Florentzia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Florentzia

Toskana
Florentziako erdigunearen ikuspegia, arrastirian.
Florentziako erdigunearen ikuspegia, arrastirian.
Florentziako bandera

Florentziako armarria

Izen ofiziala Firenze
Estatua
Eskualdea
Probintzia
 Italia
Toskana
Florentzia
Herritarra florentziar
Koordenatuak 43°47′N 11°15′E / 43.783°N 11.250°E / 43.783; 11.250Koordenatuak: 43°47′N 11°15′E / 43.783°N 11.250°E / 43.783; 11.250
Florentzia non dagoen adierazten duen Italia-ko/-go/-eko mapa
Florentzia
Eremua 102 km2
Garaiera 50 m
Posta kodea 50100
Biztanleria 366.488 bizt. (2006)
Dentsitatea 3.593,02 bizt./km²
http://www.comune.firenze.it

Florentzia[1] (italieraz Firenze) Italiako Toskana eskualdeko eta Florentziako probintziako hiriburua da.

Bertako erdigune historikoa Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk 1982an.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Florentzia hiriaren goitiko ikuspegia

Bere etruriar hasiera urrunetatik 1000a arte, nekazari herrixka txiki bat baino ez zen izan, Erromatar Inperioaren, Italiako Ostrogodoaren, eta geroago Germaniako Erromatar Inperio Santuaren menpeko markeserri baten parte izan zena.

XI eta XII. mendeetatik aurrera gauzak aldatu egin ziren: hiria, nahiz eta sarri herri-matxinadak eta Guelfi eta Ghibellini arteko barne-liskarrak jaso behar izan, aberastu egin zen eta gero eta garrantzi handiago lortzen joan zen. XII. mendean aro komunala hasi zen eta Giotto eskolatik eta nazioarteko eskolatik, Boccaccio eta bere Decameronarena, gotikoko lehen gremio boteretsuak, sortu ziren. Baina ekonomia aldetik aro latsa izan zen, 80.000 bizilagun zituen hiriak 25 000 galdu baitzituen 1348ko Izurri Beltzak eraginda.

1434an Cosme Midicirekin (Cosme Zaharra), Medici familiaren gobernua hasi zen, Toskanako hiriburua munduko arte, kultura eta finantzen gune bilakatuko zuena. Medici familia (1434-1494, 1512-1527, 1530-1737) denboraldien artean hiria zuzenduko du, hiria Pizkundearen sorterria (Florentziar Akademi Platonikoa) izan zen denboraldia, alegia.

Atzerritar potentziak Toskana okupatu eta gero, hiria sortu berria den Italiako Erresuma gehituko da, 1865etik 1871 bitartera Erresumaren hiriburu izango delarik. Ordutik hona eskualdeko hiriburu eta herrialdeko hiririk garrantzitsuenetarikoa izaten jarraituko du.

1966ko azaroaren 4an, euri-bisuts batzuen ondorioz, bere historiako uholderik gogorrena jasan zituen, Arno ibaiak 4.500 m³/s-ra heldu zenean Alde Zaharra urpean utzi zituelarik. Leku batzuetan, Santa Croce enparantzan esaterako urak 5 metroko garaiera hartu zuen. Handiak izan ziren ondare historikoak pairatutako kalteak, Ponte Vecchio, Duomo, Signoria eta abar.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Florentzia)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 21.6 23.4 28.5 28.7 33.8 40.0 42.6 39.5 36.4 30.8 25.2 20.4 42.6
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 10.9 12.5 15.7 18.5 23.7 27.7 31.4 31.5 26.7 20.9 14.7 11.1 20.4
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.5 7.5 10.3 13.0 17.7 21.4 24.6 24.6 20.5 15.5 9.9 6.8 14.9
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -23.0 -9.9 -8.0 -2.2 3.6 5.6 10.2 9.6 3.6 -1.4 -6.0 -8.6 '
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 2.0 2.5 4.9 7.5 11.6 15.0 17.7 17.7 14.4 10.1 5.1 2.6 9.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 60.5 63.7 63.5 86.4 70.0 57.1 36.7 56.0 79.6 104.2 113.6 81.3 872.6
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) 8.3 7.1 7.5 9.7 8.4 6.3 3.5 5.4 6.2 8.5 9.0 8.3 88.2
Iturria (1): Servizio Meteorologico [2]
Iturria (2): World Meteorological Organisation (United Nations) [3]

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

San Lorenzo basilika eta eraikin multzoa

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Florentziar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskara baturako, Florentzia arautu du Euskaltzaindiak, 157. arauan (Europako hiriak).
  2.   FIRENZE/PERETOLA, Servizio Meteorologico, http://clima.meteoam.it/AtlanteClim2/pdf/(170)Firenze%20Peretola.pdf. Noiz kontsultatua: 13 October 2012 .
  3.   World Weather Information Service - Florence, http://worldweather.wmo.int/176/c00602.htm. Noiz kontsultatua: 2010-04-14 .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Florentzia