baino ez dira geratzen.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2003ko datuen arabera 184.135 pertsonak egiten zuen lan Grazen. Horietatik, % 74 zerbitzu-sektorean aritzen zen. 55.000 behargin hiritik kanpo bizi dira.

Enpresak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Austriako enpresa askok egoitza dute hirian:

Kanpotik etorritako enpresek ere leku hartu dute Grazen, esaterako:

Hezkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Unibertsitateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lau unibertsitatek 40.000 ikasleri eskaintzen diete zerbitzua. Zazpi biztanletatik bat ikaslea da.

Grazeko Musika eta Antzerki Unibertsitatea

Liburutegiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Steiermärkische Landesbibliothek eta Universitätsbibliothek Graz dira liburutegi onenak, 3 milioi liburutik goragoko ondarearekin.

Osasun zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiriak 7 ospitale, 10 klinika eta 44 botika biltzen ditu.

Aireportua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Austriako hirugarren aireportu handiena da, hiritik 10 kilometrora hegoalderantz. 2007an 948.000 bidaiari artatu zituen.

Pertsonaia ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Senidetutako hiriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Klimadaten von Österreich 1971-2000 -Graz-Uni, Central Institute for Meteorology and Geodynamics, http://www.zamg.ac.at/fix/klima/oe71-00/klima2000/klimadaten_oesterreich_1971_frame1.htm. Noiz kontsultatua: 2012-09-06 .
  2. http://www.statistik.at/blickgem/blick1/g60101.pdf
  3. [1] Grazeko biztanlegoa 2009ko urtarrilaren 1ean.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Graz